Pensiyaçılar üçün vergi güzəştləri – Hansı hallarda vergi ödənilir, hansı hallarda yox?

CƏMİYYƏT

167

26.05.2026, 22:25

Azərbaycanda pensiyaçıların vergi öhdəlikləri ilə bağlı müxtəlif fikirlər səsləndirilir. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə və gündəlik söhbətlərdə “ailədə bir nəfər pensiyaçı varsa, həmin evə və ya ailəyə heç bir vergi tətbiq edilmir” kimi iddialara tez-tez rast gəlinir. Lakin qanunvericilik bu məsələyə daha dəqiq və konkret yanaşır.

Oxu24.com xəbər verir ki,vergi sahəsi üzrə mütəxəssislər bildirirlər ki, pensiyaçılar üçün müəyyən güzəştlər nəzərdə tutulsa da, bu güzəştlər bütün vergilərdən tam azadolma anlamına gəlmir. Hər vergi növü üzrə ayrıca qaydalar mövcuddur və vətəndaşlar bunu bilməlidirlər.

İlk növbədə gəlir vergisinə baxdıqda qanun olduqca aydın mövqe ortaya qoyur. Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə əsasən dövlət tərəfindən ödənilən pensiyalar gəlir vergisindən tamamilə azaddır. Yəni pensiya alan şəxs aldığı aylıq pensiyadan heç bir gəlir vergisi ödəmir.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu güzəşt sosial müdafiə xarakteri daşıyır və pensiyaçıların maddi vəziyyətinin qorunmasına xidmət edir. Dövlət hesab edir ki, pensiya sosial təminat vasitəsidir və əlavə vergi yükü tətbiq olunmamalıdır.

Ancaq məsələ əmlak vergisinə gəldikdə vəziyyət bir qədər fərqlənir. Burada pensiyaçılar üçün tam yox, qismən güzəşt nəzərdə tutulur.

Vergi qanunvericiliyinə əsasən, pensiyaçıların adına olan yaşayış evləri və binalar üzrə əmlak vergisindən 30 manat məbləğində güzəşt tətbiq edilir. Başqa sözlə, hesablanmış əmlak vergisindən 30 manat çıxılır.

Lakin burada diqqət edilməli mühüm məqamlar var. Bu güzəşt yalnız pensiyaçının öz adına rəsmiləşdirilmiş yaşayış təyinatlı əmlaka şamil olunur. Əgər həmin əmlak kommersiya məqsədilə istifadə edilirsə, obyekt kimi fəaliyyət göstərirsə və ya kirayəyə verilirsə, bu halda güzəşt hüququ qüvvədən düşür.

Ekspertlər bildirirlər ki, vətəndaşların ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri də budur. Bir çox insanlar düşünür ki, pensiyaçı adına olan bütün əmlaklar avtomatik şəkildə vergidən azaddır. Halbuki qanun yalnız müəyyən həcmdə güzəşt nəzərdə tutur və bu güzəştin tətbiqi üçün konkret şərtlər mövcuddur.

Məsələn, pensiyaçının adına olan mənzil ailənin yaşayışı üçün istifadə olunursa, həmin şəxs 30 manatlıq güzəştdən yararlana bilər. Amma eyni mənzil kirayəyə verilirsə və gəlir əldə olunursa, artıq həmin güzəşt tətbiq edilmir.

Torpaq vergisi məsələsində isə qanunvericilik daha sərt mövqe ortaya qoyur. Mövcud qaydalara əsasən pensiyaçılar üçün torpaq vergisində hər hansı ayrıca güzəşt nəzərdə tutulmayıb.

Yəni pensiyaçı şəxslər torpaq sahələrinə görə digər vətəndaşlarla eyni qaydada vergi ödəməlidirlər. Burada yaşa və ya pensiya statusuna görə əlavə imtiyaz tətbiq olunmur.

Hüquqşünaslar qeyd edirlər ki, vergi güzəştləri ilə bağlı yanlış məlumatlar vətəndaşları sonradan cərimə və əlavə ödənişlərlə üz-üzə qoya bilər. Bu səbəbdən hər bir şəxs öz hüquq və öhdəliklərini rəsmi mənbələrdən öyrənməlidir.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bütün bu məsələlər Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə tənzimlənir. Xüsusilə Vergi Məcəlləsinin 102.1.4 və 199.3-cü maddələrində pensiya gəlirləri və əmlak vergisi üzrə güzəştlərlə bağlı müddəalar ətraflı şəkildə öz əksini tapıb.

Onlar vətəndaşlara tövsiyə edirlər ki, əmlak və vergi məsələləri ilə bağlı hər hansı qərar qəbul etməzdən əvvəl hüquqşünas və ya vergi mütəxəssisi ilə məsləhətləşsinlər. Çünki bəzən kiçik görünən hüquqi detal sonradan ciddi maliyyə nəticələrinə səbəb ola bilər.

Beləliklə, qanunvericiliyə əsasən dövlət pensiyası gəlir vergisindən tam azaddır, əmlak vergisində pensiyaçılar üçün müəyyən məbləğdə güzəşt tətbiq olunur, lakin torpaq vergisində pensiyaçılar üçün ayrıca vergi güzəşti nəzərdə tutulmur.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, vətəndaşların hüquqi maariflənməsi artdıqca həm vergi münasibətlərində şəffaflıq güclənəcək, həm də insanlar öz hüquqlarından daha düzgün şəkildə istifadə edə biləcəklər.

Hazırladı: Miri Məcidli

Həmçinin oxuyun