Sosioloqdan ŞOK XƏBƏRDARLIQ! Bu,xəbərləri oxumayın,çünki...

Son  illər cəmiyyətimizdə əvvəllər üzləşmədiyimiz  insan münasibətləri ilə  qaşı-qarşıya qalmışıq. Laqeydlik,  aqressiya,  zorakılıq, insan həyatına  silahlı hücum və sair  qeyri-insani münasibətlər cəmiyyətdə  artıq  adi hala çevrilib.

Bu halların yəqin ki, bir deyil, bir neçə  səbəbi var.

Oxu24.com-un sualların  fəlsəfə doktoru, sosioloq  Mail Yaqub cavablandırıb.

Cəmiyyətdə insanların bir-birinə münasibəti, xüsusilə gənclərin  digər yaş  kateqoriyasında olan insanlara  düzgün qurulmayan münasibəti  ailə dəyərlərini göz önünə gətirir. Ailənin güzgüsü olan uşaqlarda bu aqressiya hardandır?

- Bu münasibətlərin başlanğıcında ailə instutunun dağılması  dayanır.  Ən adi səbəblərdən baş verən boşanmaların artan sayına baxın. Məsələn, xanım həyat yoldaşının gəlirləri ilə razılaşmır, yəni ailədə yaranan sosial tarazlıq, maddiyyətin önəmi, bəzən isə mənəvi uçurum hesab edilən, sosial şəbəkələr üzərindən başlanan xəyanət kimi  detallar ailəni dağıdır.  Bəli,  maddi və  bəzən mənəvi-psixoloji səbəblər nəinki ailəni dağıdır, bu tip ailə  faciələri  isə birbaşa cəmiyyətə də yansıyır.  

Bundan əziyyət çəkənlər isə seçim arasında qalmış, travma yaşayan  uşaqlardı. Travma yaşayan uşaqların əvvəl öz yaşıdları , qarşısı alınmadıqda isə  müxtəlif yaş kateqoriyaları ilə münaqişələri başlayır. Uşaq ailədən götürdüyü travmanı çıxartmaq üçün mütləq bir obyekt seçir. Məsələn nisbətən xoşbəxt , travmasız bir yaşıdını, yaxud, onunla  ciddi tonda danışan hər kəsi, qonşunu, müəllimini, nənə -babasını hədəf ala bilir. Beləliklə, ailə institutunun dağılması bir başa cəmiyyətə təhdiddir.

- Sizcə, insanları əxlaqi dəyərlərin  gözdən düşməsindən başqa  aqressiyaya sürükləyən digər səbəblər də mövcuddurmu?

- Qeyd etdiyimiz kimi , cəmiyyətdə insanların bir- birinə davranışı hədsiz dərəcədə dözümsüzlük ifadə edir. Bunu tək mənəvi-əxlaqi dəyərlərin  sıradan çıxması ilə  əlaqələndirmək olmaz. Hazırda yer kürəsində bir neçə müharibə ocaqları var və daha dəhşətlisi isə İran - ABŞ arasında gözlənilir. Üstəlik nüvə müharibələrinin , təbii fəlakətlərin qorxunc üzü də insanlar üçün böyük dəhşətlə gözləniləndir. Bu amillər insanların psixologiyasının pozulmasında, aqressiyasında rol oynayır.

Bundan bir neçə gün əvvəl tibb elmləri doktoru, professor, psixoterapevt Araz Əliquliyevlə söhbət edirdik. Araz doktor da  bunu təsdiqlədi ki, insanlarda xroniki stress yaradan və nəticədə təşviş və depressiyaya səbəb olan  amilələrdən biri negativ xəbərlərdir. Hər gün xəbər saytlarını açırsan, sosial şəbəkələri oxuyursan heyrətdə qalırsan: “Dünyanın axırı çatıb”, “Qiyamət saatı yaxınlaşır”  “Dünyanı fəlakətlər gözləyir” və ilaxır  mənfi yükü ağır olan xəbərlər ard-arda düzülüdür. Bu  insanların xroniki stressə,   depressiya salır. Yaşamaq ruhunu "öldürür". Yaşamaq ruhu, pozitivliyini itirmiş insan üçün hadisə törətmk , dava salmaq, kiməsə ağrı-acısını tökmək  çox  asan olur. 

Nəzərə alın ki, insanı haldan salmış  sosial problemlərdən sonra  psixoloji gərginlik yaradan bu tip xəbərlər  cəmiyyətdə necə böyük təşvişə səbəb olur. Hətta sosial problemi olmayan insanlarda bu psixoloji duruma düşürlər. Ümumiyyətlə, insanların içərisində  xroniki stresslə    yaşaması da təhlükəlidir. Həm səhhətinə, həm də ətrafdakı insanlara!Belə   insanların sayı az deyil..

-Bəs, özümüzü necə qoruyaq?

- Maksimum bu tip xəbərləri oxumamaq lazımdır, onlara  diqqət ayırmamaq lazımdı. Çünki bu xəbərlərin çoxu insanların diqqətini çəkmək üçündür və sadəcə  negativ xəbərlərin oxucusu çox olur. Belə xəbərlərdə  dezinformasiya daha çoxdur.

- Məlumat üçün təşəkkür edirik.

Söhbətləşdi: Əntiqə Rəşid

Həmçinin oxuyun

Səbinənin bıçaqlanmasının ŞOK TƏFƏRRÜATI  — Şahidlər danışır

Sahil Babayev iclas keçirdi:Yeni  qərarlar QƏBUL EDİLİB

ƏMR İMZALANDI:Azərbaycanda müəllimlərə yeni qadağa qoyuldu

Vəzifəli şəxs sevgilisinə görə işdən çıxarıldı - FOTO