Qaynar xətt:

(+99450) 247 90 86

 Şantaj yolu ilə pul və ya əmlak tələb edənləri hansı cəza gözləyir? – VƏKİLDƏN AÇIQLAMA  

 Şantaj yolu ilə pul və ya əmlak tələb edənləri hansı cəza gözləyir? – VƏKİLDƏN AÇIQLAMA  

CƏMİYYƏT

39

17.11.2026, 20:23

Google
Xəbərlərimizi Google-da izləyin
Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun
Abunə ol

Şəxsi hədələyərək, şantaj edərək və ya onun haqqında rüsvayedici məlumatlar yaymaqla qorxudaraq pul və yaxud hər hansı əmlak tələb etmək qanunvericiliklə cinayət əməli hesab olunur. Bəzən şəxslər qarşı tərəfin şəxsi həyatına dair məlumatları, foto və videoları yaymaqla hədələyir, onun nüfuzuna zərər vuracağını bildirir və bunun müqabilində müəyyən məbləğdə pul tələb edirlər. Bəzi hallarda isə zor tətbiq etməklə və ya belə zorakılıq göstərəcəkləri ilə hədələməklə şəxsləri öz tələblərini yerinə yetirməyə məcbur edirlər. Bu cür əməllər sadəcə şəxslər arasında mübahisə və ya mülki xarakterli tələb deyil, konkret hallardan asılı olaraq cinayət məsuliyyətinə səbəb ola bilər.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən vəkil Əli Kərimli bildirib ki, şəxsin hədə-qorxu və şantaj yolu ilə pul, əmlak və ya əmlak xarakterli hüquq tələb etməsi Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 182-ci maddəsinin təsiri altına düşür.

Vəkilin sözlərinə görə, həmin maddədə hədə-qorxu ilə tələb etmə cinayət əməli kimi nəzərdə tutulur. Bu əməl şəxsin və ya onun yaxın qohumlarının şəxsiyyəti üzərində zor göstərilməsi, onların haqqında rüsvayedici məlumatların yayılması, yaxud zərərçəkmişin və ya yaxınlarının hüquqlarına və qanuni mənafelərinə mühüm zərər vura biləcək digər məlumatların yayılması hədəsi ilə özgəsinin əmlakını, əmlaka olan hüququnu və ya əmlak xarakterli hərəkətlərin edilməsini tələb etməkdə ifadə olunur.

Əli Kərimli qeyd edib ki, burada mühüm məqamlardan biri hədənin real olaraq həyata keçirilib-keçirilməməsidir. Belə ki, şantaj edən şəxsin qarşı tərəfdən pul tələb etməsi üçün mütləq həmin məlumatları yayması və ya zor tətbiq etməsi tələb olunmur. Cinayət əməlində əsas məsələ qanunda göstərilən hədə vasitəsilə özgəsinin əmlakının və ya əmlak xarakterli hüququnun tələb edilməsidir. Başqa sözlə, şəxs qarşı tərəfi qorxudaraq ondan pul və ya digər əmlak tələb edirsə, bu əməl Cinayət Məcəlləsinin 182-ci maddəsi baxımından qiymətləndirilə bilər.

Vəkilin izahına görə, hədə-qorxu ilə tələb etmə cinayətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun formal tərkibli cinayət olmasıdır. Bu o deməkdir ki, cinayətin başa çatması üçün tələb olunan pulun və ya əmlakın faktiki olaraq əldə edilməsi vacib deyil. Şəxs qanunda nəzərdə tutulan hədələrdən istifadə edərək özgəsinin əmlakını və ya əmlaka olan hüququnu tələb etdiyi andan cinayət başa çatmış hesab oluna bilər. Yəni zərərçəkmiş şəxsin həmin məbləği ödəməməsi, tələbi rədd etməsi və ya şantaj edən şəxsin istəyinə əməl etməməsi cinayət əməlini aradan qaldırmır.

Məsələn, bir şəxs digərinə şəxsi yazışmalarını, fotoşəkillərini və ya onun nüfuzuna zərər vura biləcək məlumatları yayacağını bildirərək müəyyən məbləğdə pul tələb edirsə, bu vəziyyət hədə-qorxu ilə tələb etmə cinayətinin əlamətlərini daşıya bilər. Eyni zamanda, şəxsin özünü və ya yaxınlarını fiziki zorakılığa məruz qoymaqla hədələyərək pul tələb etmək də qanunvericilik baxımından cinayət məsuliyyəti yarada bilər.

