Azərbaycanda demoqrafik həyəcan təbili: Doğum niyə kəskin azalır?

CƏMİYYƏT

560

24.04.2026, 15:54

Son illərdə Azərbaycanda doğum səviyyəsində müşahidə olunan azalma demoqrafik mənzərədə ciddi dəyişikliklər yaradıb. 1990-cı illərdən başlayan sosial-iqtisadi transformasiyalar və ailə modelinin dəyişməsi təbii artım göstəricilərinə də mənfi təsirini göstərməkdədir.

Azərbaycanda ailə institutu və demoqrafik artımla bağlı yaranmış mövcud vəziyyəti Oxu24.com-a şərh edən sosioloq Elçin Bayramlı, məsələnin kökündə dayanan əsas səbəbləri və çıxış yollarını detallı şəkildə açıqlayıb.

Sosioloqun sözlərinə görə, bu proses təkcə Azərbaycana məxsus deyil, son 50 ildə bütün dünyada vüsət almış qlobal bir tendensiyadır:

"Demək olar ki, bütün ölkələrdə doğumun aşağı düşməsi, bir və ya maksimum iki uşaqlı ailələrin meydana gəlməsi prosesi gedir. Bunun iki əsas səbəbi var: birincisi mənəvi deqradasiya, ikincisi isə sosial-maddi problemlərdir”.

Elçin Bayramlı qeyd edir ki, aparılan qlobal təbliğatlar gənclər arasında yanlış həyat tərzini formalaşdırır:

“Müasir həyat tərzi adı altında gənclərə yalnız özü üçün yaşamaq və əyləncəyə fokuslanmaq təbliğ olunur. Qlobal səviyyədə aparılan təbliğatlar nəticəsində eqoist psixologiya formalaşır, bu da maddi təminatı yüksək olan insanların belə uşaq sahibi olmaqdan qaçmasına səbəb olur.

Ailələrdə uşaq sayının ən azı 3 olması lazımdır ki, artım davam etsin, lakin hazırda bir çoxları 1 uşaqla kifayətlənir”.

Sosioloq doğumun azalmasında iqtisadi faktorların da böyük rol oynadığını vurğulayır:

“Bütün ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da ev almaq çox baha və əlçatmazdır. Uşaqların təhsili və yaşayış şərtlərinin ağırlığı az təminatlı ailələri çoxuşaqlılıqdan çəkindirir”.

Problemin həlli üçün Elçin Bayramlı paralel olaraq iki istiqamətdə iş aparılmasını zəruri hesab edir:

“Milli-mənəvi dəyərlərimizə, ailə institutumuza zidd olan təbliğatlar dayandırılmalı, gənclər ənənəvi ailə modelinə yönləndirilməlidir. Dövlət tərəfindən uşaq pulu, çoxuşaqlı ailələrə güzəştlər və gənclərin işlə təminatı məsələləri daha da gücləndirilməlidir”,-deyə sosioloq vurğulayıb.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun