Məişət tullantılarının daşınmasına kim cavabdehdir? – Qanunvericilik nə tələb edir?

CƏMİYYƏT

128

06.07.2026, 15:00

Müasir şəhər həyatının ən aktual problemlərindən biri məişət tullantılarının düzgün idarə olunması və vaxtında daşınması məsələsidir. Əhalinin sayının artması, urbanizasiya proseslərinin sürətlənməsi və gündəlik istehlakın çoxalması nəticəsində yaranan tullantıların effektiv şəkildə idarə olunması həm ekoloji təhlükəsizlik, həm də ictimai sağlamlıq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Oxu24.com-un məlumatına əsasən, hüquqşünasların və mütəxəssislərin fikrincə, məişət tullantılarının vaxtında yığılması və daşınması təkcə kommunal xidmət məsələsi deyil, həm də vətəndaşların sağlam ətraf mühitdə yaşamaq hüququnun təmin edilməsinin əsas şərtlərindən biridir.Azərbaycan Respublikasında bu sahədə həyata keçirilən fəaliyyət dövlət tərəfindən xüsusi hüquqi mexanizmlərlə tənzimlənir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamı ilə yaradılmış Təmiz Şəhər Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Bakı şəhərində məişət tullantılarının idarə olunması, onların yığılması, daşınması, çeşidlənməsi və utilizasiyası ilə məşğul olan əsas qurumlardan biridir.Bu qurumun fəaliyyət istiqamətləri yalnız tullantıların daşınması ilə məhdudlaşmır. Müasir tullantı idarəetmə sisteminin qurulması, ekoloji standartların tətbiqi, təkrar emal proseslərinin təşkili və şəhərin sanitariya vəziyyətinin yaxşılaşdırılması da onun əsas vəzifələri sırasındadır.

Məişət tullantılarının yığılması və daşınması ilə bağlı hüquqi qaydalar Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 74 nömrəli qərarı ilə təsdiq olunmuş normativ sənədlərlə tənzimlənir. Həmin qaydalara əsasən, tullantıların yığılması və daşınması xidmətləri vətəndaşlar və xidmət göstərən hüquqi şəxslər arasında bağlanmış müqavilələr əsasında həyata keçirilməlidir.Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, müqavilə münasibətlərinin mövcudluğu həm xidmət göstərən qurumun, həm də vətəndaşların hüquq və vəzifələrini müəyyən edir. Bu mexanizm xidmətin keyfiyyətinə nəzarətin həyata keçirilməsi və yaranan mübahisələrin hüquqi müstəvidə həlli baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Qanunvericiliyin ən vacib tələblərindən biri də məişət tullantılarının gündəlik olaraq daşınmasının təmin edilməsidir. Bu norma təsadüfi xarakter daşımır. Çünki tullantıların uzun müddət ərazidə qalması sanitariya-gigiyena qaydalarının pozulmasına, xoşagəlməz qoxuların yaranmasına, həşərat və gəmiricilərin çoxalmasına, eləcə də müxtəlif yoluxucu xəstəliklərin yayılmasına səbəb ola bilər.Bundan əlavə, tullantıların vaxtında daşınmaması şəhərin estetik görünüşünə də mənfi təsir göstərir və vətəndaşların həyat keyfiyyətini aşağı salır. Bu səbəbdən gündəlik daşınma tələbi ictimai sağlamlığın qorunması üçün əsas mexanizmlərdən biri hesab edilir.Tarif məsələlərinə gəldikdə isə, Tarif Şurasının 8 nömrəli qərarına əsasən, məişət tullantılarının yığılması və daşınmasına görə hər bir şəxs üçün aylıq 1 manat məbləğində tarif müəyyən edilib. Bu vəsait göstərilən kommunal xidmətlərin maliyyələşdirilməsinə, texniki vasitələrin saxlanmasına və tullantı idarəetmə sisteminin fasiləsiz fəaliyyətinə yönəldilir.Ekspertlər hesab edirlər ki, tullantıların idarə olunması yalnız dövlət qurumlarının və ya xidmət göstərən müəssisələrin məsuliyyəti ilə məhdudlaşmamalıdır. Vətəndaşların da bu prosesdə fəal iştirakı, tullantıların düzgün çeşidlənməsi, ətraf mühitə qarşı məsuliyyətli davranışı və sanitariya qaydalarına əməl etməsi ümumi sistemin effektivliyini artırır.Müasir dünyanın əsas çağırışlarından biri məhz tullantıların azaldılması və təkrar emal proseslərinin genişləndirilməsidir. İnkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, tullantıların düzgün idarə olunması həm ekoloji problemlərin həllinə, həm də iqtisadi səmərəliliyin artırılmasına xidmət edir.

Beləliklə, məişət tullantılarının vaxtında yığılması və daşınması təkcə kommunal xidmət deyil, həm də insanların sağlamlığı, şəhərin ekoloji təhlükəsizliyi və yaşayış keyfiyyətinin qorunması üçün mühüm dövlət siyasətinin tərkib hissəsidir. Bu sahədə həm dövlət qurumlarının, həm də vətəndaşların üzərinə düşən vəzifələrin vicdanla yerinə yetirilməsi daha təmiz və sağlam şəhər mühitinin formalaşmasına xidmət edir.

Turan

Həmçinin oxuyun