Bakı-Daşkənd münasibətlərində yeni mərhələ: Əbədi dostluqdan regional tərəfdaşlığa - TƏHLİL

CƏMİYYƏT

24.08.2026, 19:13

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin avqustun 23-də Özbəkistana dövlət səfəri Bakı-Daşkənd münasibətlərinin inkişafında yeni mərhələ kimi qiymətləndirilir.

Səfərin əsas siyasi nəticələrindən biri Azərbaycanla Özbəkistan arasında “Əbədi dostluq haqqında Müqavilə”nin imzalanmasıdır. Sənəd son illərdə formalaşmış xüsusi münasibətlər sistemini siyasi-hüquqi baxımdan möhkəmləndirir.

Azərbaycan və Özbəkistan münasibətləri ardıcıl qurulan strateji xəttin nəticəsidir. Son illərdə əlaqələr strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlib. “Əbədi dostluq haqqında Müqavilə”nin imzalanması da bu prosesin məntiqi davamıdır.

Əbədi dostluqdan strateji gələcəyə

Müqavilədə suverenlik, ərazi bütövlüyü və təhlükəsizlik məsələlərində qarşılıqlı dəstək prinsiplərinin təsbit edilməsi münasibətlərin ayrı-ayrı layihələRlə məhdudlaşmadığını göstərir. Özbəkistanın Qarabağın bərpasına verdiyi töhfə isə siyasi həmrəyliyin konkret nümunəsidir.

Bakı-Daşkənd xəttinin güclənməsi Türk dünyasının siyasi və iqtisadi inteqrasiyasını genişləndirir. Azərbaycan Mərkəzi Asiyanı Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən mühüm halqadır, Özbəkistan isə regionun böyük iqtisadi və demoqrafik potensiala malik dövlətlərindəndir.

Bakı-Daşkənd xətti Türk dünyasının geosiyasi çəkisini artırır

Bu potensialların birləşdirilməsi Xəzərin hər iki sahilində yeni əməkdaşlıq arxitekturasının formalaşmasına şərait yaradır. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşləri formatında tamhüquqlu iştirakı da Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında siyasi əlaqələrin dərinləşməsi üçün zəmin yaradır. Bu proses Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində inteqrasiya ilə paralel inkişaf etdikcə regionun geosiyasi çəkisini artıra bilər.

Yeni mərhələnin əsas xüsusiyyətlərindən biri siyasi münasibətlərin iqtisadi məzmunla tamamlanmasıdır. 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 795 milyon dollara çatıb və əvvəlki illə müqayisədə təxminən üç dəfə artıb. Növbəti hədəf qarşılıqlı ticarəti 1 milyard dollara çatdırmaqdır.

İqtisadi əməkdaşlıq münasibətlərin yeni dayağına çevrilir

Əməkdaşlıq yalnız idxal-ixrac əməliyyatları ilə məhdudlaşmır. 500 milyon dollar kapitala malik Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti, avtomobil istehsalı, enerji, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə birgə layihələr tərəflərin ortaq istehsal və investisiya modelinə keçdiyini göstərir.

Nəqliyyat və yaşıl enerji münasibətlərə regional ölçü verir. Orta Dəhlizin imkanlarının genişlənməsi Özbəkistan üçün Azərbaycan üzərindən Türkiyə və Avropa bazarlarına çıxışı asanlaşdırır. Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında yaşıl enerjinin Xəzər vasitəsilə ötürülməsi üzrə əməkdaşlıq isə tərəfdaşlığın gələcəkdə Avrasiyanın enerji xəritəsində də rol oynaya biləcəyini göstərir.

Beləliklə, səfər münasibətlərin siyasi etimaddan iqtisadi inteqrasiyaya, ikitərəfli əməkdaşlıqdan regional tərəfdaşlığa keçidini göstərir. Yeni mərhələdə əsas məsələ yüksək siyasi münasibətlərin konkret iqtisadi, nəqliyyat, enerji və investisiya layihələrinə çevrilməsidir. Mövcud dinamika Bakı və Daşkəndin Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında yeni əməkdaşlıq məkanının formalaşmasında əsas aktorlardan birinə çevrildiyini göstərir.

Həmçinin oxuyun