Bağışlanan ev sonradan digər vərəsələr tərəfindən mübahisələndirilə bilərmi?

CƏMİYYƏT

18.05.2026, 19:54

Azərbaycanda valideynlərin sağlığında övladlarından birinə bağışlama müqaviləsi ilə verdiyi əmlaklar sonradan ailədaxili hüquqi mübahisələrə səbəb ola bilir. Xüsusilə valideyn vəfat etdikdən sonra digər övladların məhkəməyə müraciət edərək həmin əmlakdan pay tələb etməsi praktikada geniş yayılmış hallardan hesab olunur.

Hüquqşünasların sözlərinə görə, vətəndaşların bir çoxu bağışlama müqaviləsini “tam və dəyişməz hüquqi təminat” hesab etsə də, qanunvericilik müəyyən hallarda digər vərəsələrə də hüquq verir. Bu hüquq “məcburi pay” anlayışı ilə tənzimlənir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, əgər valideyn sağlığında mənzilini və ya digər daşınmaz əmlakını övladlarından birinin adına bağışlayıbsa və daha sonra vəfat edibsə, digər birinci dərəcəli vərəsələr – yəni övladlar, həyat yoldaşı və bəzi hallarda valideynlər – həmin əmlak üzərində məcburi pay tələb edə bilərlər.

Ekspertlərin fikrincə, burada əsas məsələ ondan ibarətdir ki, bağışlama müqaviləsi bağlanmasaydı, həmin əmlak qanun üzrə necə bölünəcəkdi. Məhz həmin bölgü əsas götürülərək məcburi pay hesablanır.

Hüquqşünaslar izah edirlər ki, məsələn ailədə iki övlad varsa və əmlak bağışlanma olmasaydı onların hər birinə 2-də 1 pay düşəcəkdisə, bağışlama baş verdikdən sonra digər övlad öz qanuni payının yarısını – yəni 4-də 1 hissəni məcburi pay kimi tələb edə bilər.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu tip işlərdə ən vacib hüquqi məqamlardan biri müddət məsələsidir. Məhkəmə bağışlama müqaviləsinin bağlandığı tarixə, valideynin vəfat tarixinə və iddianın hansı müddətdə qaldırıldığına xüsusi diqqət yetirir.

Ekspertlərin sözlərinə görə, qanunvericilikdə müəyyən edilmiş müddət keçməyibsə, digər vərəsələrin məhkəməyə müraciət etməsi və məcburi pay tələb etməsi hüquqi baxımdan əsaslı sayıla bilər. Əgər həmin müddət ötürülübsə, bu halda iddianın təmin olunmaması ehtimalı artır.

Hüquqşünaslar bildirirlər ki, məhkəmələr bu kateqoriyadan olan işlərdə yalnız bağışlama faktına deyil, həm də ailə münasibətlərinə, vərəsələrin sayına, onların hüquqi statusuna və məcburi pay hüququnun olub-olmamasına da qiymət verirlər.

Mütəxəssislərin fikrincə, vətəndaşlar əmlakı övladlarından birinin adına keçirərkən gələcəkdə yarana biləcək hüquqi problemləri nəzərə almalı və bütün prosedurları hüquqi məsləhətləşmə əsasında həyata keçirməlidirlər. Çünki bağışlama müqaviləsi bağlansa belə, müəyyən hallarda digər vərəsələrin hüquqları tam aradan qalxmır.

Ekspertlər əlavə edirlər ki, ailədaxili əmlak mübahisələri sonradan münasibətlərin pozulmasına və uzunmüddətli məhkəmə çəkişmələrinə səbəb olduğundan, tərəflərin əvvəlcədən hüquqi riskləri düzgün qiymətləndirməsi vacibdir.

Nigar

Həmçinin oxuyun