Evində heyvan saxlayanlar diqqətli olsunlar!

TİBB

14.09.2026, 13:00

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Heyvanlardan insana hansı parazitlər keçə bilər? – Mütəxəssisdən AÇIQLAMA

Son illərdə evdə heyvan saxlamaq, xüsusilə it və pişik bəsləmək kifayət qədər geniş yayılıb. Bir çox insan üçün ev heyvanları sadəcə heyvan deyil, ailənin bir üzvünə çevrilib. Heyvanlarla ünsiyyətin insanın psixoloji vəziyyətinə və emosional rahatlığına müsbət təsirləri də ola bilər. Lakin bununla yanaşı, ev heyvanlarının sağlamlığına və gigiyenasına diqqət edilmədikdə bəzi infeksiyaların, parazitlərin və dəri xəstəliklərinin insana keçməsi riski də yaranır.

Tibb elmləri doktoru, ixtiraçı-alim Dr. Məlahət Qəhrəmanova Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, heyvansevər olmaqla yanaşı, gigiyena və baytarlıq nəzarətinə diqqət yetirmək də olduqca vacibdir.

Onun sözlərinə görə, “heyvandan insana hər qurd keçir” demək düzgün yanaşma deyil. Müxtəlif heyvanlarda fərqli parazitlər olur və onların hamısı insan orqanizmində yaşaya bilmir. Lakin it, pişik və digər heyvanların bəzi parazitləri insanlara keçə və müxtəlif sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Məsələn, bəzi yumru qurdlar və qarmaq qurdları heyvanlardan insanlara keçə bilən parazitlər sırasındadır. Qarmaq qurdlarının sürfələri çirklənmiş torpaq və ya qum vasitəsilə insanın dərisinə daxil olaraq qaşınma və dəridə qırmızı, izə bənzər səpkilər yarada bilər.

Mütəxəssis qeyd edib ki, risk yalnız heyvanın özünə toxunmaqla məhdudlaşmır. Heyvanın nəcisi, yatağı, oyuncaqları, yem və su qabları, tükləri ilə çirklənmiş əşyalar və heyvanın vaxt keçirdiyi mühit də müəyyən infeksiyaların yayılmasında rol oynaya bilər. Buna görə də ev heyvanının sağlam görünməsi onun hər hansı mikroorqanizm və ya parazit daşımadığını tam şəkildə göstərmir. Bəzi zoonoz xəstəliklər zamanı heyvan heç bir əlamət göstərmədən də infeksiya mənbəyi ola bilər.

Dr. Məlahət Qəhrəmanovanın sözlərinə görə, xüsusilə dəri problemlərinə diqqət yetirmək lazımdır. Çünki heyvanlarla təmasdan sonra insanda yaranan hər qaşınma “qurd” və ya “gənə” demək deyil. Bunun səbəbi allergik reaksiya, göbələk infeksiyası, parazit və ya başqa dermatoloji problem ola bilər. Məsələn, xalq arasında “dəri qurdu” kimi tanınan ringworm əslində qurd deyil, göbələk infeksiyasıdır və heyvanlardan insanlara keçə bilər. Bu infeksiya dəridə qaşınan, qabıqlanan və bəzən halqavari səpkilərin yaranmasına səbəb olur.

Mütəxəssis bildirib ki, heyvanlarda gənə və digər xarici parazitlərə də rast gəlinə bilər. Bəzi heyvan gənələri insan dərisinə keçdikdə müvəqqəti qaşınma və qıcıqlanmaya səbəb ola bilər. Lakin burada mühüm bir fərq var: heyvanlarda rast gəlinən gənələr insanlarda klassik qaşınma xəstəliyini törədən insan qaşınma gənəsi ilə eyni deyil. CDC-nin məlumatına görə, heyvanlarda olan bəzi gənələr insanda müvəqqəti dermatit və qaşınma yarada bilsə də, insan dərisində çoxalıb davamlı infeksiya yaratmır.

Bu səbəbdən evdə heyvan saxlayan insanlarda dəri qaşınması yarandıqda dərhal “heyvandan mənə qoturluq keçib” qənaətinə gəlmək düzgün deyil. Qaşınmanın səbəbi dermatoloq tərəfindən müəyyənləşdirilməlidir. Xüsusilə gecələr artan güclü qaşınma, barmaqların arasında və bədən qırışlarında səpkilər, dəridə xırda yollar və ya yeni yaranan səpkilər varsa, tibbi müayinədən keçmək lazımdır. İnsanlarda qoturluğun əsas törədicisi Sarcoptes scabiei var. hominis adlı insan qaşınma gənəsidir və əsasən uzunmüddətli dəri təması ilə insandan insana yayılır.

