Bu ölkə  ABŞ və Türkiyə arasında seçim edib, buna görə “ən pis ölkə” dir- ARAŞDIRMA  

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Somalini dövlət hesab etmədiyini bildirib.

O, bu barədə Ağ Evdə keçirdiyi mətbuat konfransında ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasının (Minnesota ştatından demokrat) Somalidən olan üzvü İlhan Öməri bir daha tənqid edərkən bildirib.Tramp həm də Somalini “ən pis ölkə” adlandırıb.

Trampın indi də Somalini hədəf alması  ABŞ-ın  bu ölkə ilə bağlı hansı  planlarının    olmasından xəbər verir. Çünki  hələ bu ilin  12-13 yanvarında ABŞ administrasiyası ölkədəki minlərlə somalili üçün "müvəqqəti immiqrant statusu"nun başa çatdığını və onların 17 mart tarixinə qədər ABŞ-ı tərk etməli olduqlarını açıqladı.

Fotoda İlhan Ömər

ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Katibi Kristi Noem ABŞ mediasına verdiyi müsahibədə ölkədəki minlərlə Somali immiqrantının müvəqqəti yaşayış statusunun artıq uzadılmayacağını bildirdi.

Maraqlıdır ki,  ABŞ-da təxminən 2500 Somali müvəqqəti immiqrantı var və təxminən 1400 Somali immiqrantı üçün müraciətlər gözlənilir.

Tramp administrasiyasının qərarı, Somali immiqrantlarının çox olduğu Minnesota ştatında korrupsiya iddialarından sonra gəlir.

ABŞ Somalini niyə bombalayır?

ABŞ Afrika Komandanlığı (AFRICOM) həftəsonu Somali ərazisində ötən ilin noyabrında 100-cü hava hücumunu həyata keçirdiyini açıqladı.

Bu göstəricilər ABŞ ordusunun 2025-ci ildən etibarən Somalini qlobal əməliyyatların əsas mərkəzlərindən birinə çevirdiyini ortaya qoyur.

Yəni, ABŞ  2015-ci ildən İŞİD və İŞİD-insilahlı qanadlarını  Somaliyə aid əraziləri bombalamaqla zərərsizləşdirməkdədir. ABŞ Əş-Şabab terror təşkilatının Somalidəki mövqelərinə aviazərbələr endirməkdə israrlıdır. 

Xarici media yazır ki,  Tramp ilk prezidentlik müddətində ABŞ qoşunlarının əksəriyyətini Somalidən çıxardı, lakin Bayden administrasiyası onları 2022-ci ilin mayında yenidən yerləşdirdi.

Trampın ikinci səlahiyyət müddəti ərzində ABŞ Somalidəki aktiv iştirakını davam etdirdi. Yeni Amerika Fondunun məlumatına görə, Vaşinqton 2025-ci ilin fevral ayından bəri Somaliyə hava hücumlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Ekspertlər bildirirlər ki, bu il Somalidə ən azı 111 Amerika hücumu qeydə alınıb ki, bu da Corc Buş, Barak Obama və Co Bayden administrasiyaları dövründə törədilən hücumların ümumi sayından çoxdur.

Amerikanın Somaliyə hücumları da mülki şəxslərin ölümünə səbəb olur. Drop Site News araşdırma veb saytı  ötən ilin noyabr ayında Somalinin cənub-qərbindəki Aşağı Cuba bölgəsində baş verən hücumda yeddi uşaq da daxil olmaqla ən azı 11 mülki şəxsin öldürüldüyünü açıqlamışdı.

Həmçinin oxuyun

İsa Həbibbəylinin başına çətir tutan şəxslə bağlı ŞOK QƏRAR

11 yaşlı rəssamla MÜSAHİBƏ: "Ən böyük arzum tanınmış rəssam olmaqdır"  -FOTOLAR

DİN açıqlama yaydı: Həmin  "Range Rover"in sürücüsü HƏBS EDİLDİ

Prezident TƏSDİQLƏDİ: Eskpert detalları açıqladı   —Əmək haqqının azı 3 misli miqdarında müavinət KİMLƏRƏ VERİLƏCƏK?

ABŞ indiyənə qədər Somaliyə niyə yerləşməyib?

 Məlumdur ki, nefti olmayan ölkəyə  isə ABŞ heç vaxt maliyyə ayırmır, Iqtisadi əlaqələrə  can atmır, ora böyük OİL şirkətlərini göndərmir. İndiyənə qədər ABŞ-ın Somaliyə iqtisadi  tərəfdaş  kimi baxmamasının  səbəbi var.

Bunun üçün əvvəlcə Somalinin təbii ehtiyatlarına diqqət etmək lazımdır.   Bu ölkənin dəniz ehtiyatları, mineral resurslar (neft, qaz, uran, qalay, gips, daşlar, daşkömür), kənd təsərrüfatı torpaqları, otlaqlar, meşələr və strateji coğrafi mövqeyi ilə diqqət çəkir, lakin münaqişələr və qeyri-stabil idarəetmə bu sərvətlərin tam istifadəsinə mane olur. Bütün Afrika ölkələri kimi Somali də təbii ehtiyatlarla zəngin bir ölkədir.  Amma Somali  son 2 ilə qədər neft istehsalı ilə bağlı heç bir  təşəbbüsdə olmayıb. Bu isə ABŞ-ın Somaliyə yerləşməməsi deməkdir. 

