6 saatdan az, 8 saatdan çox yuxu bədəni daha sürətli qocalda bilər – Araşdırma

MARAQLI

26.08.2026, 10:15

Yeni araşdırma uzun illərdir formalaşmış “8 saat yuxu mütləq idealdır” yanaşmasına daha fərqli baxış ortaya qoyub. Kolumbiya Universitetinin alimlərinin apardığı tədqiqatda həm çox az, həm də həddindən artıq yuxunun müxtəlif orqanlarda daha sürətli bioloji qocalma ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib.

Tədqiqatçılar Böyük Britaniya Biobankının 37-84 yaş aralığında olan iştirakçılarının məlumatlarını araşdırıblar. Onlar iştirakçıların özlərinin bildirdiyi yuxu müddətini 17 orqan sistemi üzrə 23 fərqli “bioloji qocalma saatı” ilə müqayisə ediblər. Bu saatlar tibbi görüntülər, qan zülalları və metabolik göstəricilər əsasında orqanların bioloji yaşını qiymətləndirib.

Ən aşağı qocalma göstəricisi 6,4-7,8 saat arasında olub

Araşdırmada yuxu müddəti ilə bioloji yaşlanma arasında “U formalı” əlaqə aşkarlanıb. Gündə 6 saatdan az və 8 saatdan çox yatanlarda bioloji qocalma göstəriciləri daha yüksək olub.

Ən aşağı bioloji yaşlanma göstəriciləri isə müxtəlif orqan və cinslərdən asılı olaraq 6,4-7,8 saat arasında yatan iştirakçılarda müşahidə edilib.

Bu əlaqə yalnız beyinlə məhdudlaşmayıb. Araşdırmada müxtəlif bədən sistemləri üzrə də oxşar nümunələr müşahidə olunub.

Az yatmaqla çox yatmaq eyni deyil

Tədqiqatçılar az və çox yuxunun orqanizmə eyni mexanizmlə təsir etdiyini iddia etmirlər. Qısa yuxu immun sisteminin fəaliyyəti, iltihab və metabolik proseslərlə əlaqələndirilərkən, uzun yuxunun isə bəzi hallarda sağlamlıq problemlərinin nəticəsi və ya göstəricisi ola biləcəyi qeyd edilir.

Araşdırmada 6 saatdan az və 8 saatdan çox yuxu müddəti 6-8 saatlıq yuxu ilə müqayisədə müxtəlif sistem xəstəlikləri və ölüm riski ilə əlaqələndirilib. Depressiya və diabet də bu əlaqənin müşahidə edildiyi vəziyyətlər arasında göstərilib.

Alimlər “ideal yuxu” barədə xəbərdarlıq edirlər

Bununla belə, tədqiqatın nəticəsini “hər kəs mütləq 6,4-7,8 saat yatmalıdır” kimi başa düşmək düzgün deyil. Araşdırmanın aparıcı müəllifi Junhao Wen də vurğulayıb ki, bu rəqəm konkret olaraq Böyük Britaniya Biobankında araşdırılan əhali üçün statistik olaraq ən aşağı bioloji qocalma göstəricilərinin müşahidə edildiyi intervaldır. Bu, universal “uzunömürlülük norması” kimi qəbul edilməməlidir.

Digər mühüm məqam isə səbəb-nəticə əlaqəsinin tam müəyyən edilməməsidir. Yəni araşdırma az və ya çox yatmağın birbaşa orqanları qocaltdığını sübut etmir. Uzun yuxu bəzi hallarda artıq mövcud olan sağlamlıq probleminin əlaməti də ola bilər.

Beləliklə, araşdırmanın əsas mesajı sadədir: yuxuda həm az, həm də çoxluq problem yarada bilər və orqanizmin sağlamlığı üçün sabit, kifayət qədər yuxu rejimi vacibdir.

Həmçinin oxuyun