Bir kilo polad ağırdır, yoxsa bir kilo quş lələyi? - Elmi cavab təəccübləndirir

MARAQLI

145

24.10.2026, 22:05

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Bir kilo poladın, yoxsa bir kilo quş lələyinin daha ağır olması ilə bağlı sualın cavabı ilk baxışdan sadə görünür: hər ikisinin kütləsi eyni olduğundan çəkiləri də bərabərdir. Lakin fizika qanunları daha detallı araşdırıldıqda məlum olur ki, atmosfer şəraitində dəqiq tərəzidə ölçmə apararkən polad lələkdən bir qədər ağır görünə bilər.

Oxu24.com xəbər verir ki, bu barədə “CHIP” nəşri məlumat yayıb.

Fərqin səbəbi cazibə qüvvəsi deyil, havanın cisimlərə göstərdiyi qaldırıcı qüvvədir. Qazlar da mayelər kimi içərisində yerləşən cisimlərə yuxarı istiqamətdə qüvvə tətbiq edir. Bu qüvvənin böyüklüyü cismin sıxışdırıb çıxardığı havanın miqdarından asılıdır.

Quş lələyi niyə daha yüngül görünür?

Quş lələyi eyni kütləli poladdan xeyli çox həcm tutur. Buna görə də daha çox havanı sıxışdırıb çıxarır və havanın qaldırıcı qüvvəsinin təsirinə daha çox məruz qalır. Polad isə daha sıx material olduğundan eyni kütlədə daha az yer tutur.

Məqalədəki hesablamalara görə, sıxlığı hər kubsantimetrə 1,3 qram olan quş lələyi bir kiloqramlıq kütlədə təxminən 751 kubsantimetr həcm tutur. Sıxlığı hər kubsantimetrə 7,86 qram olan poladın eyni kütlədəki həcmi isə cəmi 127 kubsantimetrdir.

Dəniz səviyyəsində atmosfer şəraitində havanın qaldırıcı qüvvəsi nəzərə alındıqda, vakuumda dəqiq bir kiloqram olan lələyin tərəzidə görünən çəkisi təxminən 999,08 qram, poladınkı isə 999,85 qram olur. Beləliklə, aradakı fərq təxminən 0,77 qram təşkil edir.

Bu fərq elmi ölçmələrdə də nəzərə alınır

Havanın qaldırıcı qüvvəsi yalnız maraqlı fizika tapmacası deyil. Yüksək dəqiqlik tələb edən ölçmələrdə də bu təsir nəzərə alınır.

Nəşrin məlumatına görə, 2014-cü ildə aparılan bir təcrübədə tədqiqatçılar müxtəlif sıxlığa malik materialları, o cümlədən bürünc lövhə və penoplastı vakuum şəraitində araşdırıblar. Kameradan havanın çıxarılması qaldırıcı qüvvənin ölçmə nəticələrinə təsirini qiymətləndirməyə imkan verib.

ABŞ-ın Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutu (NIST) kimi qurumlar da kütlənin dəqiq ölçülməsi zamanı havanın qaldırıcı qüvvəsindən yaranan fərqləri hesablamaq üçün xüsusi metodlardan istifadə edirlər.

Beləliklə, “bir kilo polad ağırdır, yoxsa bir kilo quş lələyi?” sualının ənənəvi cavabı doğrudur: hər ikisinin kütləsi eynidir. Lakin atmosferdə ölçmə aparıldıqda, tutduqları həcm fərqli olduğuna görə tərəzi onların görünən çəkisini bir qədər fərqli göstərə bilər. Vakuum şəraitində isə bu fərq aradan qalxır.

Həmçinin oxuyun