Miqren tutması 72 saatı keçərsə nə baş verir? – Həkim açıqladı

TİBB

03.09.2026, 16:23

Baş ağrısı gündəlik həyatda ən çox rast gəlinən şikayətlərdən biri olsa da, hər baş ağrısını miqren kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Xüsusilə güclü, təkrarlanan, işıq və səsə həssaslıqla müşayiət olunan baş ağrıları zamanı düzgün diaqnozun qoyulması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bəzi hallarda isə adi miqren tutması uzanaraq daha ağır vəziyyətə – miqrenoz statusa çevrilə bilər.

Məsələ ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlamasında nevropatoloq Yeganə Rəşidova bildirib ki, miqren diaqnozu qoyulmazdan əvvəl ilk növbədə xəstənin ətraflı anamnezi toplanmalı və baş ağrısının digər mümkün səbəbləri nəzərdən keçirilməlidir.

Həkimin sözlərinə görə, baş ağrısının səbəbini müəyyənləşdirmək üçün xəstənin şikayətləri ilə yanaşı, ağrının nə vaxt başladığı, nə qədər davam etdiyi, hansı nahiyədə hiss olunduğu, ağrının xarakteri, hansı hallarda artdığı, yanaşı simptomların olub-olmaması və əvvəlki tutmaların necə keçdiyi barədə ətraflı məlumat əldə edilir.

“Şübhələndiyimiz xəstənin anamnezini toplayırıq. Əgər orada başqa bir xəstəlikdən şübhələnmiriksə və əlimizdə miqren diaqnozunu təsdiqləyən kifayət qədər məlumat varsa, həmin xəstəyə miqren diaqnozu qoyuruq”, – deyə Yeganə Rəşidova bildirib.

Nevropatoloq qeyd edib ki, miqren diaqnozunda xəstənin təsvir etdiyi ağrının xüsusiyyətləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Miqren zamanı baş ağrısı çox vaxt güclü və döyünən xarakter daşıya, gündəlik fiziki fəaliyyət zamanı arta bilər. Bununla yanaşı, ürəkbulanma, qusma, işığa və səsə həssaslıq kimi əlamətlər də müşahidə oluna bilər.

Xüsusilə işıq və səsə qarşı həssaslıq miqren xəstələrinin gündəlik həyatını ciddi şəkildə çətinləşdirə bilər. Belə xəstələr bəzən adi işıqdan, televizor və telefon ekranından, yüksək səsdən və hətta normal gündəlik fəaliyyətlərdən narahatlıq hiss edə bilirlər.

Yeganə Rəşidovanın sözlərinə görə, miqren yalnız “baş ağrısı” kimi qiymətləndirilməməlidir. Xəstəliyin tutmaları insanın iş qabiliyyətinə, yuxusuna, sosial həyatına və ümumi həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərə bilər.

“Miqren xəstələrdə ciddi narahatlıq yarada bilir. Ağrı güclü olduqda xəstə işığını azaltmaq, sakit və qaranlıq otaqda qalmaq istəyir. Səs və işıq ağrını daha da artıra bilər. Ona görə də bu xəstəliyə sadəcə adi baş ağrısı kimi yanaşmaq düzgün deyil”, – deyə nevropatoloq vurğulayıb.

Mütəxəssislərin fikrincə, miqrenin diaqnostikasında ən mühüm mərhələlərdən biri digər səbəblərin istisna edilməsidir. Çünki baş ağrısı müxtəlif xəstəliklərin əlaməti ola bilər. Buna görə də xüsusilə ilk dəfə yaranan, xarakteri dəyişən və ya əvvəlki baş ağrılarından əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənən ağrılarda həkim müayinəsi vacibdir. Baş ağrısının qəfil və çox şiddətli başlaması, yeni nevroloji əlamətlərin meydana çıxması, şüur səviyyəsində dəyişiklik, yüksək hərarət və digər xəbərdaredici əlamətlər olduqda daha ciddi səbəblərin araşdırılması tələb oluna bilər.

Yeganə Rəşidova bildirib ki, bəzi xəstələrdə miqren tutmaları çox uzun müddət davam edə bilər. Belə vəziyyətlərdə artıq adi miqren tutmasından deyil, miqrenoz statusdan söhbət gedə bilər.

“Miqrenoz statusa düşən xəstələr də olur. Belə hallarda ağrı uzun müddət davam edir və xəstə ciddi narahatlıq keçirir. Bəzən bir baş ağrısı tam qurtarmamış digər tutma başlayır və xəstə demək olar ki, fasiləsiz ağrı yaşayır”, – deyə həkim qeyd edib.

Tibbi ədəbiyyatda miqrenoz status adətən 72 saatdan artıq davam edən, ağır və aramsız miqren tutması kimi təsvir olunur. Bu vəziyyət adi miqren tutmasından davametmə müddətinə və müalicəyə cavab verməsinin çətinliyinə görə fərqlənir.

Nevropatoloqun sözlərinə görə, uzun müddət davam edən baş ağrısı xəstənin həm fiziki, həm də psixoloji vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Ağrı ilə yanaşı ürəkbulanma və qusma varsa, xəstə kifayət qədər maye qəbul edə bilmədiyindən susuzlaşma da yarana bilər. Miqrenoz status zamanı yuxu və qidalanma rejimi də pozula bilər.

Bu səbəbdən xəstələrin belə hallarda ağrını uzun müddət dözməklə keçirməyə çalışması və ya ard-arda müxtəlif ağrıkəsicilər qəbul etməsi düzgün yanaşma deyil. Xüsusilə təkrarlanan baş ağrılarında dərmanların nəzarətsiz və həddindən artıq istifadəsi də əlavə problemlərə səbəb ola bilər. Müəyyən ağrıkəsicilərin və miqrenə qarşı istifadə edilən bəzi dərmanların tez-tez qəbulu dərmanların həddindən artıq istifadəsi ilə əlaqəli baş ağrısına gətirib çıxara bilər.

