Xarici pasportu olanlar Azərbaycanda hərbi xidmətə çağırıla bilər? – Hərbi ekspertdən VACİB AÇIQLAMA

CƏMİYYƏT

26.08.2026, 13:33

Xarici ölkə vətəndaşlığını qəbul edən, lakin Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlığından rəsmi şəkildə çıxmayan şəxslərin hərbi xidmətə çağırılması məsələsi son dövrlərdə hüquqi müstəvidə ən çox müzakirə olunan mövzulardan birinə çevrilib. Mövcud qanunvericiliyə əsasən, xarici dövlətin pasportunun əldə edilməsi Azərbaycan vətəndaşlığına avtomatik xitam verilməsi və ya hərbi öhdəliyin aradan qalxması anlamına gəlmir. Şəxsin vətəndaşlığına müvafiq hüquqi prosedurla xitam verilməyibsə, o, qanunla müəyyən edilmiş ümumi əsaslarla müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırıla bilər. Çağırışçının xarici ölkədə daimi yaşaması da onun Azərbaycan Respublikası qarşısındakı hərbi vəzifəsini öz-özlüyündə ləğv etmir. Xarici dövlətin ordusunda xidmət keçmə hallarına gəldikdə isə, bu məsələ şəxsin konkret hüquqi statusundan və xidmətin hansı şərtlərlə həyata keçirilməsindən asılı olaraq ayrıca qiymətləndirilir. Beləliklə, əsas meyar şəxsin xarici pasportunun olması deyil, onun Azərbaycan vətəndaşlığının rəsmi hüquqi statusudur.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən hərbi ekspert Anar Şuşalı xarici ölkə vətəndaşlığı olan şəxslərin hərbi öhdəlikləri və hüquqi meyarlar barədə məsələyə aydınlıq gətirib.

Ekspert bildirib ki, qanunvericilikdə xarici vətəndaşlığın qəbulu və hərbi xidmət öhdəliyi dəqiq çərçivəyə salınıb:

“Vətəndaşlıqdan rəsmi çıxış yoxdursa, öhdəlik qüvvədə qalır.

“Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlığı haqqında' Qanuna əsasən, başqa ölkənin vətəndaşlığını könüllü qəbul etmək Azərbaycan vətəndaşlığının itirilməsi üçün əsas yaradır. Lakin bu, avtomatik baş verən proses deyil. Şəxs rəsmi qaydada Azərbaycan vətəndaşlığından çıxarılmayıbsa və ya vətəndaşlığına xitam verilməyibsə, o, hüquqi baxımdan Azərbaycan vətəndaşı sayılır”.

Onun sözlərinə görə, “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında' Qanunun müddəalarına uyğun olaraq, həmin şəxs çağırış yaşına və digər kriteriyalara cavab verirsə, ümumi əsaslarla həqiqi hərbi xidmətə çağırıla bilər.

“Xaricdə yaşamaq hərbi öhdəliyi aradan qaldırmır”

Anar Şuşalı vurğulayıb ki, bir çox hallarda vətəndaşlar elə hesab edirlər ki, xarici ölkədə daimi yaşamaq və ya orada qeydiyyatda olmaq onları hərbi xidmətdən azad edir. Bu, yanlış yanaşmadır. Şəxsin xaricdə məskunlaşması onun Azərbaycan qarşısında hərbi vəzifəsini dondurmur və ya ləğv etmir. Azərbaycan vətəndaşlığı qüvvədə olduğu müddətdə hərbi mükəlləfiyyət öz hüquqi qüvvəsini saxlayır.

Xarici orduda xidmət keçənlərin vəziyyəti necə tənzimlənir?

Ekspert bildirib ki, ən çox sual doğuran məqamlardan biri də xarici dövlətin silahlı qüvvələrində xidmət etmiş şəxslərin vəziyyətidir:

“Xarici ölkənin ordusunda könüllü xidmət etmək Azərbaycan vətəndaşlığının itirilməsi üçün hüquqi əsas ola bilər, lakin bu hal da ayrıca araşdırma və rəsmiləşdirmə tələb edir. Digər tərəfdən, qanunvericilikdə xarici ölkədə müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmiş şəxslərlə bağlı müəyyən xüsusi istisnalar və müddəalar nəzərdə tutulub. Ona görə də 'xaricdə hərbi xidmət keçən hər kəs Azərbaycanda xidmətdən azad olunur' və ya 'yenidən xidmətə aparılır' kimi birdəfəlik nəticə çıxarmaq olmaz. Hər bir hal fərdi qaydada qiymətləndirilməlidir”.

Anar Şuşalı qeyd edib ki, konkret şəxsin hərbi xidmətə çağırılması müəyyən edilərkən onun yaşı, hərbi qeydiyyatı, sağlamlıq vəziyyəti, möhlət hüququnun olub-olmaması və ən başlıcası – Azərbaycan vətəndaşlığının rəsmi statusu kompleks şəkildə nəzərə alınır.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun