Faizlə borc məsələsi böyüyür: hüquqşünaslar DANIŞDI

HÜQUQ

17.06.2026, 13:06

Son zamanlar vətəndaşlar arasında ən çox rast gəlinən suallardan biri də faizə pul verilməsi və bu zaman yaranan hüquqi mübahisələrlə bağlıdır. Xüsusilə borc götürən şəxsin əsas məbləği qaytarmasına baxmayaraq, faiz hissəsinin tələb olunması və bunun hüquqi nəticələri geniş müzakirə mövzusuna çevrilib.

Oxu24.com xəbər veir ki, hüquqşünasların izahına görə, “sələmçilik” dedikdə gəlir əldə etmək məqsədilə pulun qeyri-rəsmi şəkildə digər şəxsə müəyyən faizlə verilməsi başa düşülür. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində bu cür fəaliyyət yalnız xüsusi qaydalar çərçivəsində və lisenziyalaşdırılmış maliyyə qurumları tərəfindən həyata keçirilə bilər. Fiziki şəxslərin sistematik şəkildə faizlə pul verməsi isə qanunla icazə verilmiş fəaliyyət növü hesab olunmur.Qanunvericiliyə əsasən, rəsmi qaydada təsdiqlənməyən və qanuna uyğun olmayan faiz münasibətləri üzrə yaranan mübahisələrdə iddiaların hüquqi qiymətləndirilməsi fərqli qaydada aparılır. Belə hallarda faiz tələbi ilə bağlı yaranan mübahisələr çox vaxt məhkəmə tərəfindən tam şəkildə təmin olunmaya bilər, çünki bu münasibətlərin özü qanuni iqtisadi fəaliyyət kimi tanınmır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, borc götürən şəxs əsas məbləği qaytardığı halda, əlavə faiz tələbi ilə bağlı mübahisə yaranarsa, bu məsələ hüquq-mühafizə orqanlarının deyil, ilk növbədə mülki qaydada məhkəmələrin səlahiyyət dairəsinə aiddir. Lakin burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, qanunsuz sələmçilik fəaliyyəti aşkarlanarsa, bu artıq ayrıca hüquqi qiymətləndirmə tələb edir.Cinayət qanunvericiliyinə əsasən, qanunsuz sahibkarlıq fəaliyyəti və xüsusilə sistemli şəkildə faizlə pul verilməsi nəticəsində xeyli miqdarda gəlir əldə olunması halları məsuliyyət yarada bilər. Bu zaman məsələ yalnız borc mübahisəsi kimi deyil, daha geniş hüquqi çərçivədə qiymətləndirilir.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, borc münasibətlərində ən vacib məqam hər şeyin rəsmi şəkildə sənədləşdirilməsidir. Yazılı müqavilənin olmaması sonradan tərəflər arasında ciddi anlaşılmazlıqlara və sübut problemlərinə gətirib çıxarır. Bu səbəbdən istənilən borc münasibətinin rəsmi qaydada rəsmiləşdirilməsi hər iki tərəfin hüquqlarını qoruyan əsas amildir.Eyni zamanda vurğulanır ki, borc və faizlə bağlı yaranan mübahisələrdə hüquq-mühafizə orqanlarına deyil, birbaşa məhkəməyə müraciət edilməsi daha doğru hüquqi yoldur. Polis orqanları bu tip mülki mübahisələrə yalnız cinayət tərkibi olduğu halda müdaxilə edə bilər.

Nəticə etibarilə, faizə pul verilməsi və bu istiqamətdə yaranan problemlər həm hüquqi, həm də maliyyə baxımından risklidir. Vətəndaşlara tövsiyə olunur ki, bu cür münasibətlərdən uzaq durulsun və bütün maliyyə əməliyyatları qanuni çərçivədə və rəsmi sənədlərlə həyata keçirilsin.

Turan

Həmçinin oxuyun