Dr. Məlahət Qəhrəmanova vurğulayıb ki, heyvana vaxtında parazit əleyhinə preparatların verilməsi də profilaktikanın mühüm hissəsidir. Lakin heyvana bir dəfə qurd dərmanı verməklə bütün parazit riskinin aradan qalxdığını düşünmək olmaz. Müxtəlif parazitlərin qarşısının alınması üçün fərqli preparatlar və fərqli tətbiq müddətləri tələb oluna bilər. Buna görə dərman seçimini və tətbiq tezliyini heyvanın növünə, yaşına, həyat şəraitinə və sağlamlıq vəziyyətinə uyğun olaraq baytar müəyyən etməlidir.

Ev heyvanlarının mütəmadi baytar müayinəsindən keçirilməsi həm heyvanın, həm də ailə üzvlərinin sağlamlığı baxımından əhəmiyyətlidir. Parazitlərə qarşı profilaktik tədbirlər, peyvəndlər, dəri və tük örtüyünün yoxlanılması, nəcisin müayinəsi və baytarın tövsiyə etdiyi digər tədbirlər zoonoz xəstəliklərin riskini azaltmağa kömək edə bilər. CDC də ev heyvanlarının müntəzəm baytarlıq nəzarətində saxlanılmasını, heyvan nəcisi ilə təmasdan sonra əllərin yuyulmasını və nəcisin vaxtında təmizlənməsini tövsiyə edir.

Mütəxəssis qeyd edib ki, xüsusilə azyaşlı uşaqların heyvanlarla təmasından sonra gigiyenaya daha ciddi əməl edilməlidir. Uşaqlar heyvanlarla oynadıqdan sonra əllərini ağızlarına apara, heyvanın yem qablarına və ya yatağına toxuna bilər. Buna görə heyvanla oynadıqdan, onun nəcisi ilə təmasdan və ya heyvanın yaşayış yerini təmizlədikdən sonra əllərin sabun və su ilə yuyulması vacibdir. Həmçinin heyvanın yatağının, qablarının və istifadə etdiyi əşyaların təmiz saxlanılması da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

“Heyvan saxlamaq təhlükəlidir” fikri isə doğru deyil. Əksinə, düzgün qulluq edilən, baytar nəzarətində olan və parazitlərə qarşı mütəmadi qorunan ev heyvanı ilə birgə yaşamaq üçün risklər əhəmiyyətli dərəcədə azaldıla bilər. Əsas məsələ heyvanı evə gətirməklə işin bitmədiyini bilmək, onun sağlamlığına mütəmadi nəzarət etmək və şəxsi gigiyena qaydalarına əməl etməkdir.

İnsanlarda heyvanla təmasdan sonra uzunmüddətli qaşınma, səpkilər, dəridə qabıqlanma, halqavari ləkələr və ya başqa dəri dəyişiklikləri yaranarsa, özbaşına qurd dərmanı, gənə əleyhinə preparat və ya müxtəlif məlhəmlərdən istifadə etmək düzgün deyil. Çünki eyni əlamət müxtəlif xəstəliklər zamanı meydana çıxa bilər və müalicə də səbəbdən asılı olaraq dəyişir. Ən doğru addım dermatoloqa müraciət etmək, eyni zamanda ev heyvanını da baytar müayinəsindən keçirməkdir.

Beləliklə, heyvanlardan insanlara müəyyən parazitlər, göbələklər və digər zoonoz törədicilər keçə bilər, lakin bunu “heyvandan insana hər qurd keçir” kimi ümumiləşdirmək düzgün deyil. Risk heyvanın növündən, daşıdığı törədicidən, təmas formasından və gigiyenik şəraitdən asılıdır. Ev heyvanlarına düzgün qulluq, vaxtında baytar nəzarəti, parazitlərə qarşı profilaktika və şəxsi gigiyena qaydalarına əməl olunması həm heyvanı, həm də insanı bir sıra xəstəliklərdən qorumağın ən vacib yollarındandır.

Nigar

Həmçinin oxuyun