Yeganə Rəşidova vurğulayıb ki, miqren xəstələrinin müalicəsi fərdi şəkildə aparılmalıdır. Hər xəstədə eyni preparatın və eyni müalicə sxeminin tətbiq edilməsi mümkün deyil. Xəstənin tutmalarının tezliyi, ağrının şiddəti, yanaşı simptomlar, digər xəstəliklər və istifadə etdiyi dərmanlar nəzərə alınmalıdır.

Miqrenoz status zamanı isə əsas məqsədlərdən biri əvvəlcə baş ağrısının miqrenoz status olduğuna əmin olmaq və ikincili, yəni başqa xəstəlikdən qaynaqlanan baş ağrısını istisna etməkdir. Müalicə xəstənin vəziyyətindən asılı olaraq müxtəlif üsullarla aparıla bilər. Ağır hallarda venadaxili maye, ürəkbulanma əleyhinə preparatlar və digər müalicə üsullarından istifadə edilə, bəzi xəstələrdə təcili tibbi yardım və ya xəstəxana şəraitində müalicə tələb oluna bilər.

Həkim qeyd edib ki, xəstələrin özbaşına diaqnoz qoyması və “məndə də miqrendir” deyərək uzunmüddətli baş ağrılarını müalicəsiz saxlaması təhlükəli ola bilər. Xüsusilə əvvəllər miqreni olmayan şəxsdə yeni və çox güclü baş ağrısı yaranıbsa, bunun səbəbi həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Baş ağrısının xüsusiyyətlərini izləmək də diaqnostika baxımından faydalı ola bilər. Xəstə baş ağrısının hansı günlərdə baş verdiyini, nə qədər davam etdiyini, şiddətini, həmin vaxt hansı əlamətlərin olduğunu və hansı dərmanlardan istifadə etdiyini qeyd edə bilər. Baş ağrısı gündəliyi həkimə xəstənin vəziyyətini daha düzgün qiymətləndirməyə kömək edə bilər. NICE də təkrarlanan baş ağrılarının qiymətləndirilməsində baş ağrısı gündəliyinin istifadəsini tövsiyə edir.

Nevropatoloq bildirib ki, xəstələrin özlərini hansısa bir otağa çəkib uzun müddət ağrının keçməsini gözləməsi əvəzinə, təkrarlanan və həyat keyfiyyətini pozan miqren tutmaları zamanı nevroloqa müraciət etmələri daha məqsədəuyğundur.

“Əsas məsələ ağrının qarşısını vaxtında almaqdır. Xəstə ağrılarının nə vaxt başladığını, nə qədər davam etdiyini və hansı əlamətlərlə müşayiət olunduğunu bilməlidir. Tutmalar tez-tez təkrarlanırsa, artıq yalnız ağrını aradan qaldırmaq yox, onun qarşısının alınması istiqamətində də müalicə planı hazırlanmalıdır”, – deyə Yeganə Rəşidova bildirib.

Mütəxəssis həmçinin qeyd edib ki, miqreni olan şəxslərdə yuxu rejiminin pozulması, stress, qidalanmanın gecikdirilməsi və digər fərdi amillər tutmaların yaranmasına və ya ağırlaşmasına təsir göstərə bilər. Buna görə müalicə yalnız dərman qəbulundan ibarət olmamalı, xəstənin gündəlik həyat tərzi də nəzərə alınmalıdır.

Miqrenoz statusun əsas xüsusiyyəti isə ağrının qeyri-adi dərəcədə uzun sürməsidir. Adi miqren tutmaları əksər hallarda saatlarla, bəzən isə bir neçə gün davam edə bilər. Lakin ağrı və əlaqəli simptomlar 72 saatı keçdikdə artıq miqrenoz status ehtimalı qiymətləndirilməlidir.

Belə vəziyyətdə xəstənin uzun müddət gözləməsi məsləhət görülmür. Xüsusilə ağrı dözülməzdirsə, təkrar qusma səbəbindən maye qəbul etmək mümkün deyilsə və ya xəstənin ümumi vəziyyəti pisləşirsə, tibbi yardım üçün müraciət edilməlidir.

Bununla yanaşı, baş ağrısının qəfil başlaması, bir neçə dəqiqə ərzində maksimum şiddətə çatması, nitqdə pozulma, bədənin hər hansı hissəsində zəiflik və ya keyimə, şüurda dəyişiklik, görmənin qəfil pozulması, yüksək hərarət və boyun sərtliyi kimi əlamətlər miqrenlə izah edilməməli və təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edə bilər.

Beləliklə, hər güclü baş ağrısı miqren olmadığı kimi, hər miqren tutması da eyni şəkildə keçmir. Bəzi xəstələrdə tutmalar qısa müddətdə keçdiyi halda, digərlərində uzunmüddətli və daha ağır formada davam edə bilər. Xüsusilə 72 saatdan artıq davam edən və xəstənin gündəlik fəaliyyətini ciddi şəkildə məhdudlaşdıran ağrılar miqrenoz status baxımından qiymətləndirilməlidir.

Nevropatoloq Yeganə Rəşidovanın sözlərinə görə, əsas məqsəd yalnız ağrı yarandıqdan sonra onu aradan qaldırmaq deyil, miqrenin düzgün tanınması, tutmaların səbəb və xüsusiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsi və xəstəyə uyğun müalicə strategiyasının hazırlanmasıdır. Vaxtında həkimə müraciət etmək isə həm xəstənin həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına, həm də uzunmüddətli və ağır tutmaların idarə olunmasına imkan yaradır.

Nigar

Həmçinin oxuyun