Dünyanın ən dözümlü canlısı hesab olunan mikroskopik möcüzə

MARAQLI

624

26.06.2026, 14:24

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Yer üzündə elə canlılar var ki, onların yaşamaq qabiliyyəti insan təxəyyülünün sərhədlərini aşır. Bu canlılardan biri də tardiqradlardır. Ölçüləri cəmi yarım millimetrə çatsa da, alimlər onları planetimizin ən dözümlü canlıları sırasında görürlər. Bəzən “su ayıları” adlandırılan tardiqradlar milyonlarla ildir Yer üzərində yaşayır və ən ekstremal şəraitlərdə belə həyatda qalmağı bacarırlar.

Oxu24.com xəbər verir ki, tardiqradların ən heyrətamiz xüsusiyyəti onların demək olar ki, məhv edilməsinin mümkünsüz görünməsidir. Bu mikroskopik canlılar qaynar suda, dondurucu soyuqda, yüksək təzyiq altında, güclü radiasiya mühitində və hətta kosmosun vakuumunda belə həyatlarını davam etdirə bilirlər.

Alimlərin apardıqları tədqiqatlar göstərir ki, bəzi tardiqrad növləri mənfi 200 dərəcəyə yaxın temperaturda donduqdan sonra yenidən aktivləşə bilir. Eyni zamanda, 100 dərəcədən artıq temperaturda da müəyyən müddət sağ qalmaq qabiliyyətinə malikdirlər. Bu isə onları Yer üzündəki əksər canlılardan fərqləndirir.Tardiqradların ən məşhur xüsusiyyətlərindən biri isə uzun müddət susuz yaşaya bilmələridir. Mütəxəssislərin məlumatına görə, onlar bəzən onilliklər ərzində su olmadan mövcudluqlarını qoruyurlar. Hətta bəzi müşahidələrdə təxminən 30 il qurumuş vəziyyətdə qaldıqdan sonra yenidən su ilə təmas nəticəsində həyata qayıtdıqları qeydə alınıb.Bu qeyri-adi bacarığın sirri onların tətbiq etdiyi xüsusi müdafiə mexanizmində gizlənir. Tardiqradlar əlverişsiz şəraitlə qarşılaşdıqda orqanizmlərindəki suyun demək olar ki, hamısını xaric edərək “tun” adlandırılan vəziyyətə keçirlər. Bu zaman onların maddələr mübadiləsi minimum səviyyəyə enir və bədənləri şüşəyə bənzər qoruyucu struktura çevrilir.Beləliklə, onlar nə aclıqdan, nə susuzluqdan, nə də ətraf mühitin sərt təsirlərindən zərər görürlər. Ətraf mühit yenidən əlverişli olduqda isə sanki heç nə baş verməmiş kimi normal həyat fəaliyyətlərinə qayıdırlar.

Tardiqradların radiasiyaya qarşı davamlılığı da elm dünyasını heyrətləndirir. İnsan orqanizmi üçün ölümcül hesab edilən radiasiya səviyyələri bu canlılar üçün ciddi təhlükə yaratmır. Onların DNT-ni qoruyan xüsusi zülalların hüceyrə zədələnməsinin qarşısını aldığı düşünülür. Bu xüsusiyyət gələcəkdə tibb və kosmik biologiya sahəsində yeni araşdırmalara yol aça bilər.2007-ci ildə Avropa Kosmik Agentliyi tərəfindən həyata keçirilən xüsusi eksperiment zamanı tardiqradlar açıq kosmosa göndərilmişdi. Onlar birbaşa Günəş radiasiyasına, vakuuma və sərt kosmik şəraitə məruz qalsalar da, Yerə qayıtdıqdan sonra əhəmiyyətli hissəsi həyat fəaliyyətini davam etdirə bildi.Daha maraqlısı isə odur ki, sonrakı illərdə Ay səthinə göndərilən bəzi tardiqradların qəza nəticəsində Ayda qaldığı və onların müəyyən hissəsinin hələ də canlı ola biləcəyi ehtimal olunur. Əlbəttə, bu barədə dəqiq sübut yoxdur, lakin alimlər onların fövqəladə dözümlülüyünü nəzərə alaraq belə ehtimalları tam istisna etmirlər.Məhz bu səbəbdən bir çox tədqiqatçılar hesab edirlər ki, Yer üzərində böyük miqyaslı fəlakət baş versə belə, tardiqradlar sağ qalma ehtimalı ən yüksək olan canlılar sırasında yer alırlar. Onların həyat qabiliyyəti insanlara biologiyanın sərhədlərinin düşündüyümüzdən daha geniş olduğunu göstərir.Bu mikroskopik canlılar həm də astrobiologiya sahəsində xüsusi maraq doğurur. Alimlər başqa planetlərdə həyatın mümkünlüyünü araşdırarkən tardiqradların yaşamaq mexanizmlərini nümunə kimi öyrənirlər. Çünki əgər Yer üzərində belə ekstremal şəraitlərdə yaşamaq mümkündürsə, kainatın başqa guşələrində də həyat formalarının mövcud olması ehtimalı artır.

Tardiqradlar bizə göstərir ki, ölçü heç də hər şey demək deyil. Gözlə görünməyəcək qədər kiçik olan bu canlılar təbiətin ən böyük möcüzələrindən biri hesab olunur və elm adamlarını hələ uzun illər öz sirləri ilə heyrətləndirməyə davam edəcəklər.

Nigar

Həmçinin oxuyun