Qaynar xətt:

(+99450) 247 90 86

Baş infeksionist: "İnsanları panikaya salmaq yox, onlara həqiqəti demək lazımdır"

Baş infeksionist: \\\"İnsanları panikaya salmaq yox, onlara həqiqəti demək lazımdır\\\"

TİBB

685

06.07.2020, 17:12

Google
Xəbərlərimizi Google-da izləyin
Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun
Abunə ol

Ölkənin baş infeksionisti Cəlal İsayev koronavirusla bağlı son vəziyyət barədə Teleqraf.com-un suallarını cavablandırıb.

Müsahibəni təqdim edirik.

- Doktor, evdə qalan insanlar bütün günü sosial şəbəkələrdən və digər mənbələrdən xeyli dezinformasiyalar alır. Necə deyərlər, hər ağızdan bir avaz gəlir. Kimə inanaq, kimə güvənək, nəyi izləyək?

- Mən hər zaman demişəm, internet resurslarındakı məlumatları oxuyun, amma onlara tənqidi yanaşın. Onu bir qanun kimi qəbul etməyin. Sosial şəbəkələrdə ixtisas sahibi oldu-olmadı hər kəs nəsə yaza bilər. Amma lazımlı, dəqiq məlumatı müalicə həkimindən, mütəxəssisdən almaq, rəsmi mənbələrin verdiyi məlumatlara inanmaq lazımdır.

İnternetdə çox insan yaza bilər ki, mən bu dərmanı içdim, təsiri yaxşı oldu, digəri pis təsir etdi. Hətta dövlət səviyyəsində yazırlar ki, filan dərmanlar yaxşı təsir göstərir, xəstələrin üçdə birinin yaxşılaşmasına kömək edir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı isə bir sıra dərmanların heç bir effekt vermədiyini bildirib.

Buna görə də mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır ki, həkim baxıb, qərar versin. Başqalarının dediyinə yox, həkim deyənə əməl edin. Təcili yardım yüklənməsin deyə, poliklinika həkiminə müraciət edin. Poliklinikadan sahə həkimi gəlib baxır, öz təyinatını verir. Lazım gəldikdə müvafiq mütəxəssislərlə danışıb, xəstənin vəziyyətini başa salır. Xəstə evdə müalicə olunacağı təqdirdə müalicə yazılır, əks halda xəstəxanaya göndərilir.

- Bəzi insanlar düşünür ki, yoluxma sayı ölüm hallarını gizlətmək üçün az deyilir. Bu iddialara nə deyə bilərsiz?

- Burada ölüm hallarını gizlətməyə, yaxud yoluxma sayını azaltmağa heç kimin marağı yoxdur. Bu virus bütün dünyanı cənginə alıb. Təkcə bizim ölkəmizdə deyil, ən inkişaf etmiş dövlətlərdə belə yoluxma sayı gündən-günə artır. Bütün dünyada bu proses inkişafdadır, koronavirus artmaqdadır. Hətta bəzi dövlətlər tədbir görərək, payıza hazırlaşırlar.

Buna görə həkimin, dövlətin, ya da başqa qurumların, heç kimin rəqəmləri azaltmaqda marağı ola bilməz. Belə şayiələrə inanmayın.

- Soyuqdəymə zamanı istifadə etdiyimiz standart bəlğəmgətirici dərmanlar bu virusun müalicə prosesində işə yarayırmı?

- Özümüz heç vaxt dərmandan istifadə edə bilmərik. Onu yalnız həkim baxıb, təyinat verir. Daha sonra təyinat əsasında dərmanları qəbul edirik. Həkim təyinatı olmadan heç kim özü-özünə müalicə apara bilməz.

- Digər ölkələrlə müqayisədə ölkəmizdə yoluxma sayının artmasının səbəbi nədir?

- Bizim ölkədə də vəziyyət başqa ölkələrdəki kimidir. Bizdə yoluxma demək olar ki, çox azdır. 10 milyon əhalimiz arasında 20 min yoluxma faktımız var. Ümumrespublika əhalisində ancaq 0,2 yoluxma qeydə alınıb. Çox aşağı rəqəm olmasına baxmayaraq, bu, bizi narahat edir.

Biz istəyirik ki, yoluxma hadisələri 500-dən aşağı ensin, səhiyyənin bu yükü qaldırmağa gücü çatsın.

- Virusun mutasiyaya uğradığı zaman immunitet sisteminin ona müqavimətinin zəifləməsi təhlükəsi varmı?

- Mutasiyaya uğradıqda yeni virus ştammı meydana çıxır. Bu növə qarşı immunitet yenidən uyğunlaşmalıdır. Ona qarşı anti-cisimlərin hazırlanmasına başlanmalıdır. Mutasiyanın meydana çıxması çox sadə proses deyil. Mutasiyanın baş verməsi üçün müəyyən zaman, hətta illər tələb olunur. Koronavirusun mutasiyasından danışmaq hələ tezdir.

