Orucun orqanizmə bu xeyirləri var imiş — Məşhur həkim AÇIQLADI

TİBB

773

20.02.2026, 14:40

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Oruc çox zaman yalnız dini və mənəvi çərçivədə dəyərləndirilir. Halbuki tibbi baxımdan yanaşdıqda oruc insan orqanizmi üçün ciddi bir metabolik tənzimləmə və fizioloji yenilənmə prosesidir. Bir həkim kimi qeyd etmək istəyirəm ki, düzgün və nəzarətli şəkildə tutulan oruc sadəcə mənəvi saflaşma deyil, həm də bədənin bioloji balansını bərpa edən bir mexanizmdir.

İnsan orqanizmi fasiləsiz qida qəbuluna uyğun yaradılmayıb. Müasir həyat tərzi olan tez-tez və həddindən artıq qidalanma, yüksək kalorili və emal olunmuş məhsulların istifadəsi metabolik sistemə davamlı yük yaradır. Oruc isə bu sistemə müəyyən zaman kəsiyində istirahət imkanı verir.

Oruc zamanı orqanizm enerji mənbəyi olaraq qlükozadan lipid istifadəsinə keçir. Bu keçid metabolik elastikliyi artırır, qaraciyər piylənməsinin azalmasına, trigliserid və “pis” xolesterinin səviyyəsinin düşməsinə müsbət təsir göstərə bilər. Eyni zamanda insulin həssaslığının yaxşılaşması tip 2 diabet riskinin azalmasına dəstək verə bilər. Hüceyrə səviyyəsində isə qida fasiləsi autofagiya mexanizmlərini aktivləşdirərək hüceyrədaxili “təmizlənmə” proseslərini gücləndirir.

Ürək-damar sistemi baxımından da düzgün aparılan oruc arterial təzyiqin stabilləşməsinə, damar divarındakı iltihabi proseslərin azalmasına və endotel funksiyasının yaxşılaşmasına müsbət təsir göstərə bilər. Uzunmüddətli perspektivdə bu, ateroskleroz riskinin azalmasına xidmət edən faktorlardandır.

Bununla yanaşı, orucun psixoloji və neyroloji təsirləri də az əhəmiyyətli deyil. Qida üzərində nəzarət insanın ümumi davranış və qərarvermə mexanizmlərinə intizam gətirir. Stressə qarşı adaptasiya artır, zehni fokus güclənir və insan öz bədəni ilə daha şüurlu münasibət qurmağa başlayır.

Lakin burada əsas məsələ çox vacibdir ki, orucun sağlamlıq üçün faydalı olması iftar və sahurda qidanın kontrollu və balanslı qəbul edilməsindən birbaşa asılıdır. Əgər iftar süfrəsi həddindən artıq şəkərli, yağlı və yüksək kalorili qidalarla doludursa, qısa zaman ərzində həddindən artıq miqdarda kalori qəbul edilirsə, o zaman orucun metabolik faydası azalır və əksinə, kilo artımı və metabolik stress yarana bilər. Oruc tutmaqla yanaşı, iftar və sahurda ölçü prinsipinə əməl etmək əsas şərtdir.

İftara su ilə başlamaq, yüngül və balanslı qidalanmaq, zülal və liflə zəngin qidalara üstünlük vermək, şəkərli şirniyyatları minimuma endirmək məqsədəuyğundur. Sahurda isə uzunmüddətli enerji verən kompleks karbohidratlar, zülal mənbələri və kifayət qədər su qəbulu gün ərzində metabolik sabitliyi qorumağa kömək edir.

Eyni zamanda qeyd edilməlidir ki, hər kəs üçün oruc eyni tibbi nəticəni vermir. Ağır ürək çatışmazlığı, irəliləmiş böyrək xəstəlikləri, insulinə bağlı ağır diabet və bəzi digər klinik hallarda oruc məsələsi mütləq həkimlə fərdi qaydada müzakirə edilməlidir.

Nəticə olaraq, oruc sadəcə mənəvi bir ibadət deyil. Düzgün və şüurlu şəkildə tətbiq olunduqda o, metabolik balansın bərpasına, ürək-damar risk faktorlarının azalmasına və insanın öz həyat tərzi üzərində daha şüurlu nəzarət qurmasına kömək edə bilən güclü bir bioloji tənzimləmə mexanizmidir.

Oruc bizə ölçünü, intizamı və tarazlığı öyrədir, məhz müasir dövrdə ən çox itirdiyimiz üç əsas prinsipi.

Hörmətlə

Dr. Rəşad Mahmudov

Tibb elmləri doktoru

Həmçinin oxuyun