Somali  Türkiyəni seçdi

2010-cu ilin may ayında Türkiyə ilə Somali arasında Türkiyə ordusunun Somali ordusuna təlim keçməsi barədə razılıq əldə edildikdən sonra yəni, 2012-ci ildən Somali ordusunun Əş-Şəbab təşkilatına qarşı mübarizə aparması və sağ qalması üçün sahə təlimləri də daxil olmaqla təlimlərə başlanıldı .

2013-cü ildə Moqadişu Limanı 20 il müddətinə bir türk şirkətinə icarəyə verildi.  2014-cü ildə liman tamamilə Türkiyə şirkətlərinin nəzarəti altına keçdi. Limandan əldə edilən gəlirin 55%-nin Somali xəzinəsinə, 45%-nin isə Türkiyə şirkətinə gedəcəyi qərara alındı.  2010-cu ildə əldə edilən hərbi razılaşma 2014-cü ildə daha da inkişaf etdirildi. Somali əsgərlərinin Türkiyədə təlim keçməsi və Türkiyənin Somalidə hərbi baza yaratması barədə qərarlar qəbul edildi.  2015-ci ildə Xarici İşlər Nazirliklərinin nəzarəti altında yeni inkişaf layihələri imzalandı. Yeni hərbi, inzibati və ticarət müqavilələrini özündə birləşdirən bu müqavilə ilə Türkiyə-Somali münasibətləri zirvəyə çatdı.  

2017-ci ilin sentyabr ayında Türkiyə Silahlı Qüvvələri, razılaşmalara əsasən, Somalinin paytaxtında TÜRKSOM Hərbi Təlim Bazasını yaratdı .  Bazada yerləşən Anadolu Kazarması 550.000 kvadrat metr ərazini əhatə edir və Türkiyənin xaricdəki ən böyük hərbi bazasıdır. Somali hərbi qüvvələri kazarmada təlim keçir.  

Somali Prezidenti Həsən Şeyx Mahmud, Türkiyə ilə Somali arasında 8 fevral 2024-cü ildə imzalanmış Müdafiə və İqtisadi Əməkdaşlıq Çərçivə Sazişinin 21 fevral 2024-cü ildə Somali Parlamenti tərəfindən təsdiqləndiyini açıqladı .  Sazişə əsasən , Türkiyə növbəti 10 il ərzində Somali sularının təhlükəsizliyini qoruyacaq. Bu 10 il ərzində Türkiyə Somaliyə dəniz ehtiyatlarının inkişafına da kömək edəcək. Bu 10 ildən sonra Somali öz sularını qoruya biləcək. Digər tərəfdən, Türkiyə bölgədə neft və qaz kəşfiyyatı və hasilatı hüququnu əldə etdi. Türkiyənin Enerji və Təbii Sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar , Oruc Reis gəmisinin sentyabrın sonu və ya oktyabrın əvvəlində bölgəyə göndəriləcəyini bildirdi . Məhz bu proseslərdən sonra ABŞ administrasiyası  diqqətini Somaliyə çevirdi. 

ABŞ anlayır ki, Somalini Türkiyəyə "qapdırdı" 

 Daha dəqiq, ötən il martın 28-də Somali Prezidenti Hasan Şeyx Mohamudun amerikalı həmkarı Donald Trampa məktub göndərdiyi məlum olub. Məktubda faktiki Somali hökumətinin nəzarətində olmayan Berbera limanı və aviabazası, eləcə də Puntlenddəki Bosaso limanı və aviabazasının ABŞ-ın nəzarətinə verilməsi təklif edilib.

Hələlik Trampa  Somali höküməti tərəfindən  cavab verilməyib. Bu isə  artıq hegemon  ABŞ  hərəkətə keçirib.

Xatırladaq ki,  Amerika liderinin fikrincə, Somali həqiqətən korrupsiyalaşmış bir yerdir. “Bu, ölkə deyil. Onların hökuməti yoxdur, heç nələri yoxdur”, – Tramp deyib. “Bu, geridə qalmış ölkədir, yəqin ki, ən pis ölkədir. Dünyanın ən pis ölkəsi, ümumiyyətlə bir ölkə olduğunu söyləyirlər. Mən düşünmürəm ki, bu, ölkədir, orada heç bir təşkilat yoxdur. Onların polisi, silahlı qüvvələri yoxdur, heç nələri yoxdur”, – Tramp deyib.

 Yəqin ki, Somali höküməti  də anlayır ki, bölgəyə  iş, rifah, təhlükəsizlik gətirən  Türkiyə ilə   il ərzində “  terrorçu axtarmaq bəhanəsi ilə Somali ərazilərini  100 cü dəfə bombalayan ABŞ arasındakı fərqi dəqiq görür və seçimini aparıb. Bu seçim təbii ki, ABŞ-ın ürəyincə olmayacaq.

 Əntiqə Rəşid