Amma istisna olunmur ki, COVID-19 mutasiyaya uğrasın. Çünki korona SARS-1 virusunun mutasiyaya uğramış formasıdır. SARS-1 virusu 2002-də meydana çıxmışdı. Ona görə deyə bilmərik ki, COVID-19-u hansı tale gözləyir.

- Yenidən qismən də olsa həftə sonu qapanmalara keçid etmişik. Lakin bu günlərdə işləyən insanlar var ki, axşam evə qayıtdıqda ailələrini yoluxdurma riski daşıyırlar. Bu istiqamətdə ilk vaxtdan tənqidlər səslənir. Siz bu tənqidlərə nə cavab verə bilərsiniz?

- Hazırda həftə sonu qapanmaya qayıtdığımızı deyə bilmərik, yalnız ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti dayandırılıb. Çünki həftə sonu əksər yerlərdə iş olmur. Buna görə də ictimai nəqliyyata elə də ehtiyac yoxdur. Hansı yerlər işləyirsə, zəhmət çəkib işçilərinə nəqliyyat vasitəsi ayırsınlar.

Çalışmaq lazımdır ki, həftə sonu bütün işçilər evdə qalsın. Müəyyən vacib sahələr var ki, iş prosesi gedəcək, o işçiləri işə çıxmalıdırlar. Yəni insanların kütləvi toplaşdığı yerlərin bir qədər seyrəlməsi təmas ehtimalının aşağı düşməsi, yoluxma hallarının azaldılması deməkdir.

- Bu gün yoluxmaların artmasında əsas səbəb nədir?

- Yoluxmanın artmasının əsas səbəbkarları yüngül keçirən xəstələr və simptomları büruzə verən insanlardır. Onlarda xəstəlik əlamətlərini büruzə verməsinə baxmayaraq, xəstəliklərini gizlədirlər. “Bu gün-sabah keçər” deyərək, həm öz yaxınlarını yoluxdurur, həm də vəziyyətlərinin pisləşməsinə səbəb olurlar.

Belə insanlara tövsiyəmiz odur ki, hər hansı əlamət meydana çıxarsa, mütləq həkimə müraciət etsinlər. İstənilən əlamət özünü büruzə verdikdə, həkimə bildirmək lazımdır. Həkimə müraciət edib, bu və digər xəstəliklərin vaxtında müalicəsinə başlamalıyıq. Əgər vaxtında müraciət etməsək, istənilən xəstəlik sonrakı gedişlərində ağırlaşıb, başqa ağır nəticələrə gətirib çıxara bilər.

- Bu pandemiyaya “hamımız yoluxacağıq” deyərək pessimist reaksiya göstərənlərlə yanaşı, “narahat olmayın, qalib gələcəyik” deyən insanlar da var. Sizcə, insanları təşvişə salmaq məsələyə daha ciddi yanaşmağa vadar etməzmi?

- İnsanları panikaya salmaq yox, onlara həqiqəti demək lazımdır. İnsanlar bilməlidirlər ki, bu xəstəlik var, nə dərəcədə təhlükəlidir və ondan qorunma yolları hansılardır. Belə halda insanlar təşvişə düşməz və qorunma yollarına əməl edərlər. İnsanlara doğru məlumat verib, düzgün istiqamətləndirmək yetər. Xəstəliyin yayılma yolları ilə yanaşı, ondan qorunma yollarını da bilirik.

- Sizcə, bu müddət ərzində Azərbaycanın ən böyük yanlış və ən təqdirəlayiq addımı nə oldu?

- Yanlış addım olmadı. Virusla mübarizədə görülən tədbirlərin hamısı vəziyyətə uyğun oldu. Epidemiya dövründə lazım olan bütün addımlar atıldı.

- Siz maskaların baha olduğunu demişdiniz. Bu barədə Operativ Qərargaha təklif vermisinizmi? Reaksiya necə oldu?

- Reaksiyanı bilmirəm. Mən yenə də təklif edirəm ki, maskanın qiymətləri aşağı salınsın. Hətta mən misal da çəkdim, bir ara Türkiyədə maskanı pulsuz payladılar. Bunun mexanizmini işləyib, tətbiq etmək olar. Maskanı heç olmasa maya dəyərinə sata bilərlər.

Maskanın biri 30 qəpikdir, deyirik elə də baha deyil. Amma aylıq xərcə baxanda xeyli vəsait edir. İnsanların buna gücü çatmır. Supermarketlərin gündəlik dövriyyəsi çox olduğu üçün onlar müştərilərə maskaları pulsuz da verə bilərlər.

İnsanlara tövsiyəm odur ki, marketə uşaq aparmasınlar, ailədən bir adam gedib, evin bütün ehtiyaclarını alıb qayıtsın.

- Ölkənin baş epidemioloqu İbadulla Ağayevin səsyazısı səs-küyə səbəb oldu. Siz necə düşünürsüz, baş epidemioloqun belə bir vəziyyətdə rayonda olması doğrudurmu?

