Valideyndən qalan qızıl-zinət əşyaları da miras kimi bölünməlidir? – Vəkildən AÇIQLAMA  

Valideyn vəfat etdikdən sonra onun adına olan daşınmaz əmlak, avtomobil, torpaq sahəsi və digər rəsmi qeydiyyata alınmış əmlakların vərəsələr arasında bölüşdürülməsi qanunvericiliklə müəyyən edilən qaydada həyata keçirilir. Lakin miras məsələlərində bəzən elə əmlak növləri ortaya çıxır ki, onların mərhuma məxsus olduğunu sübut etmək və vərəsələr arasında bölüşdürülməsini tələb etmək daha mürəkkəb olur. Belə əmlaklardan biri də qızıl-zinət əşyalarıdır.

Xüsusilə valideynin vəfatından sonra evdə qalan qızılın, zinət əşyalarının və digər qiymətli əşyaların övladlar arasında necə bölünməsi, onların da miras hesab edilib-edilməməsi ailə üzvləri arasında mübahisələrə səbəb ola bilər. Bəzi hallarda vərəsələr həmin əşyaların mərhuma məxsus olduğunu iddia edir, digər hallarda isə qızılların kimə aid olması ilə bağlı fikir ayrılığı yaranır. Əsas çətinlik isə bu əşyaların daşınmaz əmlak və avtomobillərdən fərqli olaraq, adətən, dövlət qeydiyyatında olmamasıdır.

Mövzu ilə bağlı vəkil Lalə Salmanova Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, miras bölgüsündə əsas məsələlərdən biri əmlakın mərhuma məxsusluğunun müəyyən edilməsidir. Onun sözlərinə görə, notariat qaydasında rəsmiləşdirilən vərəsəlik məsələlərində, əsasən, müvafiq dövlət reyestrində və digər rəsmi sənədlərdə qeydə alınmış əmlaklar üzrə mülkiyyət hüququnu müəyyənləşdirmək daha asan olur.

Belə ki, mərhumun adına rəsmiləşdirilmiş mənzil, fərdi yaşayış evi, torpaq sahəsi və ya avtomobil olduqda həmin əmlakların kimə məxsus olduğunu təsdiqləyən rəsmi sənədlər mövcud olur. Bu sənədlər əsasında notarius vərəsəlik hüququnu rəsmiləşdirərkən miras əmlakın tərkibini və mərhumun mülkiyyət hüququnu müəyyən edə bilir. Həmin əmlaklar qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada vərəsələr arasında bölüşdürülür.

Vəkilin diqqətə çatdırdığı əsas məqamlardan biri isə qızıl-zinət əşyalarının hüquqi baxımdan daha mübahisəli xarakter daşımasıdır. Çünki belə əşyalar, bir qayda olaraq, daşınmaz əmlak və nəqliyyat vasitələri kimi dövlət qeydiyyatına alınmır. Bu səbəbdən də evdə tapılan qızılın məhz vəfat etmiş valideynə məxsus olduğunu müəyyənləşdirmək hər zaman asan olmur. Əşyanın ailənin ümumi istifadəsində olması, onu kimin alması, kimə hədiyyə edilməsi və ya hansı şəxs tərəfindən saxlanılması kimi hallar məsələnin hüquqi qiymətləndirilməsində əhəmiyyət daşıya bilər.

Məsələn, valideynin vəfatından sonra evdə müəyyən miqdarda qızıl-zinət əşyası qalıbsa, vərəsələrdən biri həmin əşyaların mərhuma məxsus olduğunu, digər ailə üzvü isə onların özünə və ya başqa şəxsə aid olduğunu iddia edə bilər. Bu zaman təkcə qızılın evdə tapılması onun avtomatik olaraq mərhumun miras əmlakı hesab edilməsi üçün kifayət etməyə bilər. Əşyanın kimə məxsus olduğunu təsdiqləyən sübutların araşdırılması zərurəti yaranır.

Belə sübutlara alış qəbzləri, bank ödənişləri, hədiyyə verilməsini təsdiqləyən məlumatlar, yazışmalar, foto və videomateriallar, eləcə də şahid ifadələri daxil ola bilər. Konkret vəziyyətdən asılı olaraq, digər sübut vasitələri də nəzərə alına bilər. Əsas məqsəd mübahisəli əşyanın həqiqətən mərhuma məxsus olub-olmadığını müəyyənləşdirməkdir.

Əgər qızıl-zinət əşyalarının mərhuma məxsus olduğu təsdiqlənərsə, onların da miras əmlakın tərkibinə daxil edilməsi və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada vərəsələr arasında bölüşdürülməsi məsələsi gündəmə gəlir. Yəni qızılın dövlət qeydiyyatında olmaması onun ümumiyyətlə miras hesab edilə bilməyəcəyi anlamına gəlmir. Burada əsas məsələ mülkiyyət hüququnun və əşyaların miras qoyana aid olmasının sübut edilməsidir.

Vərəsələr arasında razılıq əldə olunmadıqda isə mübahisə məhkəmə qaydasında həll edilə bilər. Bu zaman məhkəmə tərəflərin təqdim etdiyi sübutları, əşyaların əldə edilmə tarixini, onların kimə məxsus olduğunu göstərən halları və digər hüquqi əhəmiyyətli məlumatları araşdırır. Mərhuma məxsus olduğu sübuta yetirilən qızıl-zinət əşyalarının miras əmlak kimi qiymətləndirilməsi və bölüşdürülməsi barədə qərar qəbul edilə bilər.

Burada bir məqamı da nəzərə almaq lazımdır: qızıl-zinət əşyalarının miras kimi bölüşdürülməsi zamanı bütün vərəsələrin hüquqları qanunvericiliyə uyğun müəyyən edilməlidir. Əmlakın kimdə saxlanılması və ya hazırda kimin istifadəsində olması onun mülkiyyət hüququnun avtomatik olaraq həmin şəxsə keçməsi demək deyil. Eyni zamanda, ailə üzvlərindən birinin qızılların ona hədiyyə edildiyini bildirməsi də mübahisə yarandıqda müvafiq sübutlarla əsaslandırılmalıdır.

Beləliklə, valideyndən qalan qızıl-zinət əşyaları da müəyyən şərtlər daxilində miras əmlak hesab edilə bilər. Lakin daşınmaz əmlak və avtomobillərdən fərqli olaraq, onların mərhuma məxsusluğunu müəyyənləşdirmək və bunu sənədlərlə təsdiqləmək daha çətin ola bilər. Buna görə də miras bölgüsü zamanı yalnız rəsmi qeydiyyatda olan əmlaklar deyil, mərhuma aid olduğu sübut edilə bilən digər qiymətli əşyalar da nəzərə alınmalıdır.

Həmçinin oxuyun

Pensiyalar verildi

Sahil Babayev AÇIQLADI:Adambaşına maliyyələşdirilmə artırılır

Nazir pensiya və sosiallarla bağlı RƏQƏMLƏRİ AÇIQLADI

Nazirlər Kabineti qərarda DƏYİŞİKLİK ETDİ