İran tarixçilərinin tarix oğurluğu

DÜNYA

24.09.2026, 22:40

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Bəzilərinin ağzı açıq, böyük heyranlıqla bəhs etdikləri "möhtəşəm" İran tarixi də orada minlərlə illik tarixə məxsus Azərbaycan-Türk tarixinin üzərində ucaldılsa da bir zərbə ilə darmadağın edilə bilər. Mən bu məqaləmdə İran adlanan yerin tarixlə bağlı saxtakarlığı ifşa edərək, bunun yerinə həqiqətləri gözünüzün qabağına sərəcəyəm. Həmçinin, bir məsələni də qeyd etmək lazımdır ki, Pəhləvilər və İran İslam Respublikası vaxtında elə yalanları uydurublar ki, hələ də xarici alimlərin çoxunun da onlara dəstək olmağı elm sahəsində diqqətli olmağımız zamanın tələbidir.

Əslində müasir İran adlanan yerdə hələ Səlcuqlu dövlətindən qabaq da eramızdan əvvəl, irili-xırdalı dövlətlərimiz və nəhəng imperiyalarımız yaranıb. Aratta dövlətimiz və Qutium imperiyamız ilklərdən idilər. Burada ən qədim sivilizasiyaların inkişaf xəttini görürük. Düzü budur ki, arxeoloji, etnoqrafik, kulturoloji, sosialoji və epikrafik yaxınlıqdan keçir. Maraqlı məsələlərdən biri də Göytürk Xaqanlığından öncə tarixi Azərbaycan ərazisində daha doğrusu Cənubi Azərbaycanda Turukki Bəyliyi yaradılmışdır. Qacarlar devrildən sonra saxta tarix yazılmağa başlandı. İran və arilərlərlə bağlı miflər yaradılırdı. Qədim dövr, Orta Əsrlər, Yeni və Ən Yeni Tarixə görə təzə doktrina hazırlanmağa başladı.

Hindistandan gələn və tarixi Azərbaycan ərazisində məskunlaşan hindli qaraçılar Bars Bəyliyinə gələrək, burada fars adını mənimsəmişdilər. Onların məqsədləri digər qaraçı millətlər və xalqlarla oxşarlıq təşkil edir. Ümumiyyətlə, qaraçılar iki yerə ayrılır. Onların bəziləri daha çox dinc yaşayırlar. İkinci Dünya Müharibəsi və ondan əvvəl nasistlər tərəfindən soyqırıma məruz qalıblar. Digərləri isə müxtəlif etnik ad altında dağıdıcı və separatçı fəaliyyət göstərirlər.

İran kimliyi əslində uzun müddət davam edən Hindli-Türk qarşıdurmasının real nəticəsi olmaqla yanaşı həm də ki, ingilislərin yardımı ilə yeni və qondarma kimlik bu kimlikdə regiondakı Türk mövqeyinə zərbə vurmaq, onları mədəniyyətsiz və vəhşi kimi qələmə vermələri əsas xüsusiyyətləridir.

Türk kimliyi İran adlanan yerin yerli və köklü millətidir. İran İslam Respublikası dövlətimizin müstəqilliyini bərpa etdikdə, "Qağabağ Zəfəri" və "Böyük Qayıdış" ilə bağlı uğurlarımızı həzm etməməsi, həm İslam nöqteyi-nəzərindən, həmçinin böyük Turan qorxusuyla gülünc reflekslər göstərirlər.

Ən maraqlısı budur ki, Qacar Xanlığının tarixi də uydurulmuş, nəticədə isə Azərbaycan Türklüyü öz kökünə qarşı nifrətlə böyüdülürdü. 1920-1925-ci illər ərzində isə Qacarlar dövləti ilə Sovet Rusiyası arasında mühüm müharibə olmuş, Sovet imperiyası bu müharibədə məğlubiyyətə uğrasa da son sözü də Xan titulu daşıyan Pəhləvilər sülaləsi deməyə başladı.

İngilislərin köməyi ilə İran Sovet Sosialist Respublikasını devirən, Pəhləvilər sonradan Qacarları hakimiyyətdən uzaqlaşdırdılar. 1925-1979-cu illər ərzində hər şey iranlaşdırıldı. Hətta, diplomatik nümayəndəlikləri əhatə edən o dövr üçün möhtəşəm şam yeməyi təşkil edildi. Burada da "zəngin İran tarixi" uydurulmasına rağmən hələ də bəzi həqiqətləri özündə əks etdirən faktlar da var.

