Süni intellektin idarə etdiyi hərbi texnologiyalar bəşəriyyəti fəlakətə sürükləyir?

MARAQLI

478

15.07.2026, 16:33

Tarixdə ilk dəfə olaraq müharibə meydanlarında ən təhlükəli qərarları insan deyil, süni intellekt verməyə başlayır. Cəmi bir neçə il əvvəl döyüş dronları uzaqdan insan operator tərəfindən idarə olunan sadə texnoloji qurğular idisə, bu gün vəziyyət kökündən və inanılmaz sürətlə dəyişir. Dünyanın aparıcı hərbi qurumları hədəfi müstəqil şəkildə tapan, analitik təhlil aparan və tapşırıqları insanın minimum iştirakı ilə icra edən avtonom sistemlər üzərində işləyir. Oxu24.com bu qorxulu gələcəyin pərdəarxası məqamlarını araşdırıb.

Oxu24.com xəbər verir ki, 2017-ci ildə süni intellekt sahəsində çalışan tədqiqatçılardan ibarət qeyri-kommersiya təşkilatı qısametrajlı xəbərdarlıq filmi yayımlamışdı. Həmin vaxt əksər insanlar bu görüntüləri sadə bir elmi fantastika janrı kimi qəbul etsələr də, əslində bu layihə süni intellektlə təchiz olunmuş avtonom silahların inkişafının bəşəriyyəti hansı fəlakətlərə sürükləyə biləcəyinə dair real bir xəbərdarlıq idi.

Bu gün həmin qorxulu mənzərə gözlərimiz önündə canlanır. Belə sistemlərin daxili prosessorları insan beynindən düz 100 dəfə daha sürətlə reaksiya vermək qabiliyyətinə malikdir. Mobil telefonlarımızda olduğu kimi, bu hərbi cihazların da kameraları, xüsusi sensorları mövcuddur və onlar hər saniyə ətrafı təhlil edirlər.

İndi söhbət təkcə hamımızın yaxşı tanıdığı uçan dronlardan getmir. Son vaxtlar hərbi sənayedə xarici görünüşcə mexaniki itləri xatırladan dördayaqlı robot platformaları nümayiş etdirilir.

Bu robotların bəziləri artıq:

•Ağır silahlar daşımağa,

•Müəyyən ərazilərdə patrul xidməti aparmağa,

•İnsan üçün həddindən artıq təhlükəli hesab olunan qaynar nöqtələrdə fəaliyyət göstərməyə tam hazırdır.

Bu isə o deməkdir ki, əvvəllər bütöv bir hərbi bölmənin görməli olduğu işi artıq tək bir operator, hətta tam avtonom şəkildə işləyən vahid bir sistem yerinə yetirə bilir.

Hazırda dünyanın bir sıra ölkələri minaların aşkarlanması, düşmən mövqelərinin izlənilməsi və qərarların insandan daha sürətli qəbul edilməsi üçün neyroşəbəkələrdən (süni intellekt şəbəkələrindən) istifadə edən hərbi sistemləri aktiv sınaqdan keçirirlər.

Son illərdə yayılan məlumatlar və iddialar onu göstərir ki, tam avtonom dronlar artıq insanın birbaşa müdaxiləsi və təsdiqi olmadan belə, hədəfləri müstəqil şəkildə müəyyən edib məhv etmək gücünə sahibdirlər.

Tarix boyu ən təhlükəli silah əlində tüfəng tutan əsgər sayılırdı. Sonra döyüş meydanlarına tanklar, daha sonra isə dağıdıcı raketlər gəldi. Lakin insanlıq tarixində ilk dəfədir ki, insan sadəcə əmrləri icra edən deyil, özü müstəqil qərar qəbul edə bilən öldürücü silahlar yaradır.

Süni intellektin idarə etdiyi bu hərbi inqilabın sonunun hara varacağını və bəşəriyyəti necə bir aqibətin gözlədiyini isə hələlik heç kim bilmir.

Çimnaz

Həmçinin oxuyun