Transsezofageal exokardioqrafiya nə vaxt aparılır? – Kardioloq açıqladı  

Ürək-damar xəstəliklərinin diaqnostikasında exokardioqrafiya mühüm müayinə üsullarından biridir. Lakin bəzi hallarda ürəyin döş qəfəsindən aparılan adi exokardioqrafiya – transtorasik exokardioqrafiya – bütün strukturları kifayət qədər aydın göstərməyə bilər. Belə vəziyyətlərdə daha detallı görüntü əldə etmək üçün transsezofageal exokardioqrafiyadan (TEE) istifadə olunur. Bu üsul xüsusilə ürək qapaqlarının, anadangəlmə ürək qüsurlarının və insultun mümkün ürək mənşəyinin araşdırılmasında əhəmiyyət daşıyır.

Mövzu ilə bağlı kardioloq Fuad Səmədov Oxu24.com-a açıqlamasında transsezofageal exokardioqrafiyanın hansı xəstə qruplarında daha çox tətbiq edildiyini izah edib.

Mütəxəssis bildirib ki, bu müayinənin əsas tətbiq sahələrindən biri ürək qapaqları ilə bağlı problemlərdir. Xüsusilə qapaq xəstəliyinin dərəcəsinin daha dəqiq müəyyənləşdirilməsinə ehtiyac yarandıqda transsezofageal exokardioqrafiya əlavə məlumat verə bilər. Qapaq xəstəliklərində yalnız problemin mövcudluğunu müəyyən etmək kifayət etmir. Həkim üçün xəstəliyin nə dərəcədə ağır olduğu, ürəyin fəaliyyətinə necə təsir etdiyi və müdaxiləyə ehtiyacın yaranıb-yaranmadığı da mühüm məsələlərdir. Müasir klinik yanaşmalarda exokardioqrafiya qapaq xəstəliklərinin səbəbini, mexanizmini və ağırlıq dərəcəsini qiymətləndirmək, həmçinin müdaxilənin mümkünlüyünü müəyyənləşdirmək üçün əsas görüntüləmə üsullarından biri hesab olunur. 

Fuad Səmədovun sözlərinə görə, bəzi hallarda məsələ yalnız əməliyyatın lazım olub-olmamasını müəyyənləşdirməklə bitmir. Həkimlər qapağa müdaxilənin hansı üsulla aparılmasının mümkün olduğunu da qiymətləndirməlidirlər. Məsələn, bəzi xəstələrdə qapağın təmiri mümkün olduğu halda, digər hallarda qapağın dəyişdirilməsi tələb oluna bilər. Bu qərarın qəbulunda qapağın anatomiyası, zədələnmənin xarakteri və digər struktur xüsusiyyətləri haqqında mümkün qədər dəqiq məlumat əldə etmək vacibdir. Transsezofageal exokardioqrafiya belə hallarda əlavə və daha detallı görüntüləmə imkanı yarada bilər. 

Mütəxəssis qeyd edib ki, transsezofageal exokardioqrafiyanın ikinci mühüm istifadə sahəsi anadangəlmə ürək qüsurlarının, xüsusilə böyüklərdə olan formalarının araşdırılmasıdır. Uşaqlıq dövründə müəyyən edilməyən və ya tam qiymətləndirilməyən bəzi ürək qüsurları insanın sonrakı yaşlarında təsadüfən aşkar edilə bilər. Ürəyin quruluşunda olan bəzi dəyişikliklər uzun müddət ciddi şikayət yaratmaya bilər. Buna görə də belə hallarda daha detallı görüntüləmə ürəkdaxili strukturların və mümkün qan keçidlərinin qiymətləndirilməsinə kömək edə bilər. Yetkinlərdə anadangəlmə ürək xəstəliklərinin və ürəkdaxili şuntların qiymətləndirilməsi exokardioqrafiyanın qəbul edilmiş tətbiq sahələrindən biridir.

