İstifadə edilməmiş məzuniyyət günlərinin kompensasiyası necə hesablanır?

HÜQUQ

528

07.05.2026, 16:42

İllərlə işləyib istifadə edilməmiş məzuniyyət günlərinin toplanması bir çox işçinin rastlaşdığı real əmək hüququ məsələsidir. Bəzən işçi fərqinə varır ki, müxtəlif illərdən böyük miqdarda məzuniyyət günləri yığılıb və əmək müqaviləsinə xitam verilərkən bu günlərin taleyi əsas sual olaraq ortaya çıxır: həmin günlərin kompensasiyası necə ödənilir və vergi baxımından necə rəsmiləşdirilir?

Oxu24.com xəbər verir ki,Əmək qanunvericiliyinə əsasən, istifadə edilməmiş məzuniyyət günləri işçinin itirilən hüququ deyil. Əksinə, bu günlər pul şəklində tam şəkildə kompensasiya olunmalıdır. Yəni işçi istər öz ərizəsi ilə, istərsə də işəgötürən tərəfindən əmək müqaviləsinə xitam verildikdə, toplanmış məzuniyyət günlərinin dəyəri hesablanaraq ona ödənilir.

Praktikada tez-tez belə bir vəziyyət yaranır: işçinin müxtəlif illər üzrə, məsələn 2022, 2023 və 2024-cü illərdən hər birindən 30 gün istifadə olunmamış məzuniyyəti qalır. Bu zaman ümumi 90 gün kompensasiya hesablanmalıdır. Burada əsas məqam ondan ibarətdir ki, bu məbləğin necə hesablanması vergi yükünə birbaşa təsir edir.

Qanunvericilik bu məsələdə çox aydın yanaşma müəyyən edir. İstifadə edilməmiş məzuniyyət kompensasiyası işçinin aylıq əmək haqqına əlavə edilərək şişirdilmiş bir gəlir kimi hesablanmamalıdır. Əksinə, bu ödəniş ayrıca kompensasiya kimi rəsmiləşdirilir. Bu yanaşma işçinin süni şəkildə yüksək vergi dərəcəsinə düşməsinin qarşısını alır və maliyyə yükünü balanslaşdırır.

Vergi Məcəlləsinin müvafiq müddəaları, xüsusilə 102-ci maddə çərçivəsində nəzərdə tutulan güzəştlər bu kompensasiyalara da tətbiq olunur. Əsas prinsip ondan ibarətdir ki, hər il üzrə məzuniyyət kompensasiyası ayrıca hesablanır və həmin ilin vergi qaydalarına uyğun şəkildə rəsmiləşdirilir. Bu da işçinin hüquqlarının qorunmasını təmin edir və ədalətli vergi tətbiqinə imkan yaradır.

Digər mühüm məqam əlavə məzuniyyət günləri ilə bağlıdır. İşin xarakterinə, əmək şəraitinə və ya staja görə verilən əlavə məzuniyyət günləri də əsas məzuniyyət kimi tam şəkildə kompensasiya olunur. Bu günlər üçün hər hansı fərqli və ya azaldılmış hesablama mexanizmi tətbiq edilmir. Əmək Məcəlləsinin 115, 117 və 118-ci maddələri bu hüququ təsdiqləyir.

Beləliklə, istər əsas, istərsə də əlavə məzuniyyət günləri olsun, işçi bu hüquqlarını itirmir və əmək münasibətləri bitdikdə onların maddi ekvivalentini almaq hüququna malikdir.

Qeyd etmək lazımdır ki, bütün bu qaydalar əmək müqaviləsinə xitam verildiyi andan etibarən tam şəkildə tətbiq olunur və kompensasiya məcburi ödəniş hesab olunur.

Nəticə olaraq, istifadə edilməmiş məzuniyyət günləri “yanan” hüquq deyil, əksinə, qanunla qorunan maliyyə təminatıdır. İşçi öz hüquqlarını bilməli və bu kompensasiyanın düzgün hesablanmasına diqqət etməlidir.

Hazırladı: Şahbaz

Həmçinin oxuyun