Əli Kərimli vurğulayıb ki, rüsvayedici məlumatların doğru olub-olmaması da bu cinayətin hüquqi qiymətləndirilməsi zamanı mühüm əhəmiyyət daşıyan məqamlardandır. Belə ki, məlumatın həqiqətə uyğun olması şəxsin həmin məlumatı yaymaq hədəsi ilə qarşı tərəfdən pul tələb etməsini avtomatik olaraq qanuni etmir. Əsas məsələ məlumatın yayılması hədəsindən əmlak əldə etmək məqsədilə istifadə olunmasıdır. Şəxsin şəxsi həyatına aid məlumatların yayılması ilə qorxudularaq pul tələb edilməsi də müvafiq hüquqi qiymət almalıdır.

Vəkil diqqətə çatdırıb ki, Cinayət Məcəlləsinin 182-ci maddəsində cinayətin müxtəlif halları və ağırlıq dərəcələri nəzərdə tutulub. Əməlin hansı hissə ilə tövsif olunması isə konkret hadisənin xüsusiyyətlərindən asılıdır. Tələb olunan məbləğ, əməlin törədilmə üsulu, şəxslərin sayı, əvvəlcədən əlbir olma və qanunda göstərilən digər hallar hüquqi qiymətləndirməyə təsir edə bilər.

Xüsusilə Cinayət Məcəlləsinin 182-ci maddəsinin 4-cü hissəsi ilə bağlı qeyd edilməlidir ki, bu norma hədə-qorxu ilə tələb etmənin qanunda göstərilən daha ağırlaşdırıcı hallarda törədilməsinə aiddir. Belə hallarda cinayət məsuliyyəti və nəzərdə tutulan cəza daha ağır ola bilər. Buna görə də hər bir şantaj hadisəsinin avtomatik olaraq 182.4-cü maddə ilə qiymətləndirilməsi düzgün deyil. Əməlin hansı hissəyə aid olması istintaq zamanı müəyyən edilən faktlar və qanunun tələbləri əsasında müəyyənləşdirilir.

Əli Kərimli belə hallarla qarşılaşan şəxslərə şantaj edən şəxsin tələblərinə boyun əyməməyi, baş verənləri gizlətməməyi və mümkün sübutları qorumağı tövsiyə edir. Mesajlar, səs yazıları, telefon danışıqlarına dair məlumatlar, pul köçürmələri və digər materiallar hadisənin araşdırılması zamanı əhəmiyyətli sübutlar ola bilər. Zərərçəkmiş şəxs müvafiq hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edərək baş vermiş hadisənin araşdırılmasını tələb edə bilər.

Vəkilin sözlərinə görə, şantajın qurbanı olan şəxslər qorxu və utanc hissi səbəbindən çox vaxt susmağa üstünlük verirlər. Xüsusilə şəxsi həyatla bağlı məlumatların yayılması ilə hədələnən insanlar bəzən məsələni ictimailəşdirməkdən çəkinir və qarşı tərəfin tələblərini yerinə yetirməyə məcbur olduqlarını düşünürlər. Halbuki bu cür davranış şantaj edən şəxsin tələblərini davam etdirməsinə və daha çox pul istəməsinə gətirib çıxara bilər.

Beləliklə, şəxsi hədələyərək, rüsvayedici məlumatları yaymaqla qorxudaraq və ya zor tətbiq etməklə pul və əmlak tələb etmək Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən cinayət məsuliyyəti yarada bilər. Əsas məqam ondan ibarətdir ki, tələb olunan pulun qarşı tərəfə verilməsi şərt deyil: qanunda nəzərdə tutulan hədə ilə əmlak və ya əmlak xarakterli hüquq tələb edildiyi andan cinayət başa çatmış hesab oluna bilər. Bu səbəbdən şantajla üzləşən şəxslər susmamalı, sübutları saxlamalı və hüquqlarının müdafiəsi üçün aidiyyəti orqanlara müraciət etməlidirlər.

        Turan