BDYP səfərdən geri qayıdan sürücülərə xəbərdarlıq edib
10 Noyabr 2026, 12:18
Qaynar xətt:
(+99450) 247 90 86
CƏMİYYƏT
592
25.06.2026, 18:21
Müasir tibb və psixologiya insan beyninin bədən üzərindəki ağlasığmaz gücünü hər gün yeni araşdırmalarla sübut edir.
Oxu24.com xəbər verir ki, mənfi gözləntilərin və qorxuların insan bədənində real fiziki ağrılara və simptomlara səbəb olması elmdə "Nozebo effekti" (Nocebo effect) adlanır.
Çox vaxt insanlar elə düşünürlər ki, hər hansı bir xəstəlik haqqında oxuduqdan sonra bədəndə yaranan narahatlıq sadəcə psixolojidir və ya bədxahlıqdır. Lakin neyrobioloji araşdırmalar bunun tamamilə real fiziki proses olduğunu ortaya qoyur.
Dərman təlimatını oxuyarkən diqqətli olun!
Yəqin ki, bir çoxlarımız həyatımızda belə bir halla qarşılaşmışıq: hər hansı bir dərmanın təlimatındakı əks-təsirləri oxuyarkən və ya internetdə hansısa xəstəliyin simptomları ilə tanış olarkən, bir neçə dəqiqə sonra bədənimizdə qəfil narahatlıq və ya ağrı hiss etməyə başlayırıq.
Alimlər kliniki tədqiqatlarla sübut ediblər ki, tamamilə təsirsiz və içi boş kapsul (plasebo) verilən insanlara əvvəlcədən "bu dərmanın bəzi fəsadları ola bilər" deyildikdə, sınaq iştirakçıları bir müddət sonra iştahsızlıq, yaddaş problemləri və bədənlərində kəskin sancılardan şikayət etməyə başlayırlar.
Beynimizdə nələr baş verir?
Nozebo effektinin arxasında duran bioloji mexanizm olduqca mürəkkəbdir:
1. İnsula (adacıq) aktivləşir: İnsan hər hansı bir mənfi nəticəni gözləməyə başlayan kimi, beyin buna sadəcə bir fikir kimi deyil, real təhlükə kimi reaksiya verir. Beynimizdə bədənin daxilindən gələn siqnallara cavabdeh olan "insula" (adacıq) hissəsinin fəaliyyəti kəskin şəkildə artır.
2. Xolisistokinin maddəsi: Daha sonra bədəndə "xolisistokinin" adlı maddə aktivləşir. Bu maddə ağrı hissinə qarşı həssaslığı artıran əsas neyromediatorlardan biridir.
3. Hiperalgeziya yaranır: Bu proses bəzi hallarda "hiperalgeziya"ya, yəni normal şəraitdə zəif və ya tamamilə adi hesab olunan hisslərin beyin tərəfindən kəskin ağrı kimi qəbul edilməsinə yol açır.
Nozebo effekti bizə çox vacib bir həqiqəti göstərir: beynin gözlədiyi təhlükə hələ mövcud olmasa belə, orqanizm ona artıq real bir təhlükə kimi cavab verməyə başlayır. Başqa sözlə, mənfi gözləntilərimiz və qorxularımız təkcə düşüncələrimizdə qalmır, birbaşa fiziki bədənimizə və sağlamlığımıza təsir göstərir. Müəssisə rəhbərləri və həkimlər xəstələrlə ünsiyyət zamanı bu effektin təsirlərini mütləq nəzərə almalıdırlar.
12:31 / 10 Noyabr 2026
7
12:21 / 10 Noyabr 2026
37
12:18 / 10 Noyabr 2026
47
12:04 / 10 Noyabr 2026
82
12:00 / 10 Noyabr 2026
192
11:45 / 10 Noyabr 2026
1092
11:42 / 10 Noyabr 2026
82
11:39 / 10 Noyabr 2026
87
11:28 / 10 Noyabr 2026
100
11:16 / 10 Noyabr 2026
156
11:04 / 10 Noyabr 2026
99
10:45 / 10 Noyabr 2026
110
10:39 / 10 Noyabr 2026
791
10:32 / 10 Noyabr 2026
102
10:28 / 10 Noyabr 2026
156
10:21 / 10 Noyabr 2026
200
10:17 / 10 Noyabr 2026
124
10:15 / 10 Noyabr 2026
157
10:10 / 10 Noyabr 2026
143
09:50 / 10 Noyabr 2026
1070
09:46 / 10 Noyabr 2026
124
09:35 / 10 Noyabr 2026
146
09:26 / 10 Noyabr 2026
208
© 2026 Oxu24.com Müəllif hüquqları qorunur.