George Washington kim idi? Bir dollardakı portretin hekayəsi  

Bir dollarlıq əskinasın üzərində hər gün milyonlarla insanın gördüyü sakit və ciddi sima var. Bu, ABŞ tarixinin ən mühüm fiqurlarından biri – George Washingtondur. Lakin onun portretinin arxasında sadəcə bir prezidentin deyil, müstəqillik uğrunda savaşmış bir sərkərdənin və hakimiyyətdən könüllü şəkildə imtina etmiş siyasi liderin hekayəsi dayanır.

Oxu24.com  xəbər verir  ki,Washingtonun həyatının ən böyük sınağı XVIII əsrin ikinci yarısında başladı. Şimali Amerikadakı Britaniya koloniyaları ilə Böyük Britaniya arasında gərginlik getdikcə artırdı. Vergilər, siyasi hüquqlar və koloniyaların idarə olunması ilə bağlı narazılıqlar nəticədə silahlı qarşıdurmaya çevrildi.

1775-ci ildə Amerika koloniyalarının Britaniyaya qarşı müstəqillik müharibəsi başladı. George Washington Kontinental Ordunun baş komandanı təyin edildi.

Lakin qarşısında dayanan rəqib adi düşmən deyildi. Britaniya dövrünün ən güclü imperiyalarından biri idi. Onun peşəkar ordusu, böyük hərbi resursları və uzunmüddətli müharibə aparmaq təcrübəsi vardı. Washingtonun ordusu isə eyni səviyyədə deyildi. Əsgərlərin bir qismi hərbi təcrübəsiz idi, təminat problemləri yaşanırdı, silah-sursat çatışmazlığı və ərzaq problemi ordunun vəziyyətini daha da ağırlaşdırırdı.

Washington müharibənin ilk illərində bir sıra ciddi məğlubiyyətlərlə üzləşdi. Buna baxmayaraq, ordunun dağılmasına imkan vermədi. Onun ən böyük üstünlüklərindən biri məhz bu idi: məğlubiyyətdən sonra yenidən toparlanmaq və mübarizəni davam etdirmək.

Bunun ən dramatik nümunələrindən biri Valley Forge düşərgəsində yaşandı. 1777–1778-ci ilin sərt qışında Amerika ordusu olduqca ağır şəraitdə qaldı. Əsgərlər ərzaq və geyim çatışmazlığı, xəstəlik, soyuq və yorğunluqla mübarizə aparırdılar.

Bu dövr Washingtonun liderlik qabiliyyətinin ən ciddi sınaqlarından biri oldu. Ordunun sadəcə silahla deyil, mənəvi baxımdan da ayaqda saxlanılması lazım idi. Məhz burada onun əsas gücünün yalnız hərbi taktika olmadığı daha aydın görünürdü.

Washington bəzən böyük taktiki qələbələr qazanan klassik sərkərdə kimi deyil, uzunmüddətli mübarizəni davam etdirə bilən lider kimi tarixə düşdü. Onun əsas məqsədi hər döyüşü qazanmaqdan çox, ordunu və müqaviməti qorumaq idi.

Müharibə illərində xəyanətlər də yaşandı. Amerikalı general Benedict Arnold əvvəlcə Vaşinqtonun etibar etdiyi komandirlərdən biri idi. Lakin sonradan Britaniya tərəfinə keçməyə cəhd göstərməsi Amerika tərəfi üçün böyük sarsıntı yaratdı.

Bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, müharibə davam etdi. Fransa da Britaniyaya qarşı mübarizədə amerikalılara mühüm hərbi və maliyyə dəstəyi göstərdi. Nəticədə Amerika koloniyalarının müstəqillik uğrunda mübarizəsi tədricən üstün mövqeyə keçdi.

1781-ci ildə Yorktown döyüşü müharibənin taleyində həlledici mərhələlərdən biri oldu. Washingtonun komandanlığı altında Amerika və Fransa qüvvələri Britaniya generalı Charles Cornwallisin ordusunu mühasirəyə aldı. Cornwallisin təslim olması müharibənin faktiki sonunu yaxınlaşdırdı.