Fuad Səmədovun sözlərinə görə, müayinənin üçüncü mühüm tətbiq sahələrindən biri isə xüsusilə gənc yaşda insult keçirmiş şəxslərdə insultun səbəbinin araşdırılmasıdır.

İnsult yalnız beyinlə bağlı problem kimi qiymətləndirilməməlidir. Bəzi hallarda beyində damar tutulmasına səbəb olan laxtanın mənbəyi ürəkdə yerləşə bilər. Ürəkdə və ya ürəyə yaxın strukturlarda yaranan bəzi laxtalar qan dövranı vasitəsilə beyinə gedərək insult törədə bilər. Buna görə xüsusilə gənc yaşda insult keçirmiş və hadisənin səbəbi ilkin müayinələrlə aydın olmayan xəstələrdə ürək mənşəli emboliyanın araşdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. TEE bu məqsədlə istifadə edilən görüntüləmə üsullarından biridir.

Mütəxəssis əlavə edib ki, transsezofageal exokardioqrafiya bəzi hallarda ürək qapaqlarının infeksion xəstəliklərinin – xüsusilə infeksion endokarditin – araşdırılmasında da mühüm rol oynayır. Xüsusilə süni qapağı olan xəstələrdə və ya adi exokardioqrafiyada görüntünün kifayət qədər aydın olmadığı vəziyyətlərdə TEE daha ətraflı məlumat verə bilər. Elmi təlimatlarda da transsezofageal exokardioqrafiyanın tromb, protez qapaq disfunksiyası və endokardit şübhəsi olduqda nəzərdən keçirilməsi tövsiyə edilir.Bu müayinə həmçinin ürək daxilində trombların, bəzi struktur dəyişikliklərin və digər patologiyaların aşkarlanmasında istifadə oluna bilər. TEE-nin üstünlüklərindən biri də ürəyə qida borusuna yaxın mövqedən baxılmasıdır. Bu zaman döş qəfəsinin bəzi toxumalarının yaratdığı görüntü maneələri azalır və ürəyin müəyyən hissələri daha aydın görünə bilir. Buna görə müayinə adi exokardioqrafiyanı əvəz edən deyil, daha çox zəruri hallarda onu tamamlayan diaqnostik üsul kimi qiymətləndirilir.

Kardioloq vurğulayıb ki, hər xəstəyə avtomatik olaraq transsezofageal exokardioqrafiya aparılması tələb olunmur. Əksər hallarda ilkin qiymətləndirmə transtorasik exokardioqrafiya ilə həyata keçirilir. Əgər alınan görüntü kifayət qədər məlumat vermirsə və ya həkim müəyyən bir patologiyadan şübhələnirsə, daha detallı müayinəyə ehtiyac yarana bilər. Qapaq xəstəliklərində, anadangəlmə ürək qüsurlarında, ürəkdaxili tromb şübhəsində, endokarditdə və bəzi insult hallarının səbəbinin araşdırılmasında TEE bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 

Beləliklə, transsezofageal exokardioqrafiya sadəcə “ürəyə başqa üsulla baxmaq” deyil. Bu müayinə müəyyən klinik suallara daha dəqiq cavab almaq üçün istifadə olunan ixtisaslaşmış görüntüləmə metodudur. Qapaq xəstəliyinin ağırlığının və müdaxilə imkanlarının qiymətləndirilməsindən tutmuş anadangəlmə ürək qüsurlarının araşdırılmasına və gənc yaşda baş verən səbəbi bilinməyən insultların mümkün ürək mənşəyinin müəyyənləşdirilməsinə qədər müxtəlif vəziyyətlərdə həkimə mühüm diaqnostik məlumat verə bilər.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanın tanınmış şairi VƏFAT ETDİ 

Bakı-Ankara münasibətləri niyə hədəfə çevrilib? — TƏHLİL

11 oktyabrda bizi nələr gözləyir?  — ULDUZ FALI

Ailələrə uşaq sayına görə pul veriləcək? – Azərbaycanda yeni mexanizm tətbiq oluna bilər