Nikah müqaviləsi nələri dəyişir? – Vəkildən AÇIQLAMA

Nikah müqaviləsi nədir, hansı məqsədlə bağlanır və ailə münasibətlərində onun əhəmiyyəti nədən ibarətdir? Cəmiyyətdə bu sənədlə bağlı müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bəzi insanlar nikah müqaviləsinin yalnız maddi imkanları yüksək olan şəxslər üçün nəzərdə tutulduğunu düşünür, digərləri isə onun bağlanmasını tərəflər arasında inamsızlığın göstəricisi kimi qiymətləndirirlər. Halbuki nikah müqaviləsi ər-arvadın əmlak hüquq və vəzifələrini əvvəlcədən müəyyənləşdirməyə, gələcəkdə yarana biləcək anlaşılmazlıqların və mübahisələrin qarşısını almağa kömək edən hüquqi vasitələrdən biridir.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a danışan vəkil Azər İbrahimov bildirib ki, nikah müqaviləsinə yalnız imkanlı ailələrin ehtiyac duyduğu sənəd kimi yanaşmaq düzgün deyil.

Onun sözlərinə görə, ailə qurmaq qərarı verən insanlar birgə həyatlarını planlaşdırdıqları kimi, gələcəkdə əmlakla bağlı ortaya çıxa biləcək məsələlərin həlli yolları barədə də əvvəlcədən düşünməlidirlər.

Vəkil qeyd edib ki, nikah müqaviləsi ilk növbədə tərəflərin əmlak münasibətlərini tənzimləmək məqsədi daşıyır. İnsanlar evlənərkən yalnız bu günlərini deyil, gələcək həyatlarını da nəzərə alırlar. Ailə həyatı boyunca mənzil, torpaq sahəsi, avtomobil, bank hesabları, sahibkarlıq fəaliyyəti və digər əmlak məsələləri gündəmə gələ bilər. Bu məsələlərə münasibət hər iki tərəfdə fərqli olduqda isə sonradan anlaşılmazlıqlar və mübahisələr yarana bilər.

“Bir çoxları nikah müqaviləsinin yalnız böyük sərvətə malik şəxslər üçün vacib olduğunu düşünür. Əslində isə bu sənədin əhəmiyyəti insanın nə qədər əmlaka sahib olması ilə məhdudlaşmır. Əsas məsələ tərəflərin gələcəkdə əmlak münasibətlərinin necə tənzimlənəcəyini əvvəlcədən müəyyənləşdirməsidir. İnsanlar ailə qurarkən gələcəklərini planlaşdırırlar. Bəs həmin gələcəkdə əmlakla bağlı yarana biləcək mübahisələrin həlli yollarını niyə indidən düşünməsinlər? Bu, ailəyə inamsızlıq deyil, hüquqi baxımdan məsuliyyətli yanaşmadır”, – deyə vəkil vurğulayıb.

Azər İbrahimovun sözlərinə görə, nikah müqaviləsinin əsas üstünlüklərindən biri tərəflərin əmlakla bağlı razılaşmalarını əvvəlcədən rəsmiləşdirməsidir. Çünki ailə münasibətləri davam etdiyi müddətdə tərəflər bir sıra məsələlərdə razılığa gələ bilsələr də, münasibətlərdə problem yarandıqda həmin razılaşmaların şifahi şəkildə qalması mübahisələrin həllini çətinləşdirə bilər. Əvvəlcədən hüquqi formada müəyyən edilmiş şərtlər isə tərəflərin hüquq və öhdəliklərinin daha aydın olmasına xidmət edir.

Vəkil bildirib ki, nikah müqaviləsi gələcəkdə yarana biləcək bütün problemləri avtomatik aradan qaldırmasa da, əmlak münasibətləri ilə bağlı mübahisələrin qarşısının alınmasına və onların həllinin asanlaşdırılmasına kömək edə bilər. Tərəflər müqavilə vasitəsilə qanunvericiliyin imkan verdiyi çərçivədə əmlaklarının hüquqi rejimini müəyyənləşdirə, mövcud və gələcəkdə əldə ediləcək əmlakla bağlı razılaşmalarını rəsmiləşdirə bilərlər. Bu isə xüsusilə ailənin əmlak vəziyyətinin dəyişdiyi, tərəflərdən birinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olduğu və ya nikahdan əvvəl əldə edilmiş əmlakın hüquqi statusunun aydınlaşdırılmasının vacib olduğu hallarda əhəmiyyət daşıya bilər.

