Ürək xəstələri antibiotik qəbul edərkən nələrə diqqət etməlidir? – HƏKİM DANIŞDI
20 Noyabr 2026, 19:46
Qaynar xətt:
(+99450) 247 90 86
TİBB
1228
11.01.2020, 13:13
Beyindəki dəyişikliklər, şəxsiyyəti də dəyişir.
Tovuz rayonunun Dondar Quşçu kəndində oğurlandıqdan 45 gün sonra öldürülüb yandırılan 10 yaşlı Nərmin Quliyeva ilə bağlı cəmiyyətdə dərin bir sarsıntı müşahidə olunur. Sosial şəbəkələrdə bununla bağlı müxtəlif versiyalar, ittihamlar səsləndirilir. Həbs olunan, hadisəni törətdiyi iddia olunan 1973-cü il təvəllüdlü, N.Quliyevanın qonşusu İlkin Süleymanovun edam olunması istəyi ilə bağlı kampaniya başlayıb. Bir qisim isə onun Rusiyanın ən nüfuzlu universitetində təhsil almasını, iki-üç dil bilməsini, bir sözlə intellektual biri olmasını əsas götürüb, belə bir hadisəni törətməsinin mümkün olmadığını bildirilər.
Tarixdə isə intellektli şəxslərin ağır cinayətlər törətməsi faktlarına dəfələrlə rast gəlinib.
Medicina.az belə faktlardan birini və bunun tibbi izahını təqdim edir:
Beynimizdəki dəyişikliklər nələr yaşadığımızı və necə biri olduğumuzu əks etdirir. Bəs beyin bir xəstəlik, ya da zədə nəticəsində dəyişikliyə uğrasa? Bu, kimliyimizi, şəxsiyyətimizi, ya da davranışlarımızı dəyişdirərmi?
1 avqust 1966-cı ildə 25 yaşlı Çarlz Uitmen Ostindəki Texas Universitetində gözlənilmədən, heç bir səbəb olmadan insanlara atəş açmağa başladı. 13 nəfər öldü, 33-ü nəfər yaralandı. Uitmenin özü də polis tərəfindən güllələndi. Hadisədən sonra qatilin evinə yollanan hüquq-mühafizə ordanlarının əməkdaşları Uitmenin bir gecə əvvəl arvadı ilə anasını da öldürdüyünü aşkarladılar.
Bu hadisədə ən çox təəccübləndirən bir fakt var idi - Çarlz Uitmenin həyatında belə bir dəhşəti törədə biləcəyinə dair ehtimal yaradan hər hansı bir ipucu yox idi. O, birinci dərəcəli kəşfiyyatçı idi, bankda kassir işləyirdi və mühəndislik təhsili almışdı.
Arvadı ilə anasını öldürdükdən az sonra yazı makinasının arxasında oturub intihar məktubu hesab olunan bu sətirləri yazmışdı:
“Özümü bu günlərdə tam olaraq anlaya bilmirəm. Ağlı başında və dərrakəli bir gənc olaraq tanınıram. Amma son zamanlar (nə zamandan başladığını xatırlaya bilmirəm) qeyri-adi və məntiqsiz düşüncələrin qurbanı olmuşam... Ölümümdən sonra hər hansı bir fiziki pozğunluq olub-olmadığını təyin etmək məqsədilə məhkəmə-tibbi ekspertizasının keçirilməsini istəyirəm”.
Uitmenin istəyi yerinə yetirildi və autopsiya zamanı onda kiçik bir beyin törəməsi aşkarlandı. Kiçik bir qəpik böyüklüyündəki törəmə qorxu və təcavüzlə bağlı bir nahiyə olan “badamvari cisim”ə (Badamvari cisim ‒ (lat. corpus amugdaloideum) beyinin badam formasında olan xarakterik nahiyəsi) təsir etmək üzrə idi. “Badamvari cism”in məruz qaldığı bu kiçik təzyiq belə Uitmenin beynində bir sıra reaksiyaya yol açmağa bəs etmişdi və nəticə etibarilə, normal halda qeyri-adi sayılacaq bir çox davranışlar sərgiləməsinə gətirib çıxarmışdı. Yəni, dəyişikliyə uğrayan beyin maddəsi Uitmenin şəxsiyyətini də dəyişdirmişdi.
Əlbəttə, bu, ekstremal bir nümunə olsa da, miqyasına görə dramatik olmayan zehni dəyişikliklərin belə sizi siz edən tənzimləmələrdə ciddi rol oynaya bildiyi bir həqiqətdir. Orqanizmlər üçün xarakterik olmayan maddələr və ya alkoqoldan istifadə buna nümunədir. Başqa bir misal, bəzi epilepsiya formaları insanları daha dindar hala gətirə bilər. Parkinson xəstələrinin inanclarını itirməsi tez-tez rast gəlinən bir hal olduğu halda, parkinsonizmin müalicəsi üçün verilən dərmanların xəstələri qumar aludəçisinə çevirə bildiyi də məlumdur. Üstəlik, bizi dəyişdirən yalnız xəstəlik və ya kimyəvi maddələr deyil: izlədiyimiz filmlərdən çalışdığımız işlərə qədər hər şey neyron şəbəkəsinin davamlı olaraq yenidən formalaşdırılmasına yardım edir. Elə isə siz tam olaraq kimsiniz? Bu “tikilinin” dərinliklərində, mərkəzdə duran biri varmı?”
Devid İqlmanın “Beyin sənin hekayən” əsəri
Kitabın tərcüməçisi: Zahir Məlikli
Qanun nəşriyyatı
09:38 / 21 Noyabr 2026
1
09:35 / 21 Noyabr 2026
14
09:33 / 21 Noyabr 2026
20
09:03 / 21 Noyabr 2026
61
00:12 / 21 Noyabr 2026
174
23:31 / 20 Noyabr 2026
168
23:23 / 20 Noyabr 2026
175
23:06 / 20 Noyabr 2026
187
22:45 / 20 Noyabr 2026
167
22:35 / 20 Noyabr 2026
178
22:22 / 20 Noyabr 2026
190
22:01 / 20 Noyabr 2026
179
21:52 / 20 Noyabr 2026
176
21:48 / 20 Noyabr 2026
160
21:21 / 20 Noyabr 2026
183
20:50 / 20 Noyabr 2026
208
20:40 / 20 Noyabr 2026
322
20:33 / 20 Noyabr 2026
186
20:25 / 20 Noyabr 2026
442
20:25 / 20 Noyabr 2026
189
20:20 / 20 Noyabr 2026
188
20:18 / 20 Noyabr 2026
188
20:06 / 20 Noyabr 2026
173
© 2026 Oxu24.com Müəllif hüquqları qorunur.