Ev heyvanlarının görünməyən dili

MARAQLI

13.08.2026, 14:50

Ev heyvanlarının davranışları bəzən bizə adi və təsadüfi görünür. Lakin onların miyoldaması, hürməsi, sahibinin arxasınca getməsi, əlinə toxunması və ya oyun zamanı müəyyən səslər çıxarması əslində ünsiyyət formasıdır. Pişiklər və itlər insanlarla birlikdə yaşamağa uyğunlaşdıqca onların davranış repertuarında insanlara yönəlmiş xüsusi siqnallar da formalaşıb.

Oxu24.com-un məlumatına əsasən, məsələn, pişiyinizin sizə daim eyni və ya oxşar səslə miyoldadığını müşahidə edə bilərsiniz. Pişiklər miyoldamadan əsasən insanlarla ünsiyyətdə istifadə edirlər. Balaca pişiklərin analarına qarşı çıxardığı səslər yetkinlik dövründə də müəyyən mənada davam edə bilər. Ev şəraitində yaşayan pişik isə zamanla sahibinin hansı səsə necə reaksiya verdiyini öyrənir. Əgər müəyyən bir miyoldama yeməklə nəticələnirsə, pişik həmin səsi yenidən istifadə edə bilər. Eyni şey qapının açılması, diqqət göstərilməsi və ya oyun üçün də keçərlidir.Bu səbəbdən “pişiklər sahiblərinə gizli ad verir” fikri maraqlı olsa da, bunu insanlardakı adlandırma anlayışı ilə eyniləşdirmək olmaz. Daha doğru ifadə budur ki, pişik konkret insanla ünsiyyət qurmaq üçün həmin şəxsə uyğunlaşmış xüsusi səs və davranışlardan istifadə edə bilər.

Pişiklərin insanlara münasibətində başqa maraqlı xüsusiyyət də onların sahibini təhlükəsizlik və rahatlıq mənbəyi kimi qəbul etməsidir. Xüsusilə kiçik yaşlarından insanlarla böyüyən pişiklər sahibinin yanında özlərini daha rahat hiss edə bilirlər. Sizin yanınızda yatması, sizi evin bir otağından digərinə qədər izləməsi, ayaqlarınıza sürtünməsi və ya pəncələri ilə yumşaq səthə basması onun rahatlıq və sosial bağlılıq göstərən davranışları ola bilər.

İtlərdə isə ünsiyyət daha çox bədən dili ilə müşayiət olunur. Məsələn, itin sahibinin əlini yüngülcə dişləməsi ilk baxışda qorxulu görünsə də, bu hər zaman aqressiya demək deyil. Xüsusilə balaca itlər ətrafı ağızları ilə kəşf edir, oyun zamanı dişlərindən istifadə edir və sahibinin əlini oyuna dəvət vasitəsi kimi görə bilirlər. Bununla belə, dişləmə güclüdürsə, it bədənini gərirsə, dişlərini göstərirsə, qulaqlarını geri çəkirsə və ya təhlükə siqnalları verirsə, vəziyyətə daha ciddi yanaşmaq lazımdır.İtin sahibinin şalvarını, paltarını və ya ayağını çəkməsi də çox vaxt diqqət və oyun istəyi ilə bağlı ola bilər. Xüsusilə enerjili və kifayət qədər hərəkət etməyən itlər sahibinin hərəkət edən paltarını oyuncağa çevirə bilirlər. Bu davranışın qarşısını yalnız danlamaqla almaq əvəzinə, itin fiziki aktivliyini artırmaq, ona uyğun oyuncaqlar vermək və düzgün davranışı mükafatlandırmaq daha faydalı ola bilər.Dartışma oyunları zamanı itin xırıltılı səslər çıxarması da maraqlı davranışlardan biridir. İnsan bunu bəzən “it hirsləndi” kimi başa düşə bilər. Halbuki bəzi itlər oyun zamanı hürür, xırıldayır, bədənlərini hərəkət etdirir və oyuncağı daha güclü çəkməyə çalışırlar. Əgər itin bədəni rahatdırsa, hərəkətləri çevikdirsə və oyundan sonra normal davranırsa, bu səs çox vaxt həyəcan və oyunla əlaqəli ola bilər.

Ən vacib məqam isə budur ki, heyvanların davranışlarını bircə əlamət əsasında qiymətləndirmək olmaz. Pişiyin miyoldaması və ya itin xırıldaması təkbaşına kifayət qədər məlumat vermir. Səsin tonu, bədən vəziyyəti, quyruğun hərəkəti, qulaqların vəziyyəti, göz kontaktı və hadisənin baş verdiyi şərait birlikdə nəzərə alınmalıdır.

Bir sözlə, ev heyvanlarımız bizim dilimizdə danışmasalar da, özlərinə məxsus zəngin ünsiyyət sistemlərinə sahibdirlər. Onları diqqətlə müşahidə etdikcə hansı hərəkətin oyun, hansının diqqət istəyi, hansının qorxu və ya narahatlıq ifadəsi olduğunu daha yaxşı anlamaq mümkündür. Bəlkə də illərdir “ərköyünlük” və ya “qəribəlik” kimi qəbul etdiyimiz bir çox davranış əslində onların bizə göndərdiyi mesajlardır.

Həmçinin oxuyun