Varislər mərhumun bütün kreditini ödəməlidirmi?- Vəkil qanunu izah etdi

İQTİSADİYYAT

27.07.2026, 15:59

Bank krediti götürən şəxsin vəfat etməsindən sonra onun borcunun kim tərəfindən ödənilməsi cəmiyyətdə ən çox müzakirə olunan hüquqi məsələlərdən biridir. Bir çox vətəndaş hesab edir ki, borcalan dünyasını dəyişdikdə kredit avtomatik olaraq ailə üzvlərinin üzərinə keçir. Lakin qanunvericilik bu məsələyə fərqli yanaşır.

Oxu24.com-a açıqlama verən vəkil Aysel Əhmədova bildirib ki, vəfat etmiş şəxsin kredit öhdəliyi onun varislərinə yalnız mirasın həcmi çərçivəsində keçə bilər. Yəni, varislər şəxsi əmlakları hesabına mərhumun bütün borclarını ödəməyə məcbur deyillər.

Vəkilin sözlərinə görə, əsas prinsip ondan ibarətdir ki, varis yalnız qəbul etdiyi mirasın dəyəri həddində məsuliyyət daşıyır.

"Məsələn, təsəvvür edək ki, vəfat etmiş şəxsin bank hesabında 500 manat vəsait qalıb və varis həmin məbləği miras kimi qəbul edib. Eyni zamanda mərhumun banka 10 min manat kredit borcu var. Bu halda bank varisdən 10 min manat tələb edə bilməz. Varisin məsuliyyəti yalnız qəbul etdiyi 500 manatlıq mirasın dəyəri qədər olacaq. Yəni o, şəxsi gəliri və ya öz əmlakı hesabına əlavə borc ödəməyə məcbur deyil", – deyə vəkil bildirib.

Aysel Əhmədovanın sözlərinə görə, Mülki Məcəllənin tələblərinə əsasən, miras qəbul edən şəxs yalnız miras əmlakının dəyəri həddində borclara görə cavabdehlik daşıyır. Əgər mərhumdan heç bir əmlak və ya pul vəsaiti qalmayıbsa və şəxs faktiki olaraq mirası qəbul etməyibsə, həmin şəxsin bank qarşısında öhdəliyi də yaranmır.

Vəkil qeyd edib ki, banklar belə hallarda ilk növbədə notariat qaydasında açılmış vərəsəlik işini araşdırır və mirası qəbul etmiş şəxsləri müəyyənləşdirirlər. Bundan sonra isə tələb yalnız mirasın həcmi çərçivəsində irəli sürülə bilər.

Mütəxəssis kredit müqavilələri bağlanarkən tez-tez rast gəlinən kredit sığortası məsələsinə də toxunub.

Onun sözlərinə görə, əgər kredit sığortalanıbsa, bu zaman borcun taleyi sığorta müqaviləsinin şərtlərindən asılı olur.

"Bir çox vətəndaş kredit götürərkən müxtəlif sənədlərə imza atır, lakin onların hansı şərtləri ehtiva etdiyini tam oxumur. Əgər kredit üzrə həyat sığortası mövcuddursa və borcalanın vəfatı sığorta hadisəsi hesab edilirsə, həmin kreditin ödənilməsi sığorta şirkətinin üzərinə düşə bilər. Lakin bunun üçün bir neçə vacib şərt var", – deyə hüquqşünas bildirib.

Aysel Əhmədovanın sözlərinə görə, ilk növbədə borcalanın ölümü sığorta müqaviləsində nəzərdə tutulan sığorta hadisəsinə uyğun olmalıdır. Bundan başqa, hadisə sığorta müqaviləsinin qüvvədə olduğu müddətdə baş verməlidir. Əgər bu şərtlər ödənilərsə, kredit borcu sığorta şirkəti tərəfindən qarşılanır və varislər əlavə maliyyə yükü ilə üzləşmirlər.

Vəkil vurğulayıb ki, hər bir hadisəyə ayrıca hüquqi qiymət verilməlidir.

"Burada əsas sənəd sığorta müqaviləsidir. Həmin müqavilədə hansı risklərin sığortalandığı, hansı halların istisna təşkil etdiyi və ödəniş şərtləri ətraflı göstərilir. Ona görə də konkret nəticə çıxarmaq üçün mütləq həmin sənədlər araşdırılmalıdır", – deyə o qeyd edib.

Hüquqşünas əlavə edib ki, praktikada kreditlərin hamısı həyat sığortası ilə təmin olunmur.

"Mənim müşahidələrimə əsasən, kreditlərin böyük hissəsi həyat sığortası ilə rəsmiləşdirilmir. Xüsusilə istehlak kreditlərində belə hallara daha az rast gəlinir. Buna görə də vətəndaşlar kredit müqaviləsini imzalayarkən onun sığortalı olub-olmadığını, sığorta haqqının ödənilib-ödənilmədiyini və sığorta hadisələrinin hansı halları əhatə etdiyini mütləq dəqiqləşdirməlidirlər", – deyə Aysel Əhmədova bildirib.

Vəkilin sözlərinə görə, bu məsələlər əvvəlcədən aydınlaşdırıldığı təqdirdə, sonradan həm varislər, həm də bankla bağlı yarana biləcək hüquqi mübahisələrin qarşısını almaq mümkündür.

Həmçinin oxuyun