Xəritələr necə yarandı? – Tarixi dəyişdirən o kəşfin pərdəarxası MƏQAMLARI  

 İnsanlar qədim dövrlərdən bəri yaşadıqları əraziləri tanımaq, yollarını azmamaq və hələ kəşf etmədikləri uzaq yerləri təsəvvür etmək ehtiyacı duyublar. Məhz bu tarixi zərurət bəşəriyyətin ən böyük kəşflərindən birinin – xəritəçiliyin əsasını qoyub. Bəs bu gün cibimizdəki smartfonlara qədər daxil olan xəritələr hansı inkişaf mərhələlərindən keçib?

Oxu24.com xəbər verir ki, xəritələrin ilkin formaları bugünkü kimi kağız üzərində qurulmamışdı. Qədim insanlar çayları, dağları və ən əsası ov yerlərini yadda saxlamaq üçün onları daşların, ağacların və ya gil lövhələrin üzərinə cızırdılar. Olduqca sadə quruluşa malik olan bu təsvirlər, ibtidai insanların istiqamət tapmasında həyati rol oynayırdı.

Arxeoloji qazıntılar xəritəçiliyin tarixinin nə qədər qədim olduğunu sübut edir. Belə ki, arxeoloqlar Babil dövrünə aid olan və təxminən 4000 il yaşa malik gil xəritələr aşkar ediblər.

Zaman keçdikcə xəritələr sadə təsvirlərdən daha ciddi bir elm sahəsinə çevrilməyə başladı. Qədim yunanlar Yer kürəsinin forması və ölçüləri barədə düşünərkən xəritəçilik tarixinə tamamilə yeni nəfəs gətirdilər. Bu sahədə ən mühüm addımı rəssam və alim Klavdi Ptolomei atdı. O, Yer kürəsini enlik və uzunluq xətləri ilə təsvir etməyi təklif etdi. Bu sistem sonrakı yüzilliklər boyu xəritəçiliyin fundamental əsasını təşkil etdi.

Orta əsrlərdə xəritəçilik daha çox dini təsəvvürlərin təsiri altına düşdü. O dövrün bəzi xəritələrində dünya mərkəzdə göstərilir, ətrafında isə naməlum torpaqlar və hətta əfsanəvi, mifik canlılar təsvir olunurdu. Bununla paralel olaraq, dənizçilər üçün sahilləri, limanları və təhlükəli qayalıqları göstərən xüsusi naviqasiya xəritələri də hazırlanırdı.

Böyük Coğrafi Kəşflər dövrü isə xəritəçiliyin qızıl dövrü oldu. Yeni qitələrin tapılması və dəniz yollarının dəqiqləşməsi xəritələri daha real, ölçüyə və miqyasa əsaslanan formaya gətirdi.

Bu gün xəritəçilik tamamilə yeni – rəqəmsal mərhələyə qədəm qoyub. Süni peyklər, GPS (Qlobal Mövqetəyin Etmə) sistemləri və kompüter texnologiyaları sayəsində xəritələr maksimum dəqiqliyə sahibdir. Artıq daş üzərindəki sadə cızıqlardan başlayan bu səyahət, bu gün kosmosdan görünən canlı və nöqsansız rəqəmsal modellərə çevrilərək smartfonlarımız vasitəsilə bizi istənilən ünvana saniyələr içində çatdırır.

Nigar

Həmçinin oxuyun

Bakıda yaşayanlara mühüm xəbər:Hansı dəyişiklik OLACAQ?

Yüksək vəzifəyə təyinat aldı  —  ƏMR İMZALANDI

Milli Hidrometeorologiya Xidməti xəbərdarlıq yaydı: 40 dərəcə isti olacaq

Elgiz Əkbər açıqladı: Yeni layihə gəlir -VİDEO