Arxeoloqları heyrətləndirən tapıntı: Qəbirdən qızıl ayaqqabılar

DÜNYA

18.08.2026, 11:17

Qərbi Qazaxıstanda təxminən 1500 il əvvələ aid məzardan qızıl zinət əşyaları ilə bəzədilmiş ayaqqabı qalıqları aşkarlanıb. Xəzər dənizi sahilində, Manqışlaq yarımadasında yerləşən Karakabak qəbiristanlığında aparılan qazıntılar zamanı tapılan ayaqqabılar məzardakı ən diqqətçəkən artefaktlardan biri olub.

Arxeoloqlar müəyyən ediblər ki, ayaqqabılar tamamilə qızıldan hazırlanmayıb. Taxta və ya digər üzvi materiallardan olan tokalar və bəzək elementləri nazik qızıl lövhələrlə örtülüb. Bu üsul ayaqqabılara uzaqdan tamamilə qızıldan hazırlanmış görünüş verib.

Qadın təmtəraqlı geyimdə dəfn edilib

Tədqiqatçıların fikrincə, məzar gənc və yüksək statuslu bir qadına məxsus olub. O, ölümündən sonra olduqca zəngin və mürəkkəb mərasim geyimində dəfn edilib.

Qızıl bəzəklər yalnız ayaqqabılarla məhdudlaşmayıb. Qadının baş geyimində dairəvi qızıl lövhələr, qırmızı parçadan hazırlanmış tac və maskanı xatırladan elementlər aşkarlanıb.

Alın nahiyəsindəki əsas bəzəyin Ellinizm dövründə geniş yayılmış Qorqoneion təsvirini təqlid etdiyi müəyyənləşdirilib. Kəmərin tokaları isə qanadlarını açmış yırtıcı quş formasında hazırlanıb.

Bəzi əşyalar yalnız dəfn üçün hazırlanıb

Arxeoloqlar üçün ən maraqlı məqamlardan biri ayaqqabı və kəmərdəki bəzi tokaların gündəlik istifadə üçün yararsız olmasıdır. Onlarda əşyaların normal şəkildə bərkidilməsi üçün lazımi birləşmələrin olmaması onların qadının həyatı boyu istifadə etdiyi əşyalar deyil, məhz dəfn mərasimi üçün hazırlanmış xüsusi geyim elementləri ola biləcəyini göstərir.

Məzarın tarixi eramızın V əsrinin ikinci yarısı ilə VI əsrin birinci yarısı arasına aid edilir.

Qızıl bəzəklər yerli istehsal ola bilər

Tədqiqatçılar Andrey Astafyev və Yevgeni Boqdanov hesab edirlər ki, bəzək əşyaları uzaq imperiya mərkəzlərindən gətirilmək əvəzinə, bölgədəki yerli emalatxanalarda hazırlanmış ola bilər.

Ərazidə əvvəlki qazıntılar zamanı metal emalı, zərgərlik, şüşə və dulusçuluq sənətinin mövcudluğunu göstərən sübutlar da aşkarlanıb.

Karakabakın mühüm ticarət məntəqəsi olduğunu göstərən başqa tapıntılar da var. Burada 150-dən çox qədim sikkə aşkar edilib. Parfiya, Xarəzm, Soqdiya, Sasani, Bizans və Çinlə əlaqəli sikkələrin tapılması yaşayış məntəqəsinin geniş ticarət şəbəkəsinin üzərində yerləşdiyini göstərir.

Arxeoloqlar Karakabakın Orta Asiyanı Şimali Qafqaz, Volqa bölgəsi və Cənubi Ural ilə birləşdirən qədim Azov-Xəzər ticarət dəhlizində mühüm dayanacaq olduğunu düşünürlər.

Beləliklə, 1500 il əvvəl dəfn edilmiş qadının qızıl örtüklü ayaqqabıları yalnız onun yüksək sosial statusu haqqında məlumat vermir. Tapıntılar həmçinin Xəzər dənizi sahilində yaşayan insanların qədim dövrdəki sənətkarlıq səviyyəsini və geniş ticarət əlaqələrini ortaya qoyur.

Həmçinin oxuyun