Regionda baş verənlər nə ilə nəticələnəcək? — Politoloq mühüm FAKTI AÇIQLADI

SİYASƏT

490

16.04.2026, 12:44

Politoloq Ramiz Alıyev: Cənubi Qafqazda güclərin rəqabəti "3+3" formatını çətin sınaq qarşısında qoyur" – MÜSAHİBƏ

Cənubi Qafqazda formalaşan yeni geosiyasi reallıqlar fonunda regional problemlərin region ölkələri tərəfindən həllini nəzərdə tutan “3+3” platforması (Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, İran, Ermənistan, Gürcüstan) ətrafında müzakirələr davam edir. Mövzu ilə bağlı suallarımızı politoloq Ramiz Mehdiyev cavablandırır.

Oxu24.com həmin müsahibəni təqdim edir:

– Ramiz müəllim, hazırda dünyada cərəyan edən ABŞ–İran gərginliyi və Rusiya–Ukrayna müharibəsi Cənubi Qafqazdakı balansı necə dəyişir? Bu proseslərin bizim regiona təsirləri hansı səviyyədədir?

– Bu münaqişələr Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik arxitekturasına həm birbaşa, həm də dolayı yolla ciddi təsir göstərir. Əsas məqam odur ki, böyük güclərin diqqət və resursları başqa istiqamətlərə yönəldiyi üçün regionda müəyyən “boşluqlar” yaranır. Məsələn, Rusiya–Ukrayna müharibəsi səbəbindən Moskvanın regiondakı ənənəvi təsir imkanlarının nisbətən zəiflədiyini görürük. Bu da öz növbəsində Qərb institutlarının regionda daha aktiv rol almasına şərait yaradır.

Digər tərəfdən, ABŞ–İran gərginliyi regionu daim potensial risk zonası kimi saxlayır. İranın xüsusilə Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizi və sərhəd təhlükəsizliyi ilə bağlı həssaslığı, eləcə də İsrail–İran qarşıdurması təhlükəsizlik gündəliyini mürəkkəbləşdirir. Belə bir vəziyyətdə Azərbaycan üçün balanslaşdırılmış xarici siyasət yürütmək artıq sadəcə seçim deyil, strateji zərurətdir.

– Bəs bu qədər ziddiyyətli maraqların fonunda "3+3" formatının real perspektivlərini necə qiymətləndirirsiniz? Bu platforma regionun xilası ola bilərmi?

– Nəzəri baxımdan bu format çox mühüm imkanlar vəd edir; nəqliyyat xətlərinin açılması, iqtisadi inteqrasiya və tərəflər arasında etimad qurulması üçün yaxşı modeldir. Lakin praktiki reallıqlar fərqlidir.

Burada bir neçə ciddi əngəl var. Əvvəla, Gürcüstan bu formatda iştirak etmir, bu da platformanın həm coğrafi, həm də siyasi bütövlüyünü zəiflədir. İkincisi, Azərbaycan və Ermənistan arasında hələ də sülh müqaviləsinin imzalanmaması regional əməkdaşlıq təşəbbüslərini məhdud çərçivədə saxlayır.

Üstəlik, iştirakçı ölkələrin təhlükəsizlik prioritetləri kəskin fərqlənir. Rusiya və İran regional formatlara qapanmağa meylli olduqları halda, Türkiyə həm də Qərblə inteqrasiyanı davam etdirir. Azərbaycan isə hər iki tərəfi uzlaşdırmağa çalışır. Buna görə də, yaxın gələcəkdə "3+3"ün tam effektiv bir mexanizmə çevrilməsi çətin görünür. Hazırda bu format daha çox bir dialoq kanalı və məsləhətləşmə platforması kimi əhəmiyyətlidir.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun