Sakit Okeanda qədim kosmik partlayışın izi tapıldı

DÜNYA

653

19.06.2026, 11:22

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu Sakit Okeanın dibində aparılan araşdırmalar zamanı təxminən 100 milyon ildən çox əvvələ aid olduğu güman edilən kosmik hadisənin izlərini aşkarlayıb.

Oxu24.com nüfuzlu "Nature Astronomy" jurnalına istinadən xəbər verir ki, alimlər dəniz dibindən götürülən çöküntü nümunələrində radioaktiv izotop plutonium-244 aşkar ediblər. Araşdırma nüfuzlu “Nature Astronomy” jurnalında dərc olunub.

Plutonium-244 kainatda yalnız ekstremal şəraitdə, məsələn, neytronların yüksək sürətlə tutulduğu r-proses nəticəsində yaranan nadir ağır elementlərdən biridir. Onun yarımparçalanma müddəti təxminən 81 milyon il olduğundan, bu izotopun mövcudluğu nisbətən “sonrakı kosmik hadisələrə” işarə hesab edilir.Tədqiqatçılar Sakit Okeanın təxminən 4,8 kilometr dərinliyindən götürülən dəmir-manqan qabığı nümunələrini analiz ediblər. Bu tip çöküntülərin milyonlarla il ərzində yavaş formalaşması onların kosmik hadisələrin izlərini qoruyub saxlamasına imkan verir.

Əvvəlki fərziyyələr plutonium-244 izlərinin təxminən 3,5 milyon il əvvəl baş verən kosmik partlayışla əlaqəli ola biləcəyini irəli sürsə də, yeni araşdırma bu ehtimalı zəiflədir. Alimlər həmçinin onunla birlikdə yaranmalı olan kurium-247 izotopunu və supernovalarla əlaqələndirilən dəmir-60 elementini aşkar etməyiblər.Bu nəticələr plutonium izlərinin nisbətən yaxın supernova partlayışından deyil, daha qədim və güclü kosmik hadisədən – ehtimal ki, neytron ulduzlarının toqquşmasından və ya çox güclü supernovadan qaynaqlandığını göstərir.

Alimlərin fikrincə, Yer kürəsi hələ də həmin qədim kosmik hadisədən qalan material buludunun içindən keçərək onun izlərini səthində toplaya bilər.Tədqiqat Kainatda ağır elementlərin yaranma proseslərinin daha dərindən anlaşılmasına töhfə verməklə yanaşı, kosmik hadisələrin planetimizdə milyonlarla il sonra belə iz buraxa bildiyini bir daha ortaya qoyur.

Turan

Həmçinin oxuyun