Məsələn: Məşhur zoomorf üslubu da Türk incəsənəti kimi yüksək qiymətləndirilə bilər. Bu işləmə İç Oğuz (İşquz), Manna, Hun işləmələri ilə eynilik təşkil edir. Zoomorf üslub da böyük Avrasiya steplərinə yayılmışdır. Maraqlı olansa həmin üslubun eynilə müasir İran adlanan ərazidə da rastlanmasıdır. Türk xalçaçılığı, zoomorfu, memarlıq abidələri və s. tapıntılar olduqca vacibdir.

İslam dininin qəbulundan sonra incəsənət aləmində miniatür sənəti daxil oldu. Bu sənəti yaradanlar Türklər idilər. Daha doğrusu əcdadlarımız olmaqla yanaşı digər mədəniyyət sahələri ilə sıx bağlıydılar. İslam sonrası Şəki Xan Sarayı da yüksək zövqlə inşa edilmiş, İrandakı Göy məscid memarlıq abidəsi kimi də ulularımız təkrarsız memarlıq məktəbini yaratmışdır.

İran tarixi Türk tarixiylə olduqca bağlı idi. Hətta orada təşəkkül tapan mobedlər sinfi əslində əvvəllər maq/qam sisteminin tərkib hissəsidir. Mazdayasna dini belə özündə Türk inanclarını qoruyur. Bir Zərdüşti hədisə görə Zərdüşt peyğəmbəri südüylə bəsləyən heyvan dişi canavar idi. Eynilə onu böyüdənində dişi canavarın olması maraqlı nüansdır..

İran dillərində əks olunan ..."Ey.... xitab şəkli isə qədim Türk dillərindən keçmişdir. İranlılar özləri də dərk etmədən Türk dərin dövlətinə xidmət edirlər. Hindistandan gələn və bura ilə heç bir əlaqəsi olmayan hindlilər maraqlı bir mədəni müxtəliflik gətirmiş, Hindistana köç edən Türk tayfalarından biri olan Arı boyu olduqca mühüm boy kimi Hindistanın tarixinin yaddaşında qalmışdır. Hind-İran dünyasına istər-istəməz Türk qanı qarışıb. Bunu istəsələr də və istəməsələr də bu belədir.

"Aydan Arı, sudan duru" deyimini də unutmağa dəyməz. Odur ki, bu deyimdən yaranan Ari etnoniminin Hindlilərlə dəliliyi olmadığı kimi həmçinin də Ar-Arı anlayışları olduqca maraqlı faktdır. İstanbul ləhçəsində işlənən Aryan anlayışı da diqqət cəlb edir. Bu söz Ar+yan kimi iki sözün birləşməsindən yaranıb. Ar-Ər və Yan sözünə diqqət yetirəndə bu sözün Yan-Tərəf kimi işləndiyini hatərəfdən/hayandan gəlirsən kimi anlamaq olar. Ayrıca qədim Hun tayfa ittifaqına aid olan Haylandur tayfasını belə unutmamalıyıq.

Hindli və yaxud İranlı kimliyinə nəzər yetirdikdə görürük ki, onların əksəriyyəti qaraşın və braxokefal olurlar. Qarışıq qanlılar mezokefal, Türklər isə dolxokefal olurlar. Deyilənlərin əksinə olaraq, Türklərin böyük bir qismi Qafqaz irqindən olmaqla yanaşı həm də ki, ağ irqin ataları isə məhz Türk irqi olmuşdur. Maraqlı nüanssa budur ki, Hindistanda və hindlilərin çoxluq təşkil etdikləri yerlərdə də ağ irqdən olanlara da rastlanılması da vaxtilə oralara köç etmiş əcdadlarımıza borclu olmaqlarına görədir.

İran faşizmi Türk və Ərəb millətlərinə qarşı yönəlmişdir. Faşizm son dövrlərdə Azərbaycanda da əks olunub. Bəzi milli azlıqların içərisində də xarici xüsusi xidmət orqanları ilə əməkdaşlıq edənlərlə bu iyrənc əkimi əkib, yaymaqları boşuna olmamış, lakin, elmi cəhətdən faktlara əsaslanmayan bu yaxlaşım siyasi gedişat üçünüydü.

Ceyhun Ərmən Vedili

Həmçinin oxuyun