"Süveyş böhran"ın uduzdurduğu Panama kanalı: Tramp haqlıdır 

Panama kanalı yenidən ABŞ-nin mülkiyyətinə keçə bilər" fikrini Donald Tramp hələ prezident seçkiləri dövründə söyləmişdi. O,ABŞ-ın 1999-cu ildə Panamaya verdiyi Panama kanalına nəzarəti bərpa edəcəyilə hədələyib:“Əgər bu səxavətli hədiyyənin həm mənəvi, həm də hüquqi prinsipləri qorunmasa, biz Panama kanalının tam şəkildə, dərhal və sorğu-sualsız bizə qaytarılmasını tələb edəcəyik” 

Oxu24.com-un məlumatına görə  Tramp həmin vaxt onu da qeyd etdi ki, Panama kanaldan istifadə üçün həddindən artıq yüksək tariflər müəyyən edib və kanalın iş rejiminə Çin də təsir göstərir. Tramp söz verib ki, kanalın “özgə əllərə” keçməsinə imkan verməyəcək.

 Bu ultumatiumun  səbəbi nədir?  

 Maraqlıdır ki, Şimali və Cənubi Amerikanı ayıran, Atlantik okeanı və Sakit okean arasında əhəmiyyətli dəniz yolunu təşkil edən kanalPanama Kanalı tikiləndən sonra ABŞ və Panama arasında  bəzi problem və qarşıdurmalar yaranıb.

 Layihəsi fransiz mühəndis Ferdinand de Lesseps icra olunan kanalın tikintisinə 1879-cu ildə start verilir. 1903-cü ildə Birləşmiş Ştatlar Panama layihəsini Fransadan satın aldı. Panama Kanalının baş mühəndisi John Frank Stevens oldu. Baxmayaraq ki, ölümcül xəstəliklər və böyük torpaq sürüşmələri işə mane olurdu, amma  təxminən 27.500 işçi həyatını itirməsi hesabına başa gəlir. Təbii ki,  tikintini  ABŞ  bitirdi. Kanal ilk dəfə 1914-cü ilin avqustun 15-i fəaliyyətə başladı. 1920-ci ABŞ -ın tam nəzarətində idi.

Kanalın Panamanın nəzarətinə keçməsi səbəbləri 

 İkinci Dünya Müharibəsindən sonra ABŞ-ın kanal və onu əhatə edən Kanal Zonasına nəzarəti mübahisəli hala gəldi. Panama ilə ABŞ arasında münasibətlər getdikcə gərginləşdi. Bir çox panamalı ərazinin haqlı olaraq Panamaya məxsus olduğunu düşünürdü; tələbə etirazlarından sonra  zonanın hasarlanması, sonra ora ABŞ hərbçiləri gətirilməsini vacib etdi. 

Süveyş böhranının Panama kanalına təsiri

Həmçinin oxuyun

Şahin Bağırovdan yeni TƏYİNAT

Başçının köməkçisi işdən çıxarıldı: Sərxoş imiş...

Fevralın 5-də bizi nə gözləyir?

Kəmalə Günəşli həbs OLUNUB?   —  AÇIQLAMA +VİDEO

ABŞ-ın kanalı Panamaya təhvil verməsi tələbləri 1956-cı ildəki Süveyş böhranından sonra daha da artdı . 

Çünki  Fransa və Böyük Britaniya  Misirdəki Nasir rejimi tərəfindən milliləşdirilmiş Süveyş Kanalına nəzarəti geri almaq cəhdlərini hərbi müdaxilə ilə reallaşdırmağa çalışırdı. Amma  ABŞ maliyyə və diplomatik təzyiqdən istifadə edərək  hər iki ölkəni  hərbi müdaxilədən əl çəkməyə məcbur etdi.   Məhz ABŞ bu hərəkətindən sonra "cəzalandırıldı". Beləki,   Panama kanalı və ətrafının idarəsi ilə bağlı yerli xalq və ABŞ hökuməti arasında yaranan anlaşılmazlıq 62 il əvvəlin bu günü - 1964-cü ilin 9 yanvarında silahlı qarşıdurmaya çevrildi.                                                                     

Qarşıdurmada təxminən 20 panamalı və 3-5 ABŞ əsgəri öldürüldü. Dəniz səviyyəsindən 28 metr yüksəklikdə yerləşən kanalın Panama hökuməti tərəfindən tam  idarə olunması 31 dekabr 1999-cu ildə baş tutdu.

Bir çox ölkələr ABŞ administrasiyasının "Panama kanalı" istəyini xoş qarşılamasa da əslində gerçək belədir, Trampın tələbi haqlıdır.

 Qeyd edək ki,  Açılışından 2002 ilədək, təxminən 800.000 gəminin keçdiyi təxmin edilən Panama Kanalından hər il 14.000-dən çox gəmi keçir. Daşınan yük miqdarı 203 milyon tondur. Kanal boyunca yolçuluq təxminən  9 saat sürür. Panama Kanalı dünyanın mühəndislik nümunəsi sayılır və ən bahalı Kanaldır.

Əntiqə Rəşid