Gizli dinləmə cihazı satanları hansı cəza gözləyir? Vəkil DANIŞDI

HÜQUQ

101

25.06.2026, 13:56

Son dövrlərdə sosial şəbəkələrdə və müxtəlif internet platformalarında gizli dinləmə və müşahidə cihazlarının satışı ilə bağlı elanların sayının artması ictimai narahatlıq doğurur. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, bu cür texniki vasitələrin əldə edilməsi, satışı və istifadəsi qanunvericiliklə ciddi şəkildə tənzimlənir və bəzi hallarda cinayət məsuliyyəti yarada bilər.

Oxu24.com-a açıqlamasında vəkil Mir Hüseyn Həbibli bildirib ki, gizli yolla məlumat əldə edilməsinə xidmət edən texniki vasitələrdən istifadə yalnız qanunla müəyyən edilmiş hallarda və səlahiyyətli qurumlar tərəfindən həyata keçirilə bilər.Əməliyyat-axtarış fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə tənzimlənir və həmin qanun çərçivəsində gizli məlumat toplamaq üçün nəzərdə tutulmuş texniki vasitələrin istifadəsinə xüsusi qaydalar tətbiq olunur.

“İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, gizli yolla informasiyanın əldə olunmasına xidmət edən texniki vasitələrdən istifadə hər bir şəxs üçün sərbəst şəkildə mümkün deyil. Bu vasitələr yalnız qanunla müəyyən edilmiş hallarda və səlahiyyətli dövlət orqanları tərəfindən istifadə oluna bilər. Digər şəxslərin bu tip vasitələrdən istifadə etməsi qanunvericiliklə qadağan olunur.Gizli yolla informasiya əldə edilməsinə imkan verən texniki vasitələrin siyahısı Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən edilir. Həmin siyahıya müxtəlif elektron qurğular, gizli səs yazma vasitələri, müşahidə cihazları və digər xüsusi texniki vasitələr daxildir.”, – deyə vəkil vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, vətəndaşlar çox zaman bu cihazların internet üzərindən sərbəst satıldığını görərək onların əldə edilməsinin və istifadəsinin qanuni olduğunu düşünürlər. Halbuki belə vasitələrin istehsalı, satışı və dövriyyəsi ilə bağlı qanunvericilikdə ciddi məhdudiyyətlər mövcuddur.

Vəkil qeyd edib ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsində bu sahə ilə bağlı ayrıca məsuliyyət tədbirləri nəzərdə tutulub:“Cinayət Məcəlləsinin 302.3-cü maddəsinə əsasən, gizli yolla məlumat əldə etmək üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi texniki vasitələrin qanunsuz istehsalı, satışı və ya dövriyyəyə buraxılması cinayət məsuliyyəti yaradır. Belə hallara yol verən şəxslər 2 min manatdan 5 min manatadək cərimə edilə, müəyyən müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ilədək azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum oluna bilərlər”.

Mir Hüseyn Həbibli həmçinin bildirib ki, son illər şəxsi həyatın toxunulmazlığının pozulması ilə bağlı müraciətlərin sayı da artmaqdadır. Xüsusilə gizli şəkildə səs yazılarının əldə olunması, şəxsi danışıqların qeydə alınması və sonradan həmin məlumatlardan təzyiq və ya şantaj vasitəsi kimi istifadə olunması ciddi hüquqi nəticələr yarada bilər.Əgər hər hansı şəxs onun xəbəri olmadan səsinin yazıldığını, şəxsi məlumatlarının toplandığını və ya bu məlumatlardan şantaj məqsədilə istifadə edildiyini müəyyən edərsə, dərhal hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməlidir. Belə halların vaxtında araşdırılması həm hüquqların qorunması, həm də qanunsuz əməllərin qarşısının alınması baxımından vacibdir.

Hüquqşünasın fikrincə, müasir texnologiyaların sürətli inkişafı insanlara yeni imkanlar yaratdığı kimi, şəxsi həyatın toxunulmazlığı ilə bağlı riskləri də artırır. Buna görə vətəndaşların bu sahədə hüquqi məsuliyyətləri bilməsi və qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Gizli dinləmə və müşahidə vasitələrinin istifadəsi adi texniki məsələ deyil, birbaşa insan hüquqları və şəxsi həyatın qorunması ilə bağlı məsələdir. Bu səbəbdən belə vasitələrdən qanunsuz istifadə edən və ya onların dövriyyəsində iştirak edən şəxslər ciddi hüquqi məsuliyyətlə üzləşə bilərlər.

Nigar

Həmçinin oxuyun