Orqan transplantasiyasında əsas çatışmazlıq nədir? –Ekspert DANIŞDI

TİBB

549

23.10.2026, 23:13

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Bakıda Mərkəzi Klinikada meyit donordan götürülən ürəyin ağır xəstəyə köçürülməsi əməliyyatı ölkəmizdə səhiyyə sahəsində baş verən mühüm hadisələrdən biridir. Bu cür mürəkkəb cərrahi müdaxilələr Azərbaycanda orqan transplantasiyasının inkişafı, eləcə də donor gözləyən xəstələrin həyat təminatı baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, baş verən bu uğurlu addım cəmiyyətin donor məsələsinə olan yanaşmasını və mövcud stereotipləri yenidən gündəmə gətirir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, prosesin ölkədə daha geniş vüsət alması üçün həm psixoloji, həm də təşkilati maneələr aradan qaldırılmalıdır. Bu istiqamətdə maarifləndirmə işlərinin gücləndirilməsi və ictimai şüurun dəyişdirilməsi vacib şərtlərdən biridir. Uğurlu əməliyyatların sayının artması gələcəkdə bir çox ağır xəstələrin həyatının xilas edilməsinə real imkanlar yarada bilər. Xəstələrin sağlamlığına qovuşması üçün bu tip əməliyyatların kütləviləşməsi zəruridir. Lakin cəmiyyətdə bu sahəyə qarşı hələ də müəyyən tərəddüdlər mövcuddur.

Bəs donorlar kimlərdir?

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a danışan səhiyyə eksperti Adil Qeybulla bildirib ki, burada söhbət meyitdən deyil, beyin ölümü keçirmiş, daha doğrusu beyin kötüyünün ölümünü keçirmiş, geriyə dönüşü olmayan şəxslərdən gedir. Onlar donor adlandırılır və bu şəxslər də elə çox deyil.

Onun sözlərinə görə, bu məsələ hələki öz həllini tapmır və donor bankının, eləcə də bütövlükdə donorluq sisteminin dünyanın hər yerində olduğu kimi Azərbaycanda da təşəbbüs tapmaması ümumi işləri ləngidir:

“Bəzi hallarda orqan donorluğuna razılıq verilsə də, cəmiyyətdə mərhumun bədəninin yarılmasına və orqanlarının götürülməsinə qarşı psixoloji və mənəvi tərəddüdlər mövcuddur. Bu isə ölkədə donorluq mədəniyyətinin formalaşmasına mane olan əsas amillərdən biri kimi çıxış edir”.

Adil Qeybulla qeyd edib ki, donorlar üzərində aparılan çox ciddi elmi işlər, genetik modifikasiya, gen mühəndisliyi və molekulyar biologiyanın ən müasir nailiyyətləri sayəsində donorların geni insan geninə yaxınlaşdırılır. Onlardan orqan götürülməsi artıq demək olar ki, klinik mərhələyə qədəm qoyub. Ona görə də bu məsələ yaxın gələcəkdə öz həllini tapacaq, lakin hələlik biz donordan asılıyıq.

“Biz birinci növbədə cəmiyyəti hazırlamalıyıq ki, insanlar beyin ölümü keçirmiş, geriyə dönüş perspektivi olmayan həmin şəxslərdən orqan götürülməsinə icazə versinlər. Ən azı bu, başqa bir ehtiyacı olan, həyatı təhlükədə olan şəxsi həyata qaytara bilər”,- deyə ekspert vurğulayıb.

Nəticə

Orqan transplantasiyası və donorluq mədəniyyətinin cəmiyyətimizdə formalaşması uzunmüddətli və ardıcıl maarifləndirmə tələb edən prosesdir. Bakıda həyata keçirilən bu cür uğurlu cərrahi əməliyyatlar ümidverici başlanğıc olsa da, sistemli dəyişikliklərə və qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsinə ehtiyac duyulur. Hər bir vətəndaş anlamalıdır ki, beyin ölümü keçirmiş şəxslərin orqanları başqaları üçün yenidən həyat deməkdir. Cəmiyyət olaraq bu həssas mövzuya daha anlayışla və humanist yanaşdıqca, xilas edilən həyatların da sayı bir o qədər çox olacaqdır.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun