Yuxu iflici nədir və niyə insan yuxudan oyansa da, hərəkət edə bilmir?
13 Noyabr 2026, 21:36
Asılılıq sırf psixiatrik xəstəlikdir – Növləri və yaranma səbəbləri
TİBB
287
14.08.2026, 12:59
Xəbərlərimizi Google-da izləyin
Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun
Narkotik maddə, psixotrop dərman və alkoqol kimi zərərli vərdişlər, eləcə də onların fonunda yaranan psixi və davranış pozuntuları müasir cəmiyyətin ən ciddi problemlərindən birinə çevrilib.
Oxu24.com xəbər verir ki, xəstəliklərin Beynəlxalq Təsnifatı və DSM standartlarına əsasən asılılıqlar sırf psixiatrik pozuntu və xəstəlik hesab olunur. Asılılığın əsasən iki böyük qrupu var:
1. Kimyəvi (maddə) asılılıqları
•Narkotik maddə asılılığı: Amfetamin qrupuna daxil olan metanfetamin, kokain və heroin asılılığı.
•Psixotrop dərman asılılığı: Sonluğu "zepam"la bitən benzodiazepinlər (Fenazepam, Diazepam), eləcə də Preqabalin (Lirika) kimi vasitələr.
•Alkoqol və tütün (siqaret) asılılığı.
2. Davranış asılılıqları
Bu qrupa sosial şəbəkələrdən, sürətli videolar izləməkdən, internet və telefondan, müxtəlif oyunlardan, qumardan, cinsi münasibətlərdən, eləcə də alış-veriş və yemək yeməkdən yaranan asılılıqlar daxildir.
Asılılıq necə və niyə yaranır?
Asılılıq şəxsin məruz qaldığı stress faktorlarından və ya keçmişdə yaşadığı psixoloji travmalardan qaynaqlana bilər. Yaranma riskini artıran əsas amillər bunlardır:
•Ailədən ayrılmaq, yaxınını itirmək və ya münasibətlərin pozulması;
•Sosial-iqtisadi sıxıntılar, borc və bankrot olmaq;
•Genetik meyllilik (ailə üzvlərində asılılığın olması);
•Şəxsiyyət xüsusiyyətləri (depressiv, obsessiv, təşvişli, borderline və ya antisosial şəxsiyyət tipləri).
Şəxs adətən ilk etapda maddə və ya davranışı sadəcə maraq, yoxlamaq məqsədilə istifadə edir və istədiyi an imtina edə biləcəyini düşünür. Lakin zaman keçdikcə orqanizmin həmin maddəyə tələbatı və həvesi artır, bədən buna öyrəşir.
Nəticədə istifadə intervalları qısalır, doza artır və şəxs davamlı olaraq daha sıq-sıq istifadə etməyə başlayır. Bu hal xüsusilə beynin ön payına — frontal loba (alın payına) ciddi təsir göstərərək şəxsin idarəetmə və qərarvermə qabiliyyətini zəiflədir.
əlaqəli mövzular
Digər xəbərlər
00:40 / 14 Noyabr 2026
KRİMİNAL
DİN hadisə ilə bağlı AÇIQLAMA YAYDI
95
0
0
00:02 / 14 Noyabr 2026
KRİMİNAL
Səbinənin bıçaqlanmasının ŞOK TƏFƏRRÜATI — Şahidlər danışır
382
1
0
23:58 / 13 Noyabr 2026
CƏMİYYƏT
EM yuxusu nədir?
90
0
0
23:49 / 13 Noyabr 2026
DÜNYA
Ukrayna ilə bağlı narahatedici hesabat
89
0
0
23:40 / 13 Noyabr 2026
DÜNYA
Rusiyada ayılarla bağlı qərar
102
0
0
23:28 / 13 Noyabr 2026
CƏMİYYƏT
Ulduz falı: 14 noyabr, 2026-cı il
102
0
0
23:22 / 13 Noyabr 2026
İDMAN
Lixtenşteyn - Azərbaycan: Heyətlər
97
0
0
23:17 / 13 Noyabr 2026
DÜNYA
İran əhalisinə çağırış edildi
240
0
0
23:09 / 13 Noyabr 2026
CƏMİYYƏT
"Hacıbala Abutalıbov reyd keçirdi, işçiləri yığıb apardılar" - AYB sədri
112
0
0
23:05 / 13 Noyabr 2026
DÜNYA
Avropa Şurasının rəhbəri Ukrayna danışıqları üçün Aİ nümayəndə heyətinin tərkibini açıqlayıb
102
0
0
23:02 / 13 Noyabr 2026
SİYASƏT
Limit qoyulacaq -SAHİL BABAYEV AÇIQLADI
159
0
0
22:53 / 13 Noyabr 2026
CƏMİYYƏT
Leyla Əliyeva Antalyada biomüxtəlifliyinin qorunması və ekosistemlərin bərpasını müzakirə edib
112
0
0
22:49 / 13 Noyabr 2026
SİYASƏT
"Euronews"da İlham Əliyevin Avropa Siyasi Birliyinin Sammitində iştirakına dair məqalə dərc olunub
105
0
0
22:41 / 13 Noyabr 2026
İDMAN
Türkiyə 2027-ci ildə 4 dünya çempionatına ev sahibliyi edəcək
105
0
0
22:36 / 13 Noyabr 2026
CƏMİYYƏT
Vəzifəli şəxs qəfil öldü
124
0
0
22:18 / 13 Noyabr 2026
DÜNYA
Ağır qəzada 23 nəfər öldü
112
0
0
22:13 / 13 Noyabr 2026
TƏHSİL
286 nömrəli məktəbdə xəsarət alan şagirdlə bağlı AÇIQLAMA
108
0
0
22:03 / 13 Noyabr 2026
SİYASƏT
Sahil Babayev iclas keçirdi:Yeni qərarlar QƏBUL EDİLİB
673
1
0
21:43 / 13 Noyabr 2026
CƏMİYYƏT
ƏMR İMZALANDI:Azərbaycanda müəllimlərə yeni qadağa qoyuldu
989
1
0
21:36 / 13 Noyabr 2026
TİBB
Yuxu iflici nədir və niyə insan yuxudan oyansa da, hərəkət edə bilmir?
114
0
0
21:29 / 13 Noyabr 2026
SİYASƏT
Leyla Əliyeva COP31 çərçivəsində Xəzər dənizinin ekoloji problemlərinə dair müzakirələrdə iştirak edib
144
0
0
21:24 / 13 Noyabr 2026
KRİMİNAL
Bakıda faciə:Ölən var
374
1
0
21:03 / 13 Noyabr 2026
TİBB
Ürək nahiyəsində ağrıların səbəbi insulin müqaviməti ola bilərmi? – KARDİOLOQ DANIŞDI
122
0
0