Qaynar xətt:

(+99450) 247 90 86

Türkçülük, yoxsa, Türkiyəçilik  

news/2026_02_04/1746277316_5ccace2d0bc74_1770222570.jpg

CƏMİYYƏT

50

04.02.2026, 20:27

Əziz oxucularım bu məqaləmdə Türkçülük adıyla gizlənib, təkcə Türkiyə Cümhuriyyətində olan bəzi qüvvələrin təsiri altında Azərbaycanın milli irsinə olduğundan çox gənc olduğuna, Türk kimliyinin şanlı daşıyıcısı olan Azər millətinin tarixinə qara yaxaraq, XI əsrdə Qınıqlarla Səlcuğun öndərliyi ilə köç etdiklərini və ondan əvvəl də Türk irqinin bu ərazidə yaşamaması haqqında qaraçı boşa tayfasının alimlərinin fikirlərini dilə gətirirlər.

Amma ki, bununla bağlı heç bir faktı ortaya qoya bilmirlər. Halbuki, antik yunan və latın mənbələri Hun ölkəsinin ərazisi kimi Xəzər gölünün qərb sahillərini də əhatə etməsi haqqında müxtəlif xəritələr var. Onlardan qabaq isə Aşşur və Urartu mənbələrində, onlardan qabaq isə Sümər və Akat mənbələrinin də məlumat verməsiylə yanaşı Qədim Misir mənbələri belə Azərbaycan haqqında əhəmiyyətli məlumat verirlər. Eləcə də maddi-mənəvi sübutlar Azərbaycanın Altaydan daha qədim olduğunu göstərir. Firidun Cəlilov Ağasıoğlu və Kərəm Məmmədo tərəfindən irəli sürülən elmi faktlar da təkzib edilməzdir.

Türkçülük ilə Türkiyəçilik tamamilə fərqli yanaşmalar olduğundan dolayı gəlin bu iki fərqli terminləri daha yaxından nəzərdən keçirək. Türkçülük-Azərbaycanda yaranmış, inkişaf etmiş və bütün Türk dünyasına da buradan yayılmışdır. Əli bəy Hüseynzadə, Əhməd Ağaoğlu ilkin ideoloji baza yaratmış, sonralar Osmanlı imperiyasına da sirayət etmişdir. Osmanlı imperiyası bu prosesə bir qədər gec qoşulmuş, Birinci Dünya Müharibəsi illərində təşəbbüsü öz əlinə almağa başlamışdı. Xüsusilə Ənvər paşa bu ideal üçün uzaq Turan ellərində uruzlara yəni ruslara qarşı müharibəyə qoşulmuşdur. Onun Mustafa Kamal Atatürk ilə də ciddi fikir ayrılıqları var idi. Və o, Türkçülük adı ilə əslində neo Osmanizm və yaxud da Osmanlı imperiyasının hakimiyyətinə gərək digər Türklər beyət edib, birləşməli idilər. Və bununla da yeni Turan imperiyası yaradılacaqdır. Bax bu əsl Türkiyəçilikdir. XX əsrin 20-ci illərində təkcə Türkiyə Cümhuriyyəti azad dövlət oldu. Digər Türk dövlətləri işğal altında yaşamağa başladı. Lakin, XX əsrin 90-cı illərində Türk Dövlətləri bir-birinin ardınca müstəqilliklərini bərpa etdilər.

Elə bu vaxt Türkiyə Cümhuriyyəti ilə gəliş-gedişlərdən sonra bəzi insanlar da oranı yamsılamaq baş verdi. Buna baxmayaraq, Azərbaycan Türk və ağ irqin beşiyidir. İlk Tək Tanrı dininin yarandığı yerdir. Bu Türkçülüyün əsas elmi nəzəriyyəsi olmalıdır. Türkçülük iqtisadi, elmi, mədəni, ədəbi, ictimai, siyasi, fəlsəfi, hərbi və ideoloji olaraq, bütün Türk Dünyasına xitab edir. Türkiyəçilik isə konkret bir dövlətə Türkiyə Cümhuriyyətinə xidmət edir. Həmçinin Azərbaycanın öz coğrafi mövqeyi, zəngin irsi və sərvətləri, nəqliyyat damarlarının olmağı da gördüyümüz kimi regionda və qlobal arenada öz sözümüzü Qarabağ zəfərindən sonra deməyə başlaması və Türk Birliyinin güclənməsi də olduqca mühüm hadisələrdən xəbər verəcəkdir. Azərbaycan Turana günəş kimi doğulacaq və tarixi torpaqlarımızı Tanrının izni ilə alacağıq.