- Baş epidemioloq da bizim kimi adi bir insandır. Onun da yaxınları, qohumları var. Siz onu tanımırsınız, o, gözəl insandır, yaxşı ziyalıdır. Bu günə qədər heç kim onun dilindən, əməlindən inciməyib. Onu o cür təhqir etmək çox yanlış, Azərbaycan cəmiyyətinə yaraşmayan hərəkətdir.

Mən bəzi saytlarda verilən xəbərləri oxudum. Bunu çox qınayıram. O, yaxın qohumu dünyasını dəyişdiyi üçün rayona getmişdi. Bunu belə qabartmaq düzgün deyil. Ola bilər, elə vəziyyətdəymiş ki, müsahibə verməyə imkanında deyilmiş. Sonra zəng edib demək olardı ki, İbadulla müəllim, indi danışa bilirsinizmi? Belə hallar hamımızın başına gəlir.

İbadulla müəllim nə korrupsionerdi, nə də yüksək vəzifə sahibi. O, ictimai əsaslarla baş epidemioloqdur. Nə İbadulla müəllim, nə də mən dövlətdən əlavə məvacib almırıq. Özümüz könüllü surətdə bu işə qoşulmuşuq və hamımızın vətəndaşlıq borcumuz var.

Amma insanı, xüsusilə, ziyalını, alimi belə təhqir etmək heç təhqir edən adamın özünə yaraşmır. Mən buna ad qoya bilmirəm, tamamilə səhv hərəkətdir.

Digər xəbərlər

Böyük Britaniya Ukraynaya 1000-dən çox hava hücumundan müdafiə raketi verəcək

20:45 / 17 Noyabr 2026

DÜNYA DÜNYA

Böyük Britaniya Ukraynaya 1000-dən çox hava hücumundan müdafiə raketi verəcək

32

0
2027-ci ildə sosial ödənişlər artırılacaq: Büdcədən əhaliyə nə qədər vəsait ayrılır? — İqtisadçı AÇIQLADI  

20:39 / 17 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

2027-ci ildə sosial ödənişlər artırılacaq: Büdcədən əhaliyə nə qədər vəsait ayrılır? — İqtisadçı AÇIQLADI  

65

0
 Şantaj yolu ilə pul və ya əmlak tələb edənləri hansı cəza gözləyir? – VƏKİLDƏN AÇIQLAMA  

20:23 / 17 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

 Şantaj yolu ilə pul və ya əmlak tələb edənləri hansı cəza gözləyir? – VƏKİLDƏN AÇIQLAMA  

68

0
medialiteracy-media-gov
Xolesterinin yüksək olduğunu göstərən 5 əlamət: Bəziləri göz ətrafında, bəziləri isə dəridə üzə çıxır – KARDİOLOQ DANIŞDI  

20:12 / 17 Noyabr 2026

TİBB TİBB

Xolesterinin yüksək olduğunu göstərən 5 əlamət: Bəziləri göz ətrafında, bəziləri isə dəridə üzə çıxır – KARDİOLOQ DANIŞDI  

79

0
Samuxda minik maşını aşıb, xəsarət alanlar var 

19:59 / 17 Noyabr 2026

KRİMİNAL KRİMİNAL

Samuxda minik maşını aşıb, xəsarət alanlar var 

81

0
Bakıda ögey qardaşı 23 yaşlı qadını bıçaqlayaraq öldürüb

19:51 / 17 Noyabr 2026

KRİMİNAL KRİMİNAL

Bakıda ögey qardaşı 23 yaşlı qadını bıçaqlayaraq öldürüb

79

0
Ölümdən sonra yaşamaq: bir insanın orqanları neçə həyata ümid ola bilər? -  TƏHLİL

19:40 / 17 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

Ölümdən sonra yaşamaq: bir insanın orqanları neçə həyata ümid ola bilər? -  TƏHLİL

153

0
Bakı-London münasibətlərində yeni dövr: Strateji Tərəfdaşlıq Bəyannaməsi nələr vəd edir? — AÇIQLAMA  

19:39 / 17 Noyabr 2026

SİYASƏT SİYASƏT

Bakı-London münasibətlərində yeni dövr: Strateji Tərəfdaşlıq Bəyannaməsi nələr vəd edir? — AÇIQLAMA  

91

0
Tələbə VƏFAT ETDİ -FOTO

19:28 / 17 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

Tələbə VƏFAT ETDİ -FOTO

580

0
Sığorta ödənişindən imtina halları nədən qaynaqlanır? – Mütəxəssis İZAH EDİR  

19:21 / 17 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

Sığorta ödənişindən imtina halları nədən qaynaqlanır? – Mütəxəssis İZAH EDİR  

94

0
Sülhün əsas açarı: Delimitasiya və anklavlar prosesi ləngidə bilərmi? – ŞƏRH  

19:14 / 17 Noyabr 2026

SİYASƏT SİYASƏT

Sülhün əsas açarı: Delimitasiya və anklavlar prosesi ləngidə bilərmi? – ŞƏRH  

104

0