İlisu kəndinin tarixi simvollarından biri – Sumuq Qala

MARAQLI

11.06.2026, 16:20

Qax rayonunun füsunkar təbiəti və qədim tarixi abidələri ilə seçilən İlisu kəndində yerləşən Sumuq Qala bölgənin ən maraqlı və simvolik memarlıq nümunələrindən biridir. Qala həm yerli əhali, həm də turistlər tərəfindən xüsusi maraqla qarşılanır və İlisu sultanlığının tarixi izlərini bu günə daşıyan nadir abidələrdən sayılır.

Oxu24.com xəbər verir ki,Sumuq Qalanın adı ilə bağlı müxtəlif versiyalar mövcuddur. Birinci versiyaya görə, “sumuq” sözü möhkəm, sarsılmaz mənasını ifadə edir və qala müdafiə məqsədilə inşa olunduğu üçün bu adla tanınıb.

Yəni “sumuq kimi möhkəm qala” anlayışı onun funksional mahiyyətini əks etdirir. Digər bir versiyaya görə isə qala İlisu sultanlığında yaşamış Sumu bəy və ya Sumu sultan adlı bir hökmdarın şərəfinə inşa edilib və onun adı ilə adlandırılıb. Bu gün də kənddə hər iki versiya paralel şəkildə müzakirə olunur və hərəsinin öz tərəfdarları var.

Tarixi mənbələrə əsasən Sumuq Qala XVII əsrdə, İlisu sultanlığının ilkin dövrlərində tikilib. O dövr üçün strateji əhəmiyyət daşıyan bu tikili həm müdafiə qalası, həm də nəzarət nöqtəsi kimi istifadə olunub. Qalanın memarlıq quruluşu da onun hərbi məqsədli olduğunu aydın şəkildə göstərir. Yüksək və möhkəm konstruksiya düşmən hücumlarına qarşı dayanıqlılığı təmin edirdi.

Hazırda Sumuq Qala bərpa və restavrasiya olunmuş vəziyyətdədir və muzey kimi fəaliyyət göstərir. Qala ümumilikdə altı mərtəbədən ibarətdir. Ziyarətçilər mərtəbələr üzrə hərəkət edərək həm tarixi abidənin strukturu ilə tanış olur, həm də burada sərgilənən eksponatları izləyə bilirlər. Xüsusilə 6-cı mərtəbə daha çox diqqət çəkir. Burada məşhur “Qorxma, mən səninləyəm” filmindən səhnələrin çəkildiyi məkanlar nümayiş olunur. Film çəkilişləri zamanı istifadə edilən görüntülər və qalanın əvvəlki vəziyyətini əks etdirən foto materiallar da ziyarətçilərə təqdim edilir.

Qalanın digər mərtəbələrində isə bölgəyə aid qədim məişət əşyaları, kənd həyatında istifadə olunan alətlər və müxtəlif tarixi eksponatlar sərgilənir. Bu ekspozisiyalar İlisu kəndinin mədəni irsini və yaşayış tərzini daha yaxından anlamağa imkan yaradır.

Sumuq Qalanın giriş bileti olduqca münasibdir və təxminən 1–2 manat aralığındadır. Qış mövsümündə bəzi texniki səbəblərə görə ziyarətə fasilə verilsə də, turist axını olan zaman əvvəlcədən məlumat verməklə muzeyi ziyarət etmək mümkündür.

Qaxa səyahət edənlərin İlisu kəndinə baş çəkməsi demək olar ki, artıq bir ənənəyə çevrilib. Çünki bölgədəki görməli yerlərin böyük əksəriyyəti məhz bu kənddə yerləşir. Sumuq Qala isə həmin abidələr arasında həm tarixi dəyəri, həm də turistlər üçün maraqlı təqdimatı ilə xüsusi yer tutur.

Qalaya avtomobil yolu ilə rahat şəkildə getmək mümkündür. Asfalt yoldan təxminən 300–400 metr sonra daş yol başlayır. İstəyənlər avtomobillə birbaşa qalaya qədər yaxınlaşa bilir, digərləri isə maşını park edərək qısa piyada məsafə qət etməklə abidəyə çata bilirlər. Parkinq üçün də əlverişli sahə mövcuddur.

Sumuq Qala bu gün təkcə bir tarixi abidə deyil, həm də İlisu kəndinin keçmişini, mədəniyyətini və müdafiə tarixini yaşadan canlı bir muzey kimi fəaliyyət göstərir və Qaxa gələn hər kəs üçün mütləq ziyarət olunmalı məkanlardan biri hesab olunur.

Hazırladı: Turan

Həmçinin oxuyun