Nəhayət, 1783-cü ildə Paris müqaviləsi ilə Britaniya ABŞ-ın müstəqilliyini tanıdı.

Və məhz bundan sonra George Washingtonun tarixdəki ən maraqlı addımlarından biri gəldi.

Müharibədən qalib çıxmış ordunun başında dayanan Washington böyük nüfuza sahib idi. Yeni yaradılmış dövlətin siyasi gələcəyində onun müstəsna rola malik olması gözlənilirdi. Hətta bəzi çevrələrdə onun yeni dövlətin kralına çevrilə biləcəyi barədə fikirlər səslənirdi.

Lakin Washington bunu etmədi.

O, hakimiyyəti ələ keçirmək əvəzinə 1783-cü ildə Kontinental Ordunun baş komandanlığından istefa verdi və Virciniyadakı Mount Vernon malikanəsinə qayıtdı.

Bu hadisə sonradan Amerika siyasi mədəniyyətinin ən mühüm simvollarından birinə çevrildi. Çünki hərbi qələbə qazanmış liderin öz iradəsi ilə hakimiyyətdən uzaqlaşması XVIII əsr dünyasında olduqca qeyri-adi addım idi.

Lakin Washingtonun siyasi həyatı bununla bitmədi.

1787-ci ildə ABŞ Konstitusiyasının hazırlanmasında mühüm rol oynayan Filadelfiya Konvensiyasına sədrlik etdi. İki il sonra, 1789-cu ildə ABŞ-ın ilk prezidenti seçildi.

Bu dəfə də onun qarşısında yeni bir seçim vardı. O, ABŞ-ın ilk prezidenti idi və ölkənin gələcək siyasi sisteminə böyük təsir göstərə bilərdi. Lakin Washington prezidentliyi də ömürlük hakimiyyətə çevirmədi.

İki müddət prezident vəzifəsində çalışdıqdan sonra 1797-ci ildə könüllü şəkildə vəzifəsindən ayrıldı. Bununla o, gələcək Amerika prezidentləri üçün mühüm siyasi ənənənin əsasını qoydu.

Washingtonun hekayəsini maraqlı edən əsas məqam da məhz budur: o, hakimiyyətə silahla gəlib hakimiyyəti silahla qoruyan lider olmadı. Müharibə zamanı ona verilən hərbi gücü siyasi hakimiyyətə çevirmək imkanına malik olduğu halda, bundan imtina etdi.

Bu səbəbdən George Washington ABŞ tarixində yalnız ilk prezident kimi deyil, həm də hakimiyyətin məhdudlaşdırılması və sülh yolu ilə ötürülməsi ənənəsinin simvollarından biri kimi xatırlanır.

Bu gün onun portreti ABŞ-ın bir dollarlıq əskinasında, adı isə ölkənin tarixində yaşayır. Sakit görünən həmin simanın arxasında isə kolonial imperiyaya qarşı aparılan uzun və ağır müharibə, məğlubiyyətlər, soyuq qışlar, xəyanətlər, siyasi mübarizələr və ən əsası, qalib gəldikdən sonra hakimiyyətdən imtina edə bilən bir liderin hekayəsi dayanır.

Bəlkə də George Washingtonun tarixdəki ən böyük qələbəsi Britaniyanı məğlub etməsi deyildi. Onun ən böyük siyasi qələbəsi əldə etdiyi gücü öz hakimiyyətini qurmaq üçün istifadə etməməsi idi.

Çünki o, yeni bir kral olmaq əvəzinə, yeni bir respublikanın ilk prezidenti olmağı seçdi.

Həmçinin oxuyun

Paşinyandan tutulan Azərbaycan əsgəri ilə bağlı AÇIQLAMA 

Titanikdən xilas oldu, amma xalqı onu “qorxaq” adlandırdı – Masabumi Hosononun faciəli taleyi  

Bakıda yeni kanat yolları necə görünəcək? – AÇIQLAMA  

Azərbaycanda pul bazası 579 milyon manat ARTDI – İqtisadçı AÇIQLADI