Bu səhvi etməyin! – Fitrə zəkatını necə və nə vaxt vermək lazımdır?

CƏMİYYƏT

877

16.03.2026, 18:08

Ramazan ayının başa çatmasına az qalmış fitrə zəkatının məbləği ilə bağlı tövsiyə olunan məbləğ açıqlanıb. Qazılar Şurasının fətvasına əsasən, bu il adambaşına 10–15 manat məbləğində fitrə zəkatının verilməsi tövsiyə olunur.

Oxu24.com bildirir ki bu barədə NOCOMMENT.az-a Qafqaz Müsəlmanları İdarəsindən məlumat verilib. Bildirilib ki, fitrə zəkatı İslamda mühüm ibadətlərdən biri hesab olunur və Ramazan ayının sonunda verilməsi vacib olan sədəqə növüdür. Fitrə zəkatı oruc tutan şəxsin mənəvi paklanmasına xidmət edir və eyni zamanda bayram günlərində ehtiyac içində olan insanların sevincinə səbəb olur.

Məlumata görə, maddi imkanı olan müsəlmanların ailə üzvlərinin hər biri üçün fitrə zəkatı çıxarması tövsiyə edilir. Bu vəsait əsasən ehtiyacı olan şəxslərə, aztəminatlı ailələrə və sosial baxımdan çətin vəziyyətdə olan insanlara verilməlidir. Bu ənənə bayram günlərində ehtiyac içində olan insanların da sevinc yaşamasına şərait yaradır.

İslam qaydalarına görə, fitrə zəkatının miqdarı əsas ərzaq məhsullarının qiyməti ilə müəyyən edilir. Ənənəvi olaraq bu hesablamalar buğda, arpa, xurma və ya kişmiş kimi məhsulların müəyyən çəkisi əsasında aparılır. Din alimlərinin izahına görə, fitrə zəkatının minimum miqdarı təxminən 3 kiloqrama yaxın əsas ərzaq məhsulunun dəyərinə uyğun hesablanır. Buna görə də müxtəlif illərdə ərzaq məhsullarının qiymətində baş verən dəyişikliklər fitrə zəkatının məbləğinə də təsir göstərə bilir.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com -a danışan ilahiyyatçı Turan İrfan bildirib ki, fitrə zəkatının məbləğinin müəyyən edilməsində əsas meyar gündəlik ərzaq məhsullarının qiymətidir.

Onun sözlərinə görə, İslam hüququnda fitrə zəkatı əsas qida məhsulları ilə ölçülür:

“Ənənəvi olaraq fitrə zəkatı buğda, arpa, xurma və ya kişmiş kimi ərzaq məhsullarının müəyyən miqdarı ilə hesablanır. Klassik fiqh qaydalarına görə bu, təxminən bir ‘sa’ ölçüsünə bərabərdir ki, bu da orta hesabla 3 kiloqram ərzaq məhsulu deməkdir. Müasir dövrdə isə bu məhsulların bazar qiyməti nəzərə alınaraq onun pul ekvivalenti müəyyən edilir”.

İlahiyyatçı qeyd edib ki, bəzi hallarda insanlar fitrə zəkatını ərzaq şəklində də verə bilərlər:

“İslam qaydalarına görə, fitrə zəkatı həm pul, həm də ərzaq şəklində verilə bilər. Əsas məqsəd ehtiyacı olan insanlara real yardım göstərməkdir. Əgər bir ailə bir neçə nəfərdən ibarətdirsə və maddi imkanı varsa, ailənin hər üzvü üçün ayrıca fitrə zəkatı verilməsi tövsiyə olunur”.

Turan İrfanın sözlərinə görə, fitrə zəkatının bayram namazından əvvəl verilməsi daha məqsədəuyğun hesab olunur. Bu, ehtiyacı olan insanların bayram gününü daha rahat keçirməsinə kömək edir.

“Fitrə zəkatı yalnız maddi yardım deyil, həm də cəmiyyətdə sosial həmrəyliyi gücləndirən bir ibadətdir. Ramazan ayının sonunda insanların bir-birinə yardım etməsi, ehtiyacı olanların unudulmaması İslamın əsas sosial prinsiplərindən biridir”, – deyə ilahiyyatçı əlavə edib.

Din alimlərinin fikrincə, fitrə zəkatı Ramazan ayının mənəvi ruhunu tamamlayan və cəmiyyətdə paylaşma, mərhəmət və yardımlaşma dəyərlərini gücləndirən mühüm dini ənənələrdən biri hesab olunur.

Ekspertlər həmçinin qeyd edirlər ki, fitrə zəkatı məsələsində sosial bərabərsizlik də müşahidə olunur.

Varlı və sosial statusu yüksək şəxslər tövsiyə olunan məbləği rahat ödəyə bilir və hər ailə üzvü üçün ayrı-ayrılıqda fitrə zəkatı verə bilirlər. Sosial imkanları məhdud olan şəxslər üçün isə bu, bəzən çətin və ya mümkün olmayan bir prosesdir. Bu fərqlər həm zəkatın mənəvi məqsədinə təsir edir, həm də cəmiyyətdə sosial ədalət və yardımlaşma prinsiplərinə dair çağırışlar yaradır.

Turan İrfan bunu da vurğulayıb: “Qanun və dini qaydalar hər kəs üçün bərabərdir, lakin praktiki vəziyyətdə zəngin və kasıb şəxslər arasında fərqlər görünür:

“Sosial statusu yüksək olan şəxslər üçün fitrə zəkatını vermək həm asan, həm də rahatdır. Sosial imkanları məhdud olan şəxslər üçün isə bu, həm maddi, həm də sosial çətinlik yaradır. Buna görə cəmiyyətin zəkat mexanizmləri daha inklüziv və bərabər şəkildə işləməlidir.

Fitrə zəkatı həm dini bir vəzifə, həm də cəmiyyətdə yardımlaşma, mərhəmət və sosial həmrəylik prinsiplərini gücləndirən bir ənənədir. Lakin sosial bərabərsizlik və maddi imkan fərqləri bu ibadətin hər kəs üçün eyni dərəcədə həyata keçirilməsini çətinləşdirir”.

Həmçinin oxuyun