Uşaqların üzünün mediada açıq şəkildə göstərilməsi hansı qanunları pozur? - Hüquqşünas DANIŞIR

Müasir dövrdə televiziya, internet mediası və sosial şəbəkələr vasitəsilə uşaqların görüntülərinin yayılması geniş yayılmışdır. Xüsusilə cinayət, məhkəmə, zorakılıq, ailə münaqişəsi və sosial problemlərlə bağlı xəbərlərdə uşaqların üzünün açıq şəkildə nümayiş etdirilməsi ciddi hüquqi pozuntulara səbəb olur. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə və beynəlxalq hüquq normalarına əsasən uşağın şəxsiyyəti və toxunulmazlığı xüsusi müdafiə altındadır.Bu gün "İdrak" liseyində baş vermiş silahlı insident zamanı yerli mediada şagirdlərin müsahibəsi,onlara silaha dair sualların verilməsi,həmçinin onların görüntüsünün açıq şəkildə mediada yayılması müəyyən suallara səbəb olur.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a danışan hüquqşünas Ellada Bayramova bildirib ki,uşağın şəxsi həyatının toxunulmazlığı hüququnun pozulması Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə qorunur.

Konstitusiyaya görə hər kəsin şəxsi həyatına hörmət olunmalıdır və onun razılığı olmadan şəxsi məlumatlarının yayılması qadağandır.

"Uşaq isə hüquqi baxımdan tam fəaliyyət qabiliyyətinə malik olmadığından onun şəxsi həyatının qorunması daha yüksək hüquqi müdafiə tələb edir. Uşağın üzünün mediada göstərilməsi onun identifikasiyasına,şəxsi həyatının ifşasına,gələcək psixoloji durumuna mənfi təsirə səbəb olur.Bu hal Konstitusiyanın 32-ci maddəsinin pozulmasıdır",-deyə bildirib.

Həmçinin oxuyun

Saleh Məmmədov dövlətin 1 milyardını talayıb - Şok 

SON DƏQİQƏ! İrana daha bir zərbə: Onu da öldürdülər

Bu vəzifəyə təyinat oldu     —   Yeni müavin Universitetin müəllimidir 

Bakıda su altında qalan evlərin taleyi necə olacaq? —  Ekspertlərlə TƏHLİL  

Uşağın ləyaqətinin və şərəfinin qorunması hüququnun pozulması

"Uşağın kriminal hadisə, zorakılıq, yoxsulluq və ya ailə problemi fonunda üzünün açıq göstərilməsi onun cəmiyyətdə damğalanmasına (stigmatizasiya),alçaldılmasına,psixoloji travmaya məruz qalmasına səbəb olur.Bu isə uşağın ləyaqətinin alçaldılması hesab edilir.

Qanuna əsasən uşaq fiziki, mənəvi və psixoloji təhlükələrdən qorunmalıdır.Uşağın maraqları hər zaman üstün tutulmalıdır.

Mediada uşağın üzünün göstərilməsi onun təhlükəsizliyini risk altına salır,gələcək inkişafına mənfi təsir göstərir,sosial təzyiqə məruz qoyur.Bu, uşağın ən üstün mənafeyi prinsipinə ziddir",-deyə Ellada Bayramova bildirib.

“Media haqqında” Qanunun tələblərinin pozulması

Azərbaycan Respublikasının “Media haqqında” Qanunu

Maddə 14 və Maddə 60

Qanun mediaya qadağan edir:

azyaşlının şəxsiyyətini müəyyən etməyə imkan verən məlumatların yayılmasını;

zərərçəkmiş və ya hüquqpozma ilə əlaqəli uşaqların tanınmasına şərait yaradan görüntülərin nümayişini.

Üzün göstərilməsi birbaşa şəxsiyyətin müəyyən edilməsi deməkdir.

Şəxsi məlumatların qorunması hüququnun pozulması

Fərdi məlumatlar haqqında” Qanun

Uşağın foto və videosu onun biometrik şəxsi məlumatı hesab olunur.

Bu məlumat valideynin razılığı olmadan yayıla bilməz, məqsəddən kənar istifadə edilə bilməz.

Bu qanunun pozulması inzibati və hüquqi məsuliyyət yaradır.

Beynəlxalq hüquq normalarının pozulması

BMT-nin Uşaq Hüquqları Konvensiyası

Maddə 16

Heç bir uşaq:

şəxsi həyatına,

şərəf və nüfuzuna özbaşına müdaxiləyə məruz qala bilməz.

Azərbaycan bu Konvensiyaya qoşulduğu üçün onun müddəaları milli hüququn tərkib hissəsidir.

Hüquqi məsuliyyət

Uşağın üzünü mediada göstərən şəxs və ya media orqanı:

Mülki məsuliyyət

– mənəvi zərərin ödənilməsi (Mülki Məcəllə)

İnzibati məsuliyyət

– cərimə və fəaliyyətə məhdudiyyət

Peşə etikası baxımından məsuliyyət

– jurnalistin akkreditasiyasının ləğvi, xəbərdarlıq

ilə üzləşə bilər.

Uşağın üzünün mediada göstərilməsi, şəxsi həyatın toxunulmazlığı hüququnu

 ləyaqət və şərəf hüququnu fərdi məlumatların qorunması hüququnu

təhlükəsiz mühitdə inkişaf hüququnu

birbaşa pozur.

Hüquqi dövlət anlayışı uşağı informasiyanın obyekti deyil, hüququ olan şəxs kimi tanıyır. Media azadlığı uşağın hüquqlarından üstün tutula bilməz.

Hüquqşünas:Ellada Bayramova