Beynimizin gizli düşməni! — Telefonlar diqqətimizi bizdən necə oğurlayır?  

Müasir dövrdə demək olar ki, hər birimizin əlindən düşməyən smartfonlar sadəcə bir ünsiyyət vasitəsi deyil. Onlar insan beynini daim məşğul saxlamaq üçün xüsusi mexanizmlərlə hazırlanıb.

Oxu24.com xəbər verir ki, fərqinə varmadan saatlarımızı xərclədiyimiz bu cihazlar beynimizin zəif nöqtələrindən istifadə edərək diqqətimizi sözün əsl mənasında "oğurlayır".

Beynimiz niyə hər siqnala reaksiya verir?

Hər dəfə telefona bildiriş gələndə beynimiz bunu çox vacib bir hadisə kimi qəbul edir. Bunun əsas səbəbi insan beyninin yeniliyə və gözlənilməzliyə qarşı həddindən artıq həssas olmasıdır. “Kim yazdı?", "Nə yazdı?", "Bəlkə vacib nəsə var?” kimi suallar beynimizi dərhal telefona yönəldir. Əslində isə gələn bildirişlərin böyük əksəriyyəti həyati əhəmiyyət daşımır, lakin beyin bu fərqi ayırd edə bilmir.

Sosial şəbəkələrdə (Instagram, TikTok, Facebook) sonsuz lent (scroll) prinsipi ilə işləyən videolar və paylaşımlar beynimizdə xüsusi bir asılılıq yaradır. Mexanizm olduqca sadə, həm də təhlükəlidir:

1.Həzz hormonu: Beyin hər yeni görüntüdə kiçik bir həzz hormonu (dofamin) ifraz edir.

2.Gözlənti: Növbəti videoda daha maraqlı, daha fərqli bir şey görəcəyinə ümid edir.

3.Qumar effekti: Bu proses kazinolardakı slot aparatlarına bənzəyir — hər dəfə ekranı aşağı sürüşdürəndə “bəlkə bu dəfə fərqli bir şey çıxacaq" gözləntisi diqqəti uzun müddət ekranda saxlayır.

Telefon istifadəsi zamanı diqqətimiz çox tez-tez bölünür. Bir videoya baxarkən mesaj gəlir, sonra başqa tətbiq açılır, ardınca yeni bir xəbər çıxır. Beyin eyni anda bu qədər informasiyanı dərin şəkildə emal edə bilmədiyi üçün:

 1. Diqqət tamamilə dağılır və düşüncə səthi xarakter alır.

 2. İnsan normaldan daha tez yorulur.

 3. Yaddaş zəifləyir — çünki beyin məlumatı yadda saxlamaq əvəzinə, onu sürətlə keçib getməyə vərdiş edir.

Telefonlar həm də vaxt hissimizi dəyişir. Beyin ekrana fokuslananda ətrafdakı zamanı izləməyi dayandırır. Buna görə də bir neçə dəqiqəlik açdığımız telefon bəzən saatlarla vaxtımızı aparır və ekranı bağlayanda “Vaxt hara getdi?" deyə təəccüblənirik.

Diqqəti geri qazanmağın yolu nədir?

Telefonların diqqətimizi zorla yox, həzz və maraq vasitəsilə oğurladığını bilərək buna qarşı mübarizə apara bilərik. Diqqəti yenidən idarə etmək üçün ən effektiv yollar bunlardır:

1.Telefonla münasibətdə ciddi sərhədlər qoymaq;

2.Lazımsız bildirişləri söndürmək;

3.Cihazdan yalnız məqsədli şəkildə istifadə etmək.

Həmçinin oxuyun

Milli Məclis mühüm qərar qəbul etdi:6 ay sonra qüvvəyə minir

Milli Məclis sürücülərlə bağlı qərar qəbul etdi

Milli Məclis müəllimlərlə bağlı qərar qəbul edib

Avqust ayında qeyri-iş günü nəzərdə tutulmayıb