İranın hansı ehtiyatları var? – Statistik məlumatlar

CƏMİYYƏT

1555

05.03.2026, 17:30

İran hazırda bütün dünyanın diqqət mərkəzindədir. Geopolitik baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyan bu ölkə müasir dünyada mühüm rol oynayan bir neçə xüsusiyyətə malikdir. İranın geopolitik gücü əsasən onun enerji resursları, hərbi potensialı, regiondakı rolu və nüvə texnologiyaları ilə əlaqədardır.

Oxu24.com İranın həm təbii sərvətləri, həm də hərbi və texnoloji gücü ilə bağlı maraqlı və analitik məlumatları təqdim edir:

Neft və qaz resursları

İran dünyada ən böyük neft və qaz ehtiyatlarına sahib ölkələrdən biri sayılır. Yüksək neft istehsalı və ixracı ölkə iqtisadiyyatının əsasını təşkil edir. Statistik məlumatlara görə, İranın təxminən 157 milyard barel neft ehtiyatı olduğu bildirilir. Bu da onu dünyanın 4-cü ən böyük neft ehtiyatına sahib ölkəsi edir.

Bununla yanaşı, İran həm də dünyanın ən böyük təbii qaz ehtiyatlarına sahibdir. Bu sərvətlər İranın həm daxili iqtisadiyyatını, həm də beynəlxalq geopolitik münasibətlərini formalaşdırır.

Neft və qazın geosiyasi rolu

İranın enerji resursları yalnız iqtisadiyyatını deyil, həm də beynəlxalq siyasətini formalaşdırır. İranın neft və qaz ehtiyatları ona digər ölkələrlə, xüsusən də Asiya, Avropa və Yaxın Şərqdəki enerji bazarlarında mühüm rol oynamağa imkan verir. İranın bu sərvətlərə olan nəzarəti, o cümlədən Hörmüz boğazında olan strateji mövqeyi, dünya neft tədarükünün 30%-ni təşkil edir.

Nüvə proqramı…

İranın nüvə proqramı beynəlxalq aləmdə çox mübahisəli bir mövzudur. İran, nüvə enerjisindən sülh məqsədli istifadə etmək niyyətində olduğunu bəyan etsə də, qərb ölkələri və bəzi ərəb ölkələri bu proqramın nüvə silahı istehsalına yol aça biləcəyindən narahatdırlar.

İranın nüvə silahı istehsal etməsi barədə ən çox narahatlıq yaranan məsələlərdən biri, bu ölkənin çoxsaylı yoxlanılmayan nüvə obyektlərinə sahib olmasıdır. İran sülh məqsədli nüvə enerji proqramlarını davam etdirdiyini, ancaq heç bir şəkildə nüvə silahı istehsal etmədiyini bəyan etsə də, bu, beynəlxalq ictimaiyyətin etibarını qazanmaqda çətinlik çəkib.

Hərbi güc və silahlanma

İranın hərbi gücü xüsusən regionda böyük təsir gücünə malikdir. İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (IRGC) və onun müxtəlif silahlı qanadları, ölkənin geopolitik təsirini artırmaq üçün vacib rol oynayır. IRGC-nin silahlı qüvvələri yalnız İrana deyil, həm də regiondakı münaqişələrə müdaxilə edərək, ölkənin təsirini artırmağa çalışır.

İran həmçinin raket texnologiyası ilə də məşhurdur. 2020-ci illərdə İran, çoxsaylı ballistik raketlər və qanadlı raketlər istehsal etdi və bu texnologiyalarla regionda təsir gücünü artırmağa çalışıb. Bu raketlər İranın silahlı qüvvələrinin əsas strateji alətlərindən biri olub.

Bundan əlavə, İran regionda bir çox qeyri-dövlət aktorları, o cümlədən Hizbullah və HƏMAS kimi qruplara silah tədarük edərək, münaqişə bölgələrindəki təsirini genişləndirir. Bu silahlar və hərbi müdaxilələr İranın regional geopolitik məqsədlərinə xidmət edir.

Hazırladı: Yeganə

Həmçinin oxuyun