Bədənimizdəki görünməz dünya: Trilyonlarla bakteriya sağlamlığımıza necə təsir edir?

MARAQLI

01.07.2026, 11:38

Hazırda öz bədəninizdə nə qədər bakteriyanın yaşadığını bilirsinizmi? Alimlərin apardığı araşdırmalar göstərir ki, insan orqanizmi təkcə öz hüceyrələrindən ibarət deyil. Əksinə, bədənimizdə yaşayan mikroorqanizmlər həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Oxu24.com xəbər verir ki, müasir elmi hesablamalara görə, insan orqanizmində təxminən 38 trilyon bakteriya yaşayır. Bu rəqəm bəzən insanın öz hüceyrələrinin sayı ilə müqayisə olunur və onların birgə fəaliyyəti bütöv bir canlı ekosistemi meydana gətirir.Xüsusilə bağırsaqlarımız milyonlarla deyil, trilyonlarla mikroorqanizmin məskənidir. Təkcə bağırsaq sistemində minlərlə müxtəlif bakteriya növü yaşayır və onların hər biri müəyyən funksiyaları yerinə yetirir.Ən maraqlısı isə odur ki, bu bakteriyaların böyük əksəriyyəti insan sağlamlığı üçün təhlükə yaratmır. Əksinə, onlar orqanizmin normal fəaliyyətini təmin edən ən vacib köməkçilərdən hesab olunurlar.Mikrobiota adlandırılan bu görünməz dünya immun sisteminin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Faydalı bakteriyalar orqanizmi zərərli mikroblardan qoruyur, immun hüceyrələrini “təlimləndirir” və xəstəliklərə qarşı müqavimətin artmasına kömək edir.

Bundan əlavə, həzm prosesinin düzgün işləməsi də böyük ölçüdə bağırsaq bakteriyalarından asılıdır. Onlar qidaların parçalanmasına, vitaminlərin sintezinə və orqanizm üçün faydalı maddələrin mənimsənilməsinə yardım edirlər.Məsələn, bəzi bakteriyalar K vitamini və B qrupuna aid vitaminlərin yaranmasında iştirak edir. Bu isə insan sağlamlığı üçün son dərəcə vacib hesab olunur.Son illərin elmi araşdırmaları isə daha maraqlı bir həqiqəti ortaya çıxarıb: bağırsaq bakteriyaları yalnız həzm sisteminə deyil, insanın psixoloji vəziyyətinə də təsir göstərir.Alimlər bağırsaq və beyin arasında birbaşa əlaqənin olduğunu müəyyən ediblər. Hətta bu əlaqə “bağırsaq-beyin oxu” adlandırılır. Bağırsaqlarda yaşayan mikroorqanizmlər serotonin və digər neyromediatorların yaranmasına təsir göstərərək əhval-ruhiyyənin formalaşmasında iştirak edirlər.

Araşdırmalar göstərir ki, bəzi hallarda depressiya, narahatlıq və stress problemləri bağırsaq mikrobiotasındakı dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər. Başqa sözlə, özünüzü pis hiss etdiyiniz zaman səbəb yalnız beyniniz deyil, bağırsaqlarınızdakı görünməz sakinlər də ola bilər.Məhz buna görə sağlam qidalanma, liflə zəngin məhsulların qəbulu, fermentləşdirilmiş qidalar və probiotiklər bağırsaq sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Çünki sağlam mikrobiota ümumi fiziki və psixoloji vəziyyətə birbaşa təsir edir.Antibiotiklərin nəzarətsiz istifadəsi, qeyri-sağlam qidalanma, stress və hərəkətsiz həyat tərzi isə bu həssas ekosistemin balansını poza bilər. Bu zaman həm həzm sistemi, həm də immun və sinir sistemi müxtəlif problemlərlə üzləşə bilər.Əslində insan bədəni tək bir canlı deyil, milyonlarla və milyardlarla mikroorqanizmin birlikdə yaşadığı mürəkkəb bir aləmdir. Hər birimiz görünməz canlılarla qarşılıqlı əməkdaşlıq şəraitində yaşayırıq və onların sağlamlığı birbaşa bizim sağlamlığımız deməkdir.

Beləliklə, siz sadəcə bir insan deyilsiniz. Siz daxilində trilyonlarla canlının yaşadığı, nəfəs aldığı və birgə fəaliyyət göstərdiyi nəhəng və heyrətamiz bir ekosistemsiniz.

Nigar

Həmçinin oxuyun