Azər İbrahimov diqqətə çatdırıb ki, nikah müqaviləsinin bağlanması üçün münasibətlərin pozulmasını və ya ailədə ciddi problemin yaranmasını gözləmək lazım deyil. Əksinə, tərəflərin bir-birini daha yaxşı başa düşdüyü, qarşılıqlı razılığın olduğu dövrdə bu məsələləri müzakirə etməsi daha məqsədəuyğundur. Çünki mübahisə yarandıqdan sonra əmlakla bağlı razılığa gəlmək bəzən daha çətin olur.

Onun sözlərinə görə, nikah müqaviləsi həm nikahdan əvvəl, həm də nikah dövründə bağlana bilər. Bununla belə, nikahdan əvvəl bağlanan müqavilənin hüquqi qüvvəyə minməsi üçün nikahın qanunla müəyyən edilmiş qaydada rəsmiləşdirilməsi vacibdir. Müqavilənin hazırlanması və rəsmiləşdirilməsi zamanı qanunvericiliyin tələblərinə əməl olunmalı, tərəflərin razılaşmaları hüquqi baxımdan düzgün ifadə edilməlidir.

Vəkil əlavə edib ki, nikah müqaviləsi yalnız əmlakın kimə məxsus olması məsələsini deyil, tərəflərin əmlakla bağlı hüquq və öhdəliklərinin hansı qaydada tənzimlənəcəyini də əhatə edə bilər. Lakin bu sənədin imkanları məhdud deyilmiş kimi yanaşmaq da doğru olmaz. Nikah müqaviləsi ər-arvadın şəxsi qeyri-əmlak münasibətlərini, uşaqlarla bağlı valideyn hüquq və vəzifələrini özbaşına müəyyənləşdirmək üçün vasitə deyil. Müqavilənin şərtləri qanunvericiliyə uyğun olmalı, tərəflərdən birinin hüquqlarını qanunsuz şəkildə məhdudlaşdırmamalıdır.

Azər İbrahimovun fikrincə, nikah müqaviləsinə münasibətin dəyişməsi cəmiyyətdə hüquqi maarifləndirmənin artması baxımından da vacibdir. Bu sənədin bağlanmasını ailənin dağılacağına dair əvvəlcədən verilmiş qərar kimi qəbul etmək düzgün deyil. Nikah müqaviləsi boşanmağı planlaşdırmaqdan daha çox, tərəflərin əmlak məsələlərinə aydınlıq gətirmək və mümkün riskləri əvvəlcədən nəzərə almaq istəyini ifadə edir.

“Əgər insanlar gələcəkdə əmlakla bağlı anlaşılmazlıq yaranmasını istəmirlərsə, bu barədə münasibətlərin yaxşı olduğu vaxt düşünmələri daha məntiqlidir. Nikah müqaviləsi sonradan yarana biləcək mübahisələr zamanı tərəflərin vaxtına, enerjisinə və maddi imkanlarına qənaət etməyə kömək edə bilər. Əmlak məsələlərinin əvvəlcədən razılaşdırılması uzunmüddətli məhkəmə çəkişmələri riskini azaltmaq baxımından da əhəmiyyətlidir. Əlbəttə, müqavilənin özü bütün mübahisələri istisna etmir, lakin düzgün hazırlanmış sənəd tərəflər üçün mühüm hüquqi təminat ola bilər”, – deyə vəkil bildirib.

Vəkil nikah müqaviləsi bağlamaq istəyən şəxslərə sənədin hazırlanması zamanı hüquqi dəstək almağı tövsiyə edib. Onun sözlərinə görə, hər bir ailənin əmlak vəziyyəti və ehtiyacları fərqli olduğundan müqavilənin şərtləri də konkret vəziyyət nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilməlidir. Hüquqi baxımdan düzgün hazırlanmış müqavilə tərəflərin razılaşmalarının aydın ifadə olunmasına və gələcəkdə mümkün anlaşılmazlıqların azalmasına xidmət edə bilər.

Azər İbrahimov nikah müqaviləsinin hazırlanması və rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı hüquqi dəstəyə ehtiyacı olan şəxslərin ona müraciət edə biləcəyini də qeyd edib.

Turan Etibaroğlu

Həmçinin oxuyun

Vilayət Eyvazovdan YENİ TƏYİNAT

Azərbaycan elminə ağır itki ÜZ VERDİ

Nikah müqaviləsi nələri dəyişir? – Vəkildən AÇIQLAMA

Azərbaycan və Rusiya RAZILAŞDI