Bədən niyə titrəyir? – Şok səbəbi

İnsan bəzən heç gözləmədiyi anda bədəninin titrədiyini hiss edir. Soyuq havada, qorxduqda, həyəcanlandıqda, xəstələndikdə və hətta uzun müddət ac qaldıqda belə titrəmə meydana çıxa bilər. Bəs orqanizm niyə belə reaksiya verir? Titrəmə həmişə hansısa xəstəliyin əlamətidir, yoxsa bədənin özünü qoruma mexanizmlərindən biridir?

Oxu24.com-un məlumatına görə, əslində titrəmə çox vaxt orqanizmin temperaturu tənzimləmək üçün istifadə etdiyi təbii mexanizmlərdən biridir.

Bədən soyuğa məruz qaldıqda və daxili temperatur aşağı düşməyə başladıqda əzələlər qeyri-iradi şəkildə sürətlə yığılmağa və boşalmağa başlayır. Məhz bu əzələ fəaliyyəti titrəmə kimi hiss olunur və istilik yaranmasına kömək edir.

Orqanizmin temperaturunun sabit saxlanılmasında beynin hipotalamus adlanan hissəsi mühüm rol oynayır. Yəni insan soyuqda titrəyəndə əslində bədən istilik yaratmağa çalışır.

Bu səbəbdən soyuq havada uzun müddət qaldıqda dişlərin bir-birinə dəyməsi, əllərin və ayaqların titrəməsi və bədənin ümumi şəkildə əsiməsi müşahidə oluna bilər.

Titrəmə bu halda orqanizmin temperatur tarazlığını qorumaq üçün verdiyi avtomatik cavabdır.Lakin titrəmənin yaranması üçün mütləq soyuq hava lazım deyil. İnsan güclü qorxu, həyəcan, stress və ya panika yaşadıqda da bədəni titrəyə bilər. Bunun səbəblərindən biri orqanizmin “mübarizə və ya qaçış” reaksiyasının aktivləşməsidir.

Stress zamanı adrenalin və noradrenalin kimi maddələrin təsiri artır və ürək döyüntüsünün sürətlənməsi, tərləmə, əllərin titrəməsi və digər fiziki reaksiyalar meydana çıxa bilər. Məsələn, mühüm bir görüşdən əvvəl, böyük auditoriya qarşısında çıxış edərkən, qəfil qorxulu hadisə ilə qarşılaşdıqda və ya güclü emosional vəziyyət yaşadıqda insanın əllərinin və ayaqlarının titrəməsi mümkündür. Bu zaman titrəmənin əsas səbəbi bədən temperaturunun aşağı düşməsi deyil, stressə cavab olaraq yaranan fizioloji reaksiyadır.

Titrəmə bəzən qızdırma zamanı da müşahidə olunur. İnsan yüksək hərarəti olduğu halda özünü üşüyən kimi hiss edə və güclü titrəyə bilər. Bunun səbəbi bədənin temperatur tənzimləmə mexanizminin dəyişməsidir. İnfeksiya zamanı orqanizm temperaturun yüksəlməsinə çalışarkən əzələ yığılmaları nəticəsində titrəmə və üşütmə yarana bilər. Buna görə insan eyni anda həm bədəninin isti olduğunu, həm də üşüdüyünü hiss edə bilər. Deməli, “titrəyirəmsə, mütləq üşümüşəm” düşüncəsi də hər zaman doğru deyil. Bəzən insanın temperaturu yüksək olduğu halda belə titrəmə baş verə bilər. Xüsusilə titrəmə qızdırma, halsızlıq, boğaz ağrısı, öskürək, əzələ ağrısı və digər xəstəlik əlamətləri ilə birlikdə müşahidə olunursa, bunun səbəbi infeksiya ola bilər.Titrəmənin başqa mümkün səbəblərindən biri də qan şəkərinin həddindən artıq aşağı düşməsidir. Hipoqlikemiya zamanı insan aclıq, tərləmə, narahatlıq, ürəkdöyünmə, başgicəllənmə və titrəmə hiss edə bilər. Bu vəziyyət xüsusilə insulin və ya bəzi şəkərsalıcı dərmanlardan istifadə edən diabetli insanlarda mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Buna görə də səbəbi bilinməyən titrəməni hər dəfə sadəcə “bədən özünü qoruyur” ifadəsi ilə izah etmək düzgün deyil. Titrəmə bədənin normal fizioloji reaksiyası ola bilər, amma onun hansı şəraitdə meydana gəlməsi də vacibdir. Məsələn, insan soyuq havada bir müddət qaldıqdan sonra titrəyirsə və isti mühitə keçdikdən sonra bu hal aradan qalxırsa, səbəb çox güman ki, temperaturla əlaqəlidir. Əgər titrəmə yalnız qorxu və həyəcan zamanı yaranırsa, stress reaksiyası rol oynaya bilər. Əgər titrəmə qızdırma və digər xəstəlik əlamətləri ilə müşayiət olunursa, infeksiya və ya başqa tibbi səbəblər nəzərdən keçirilməlidir. Bəzi hallarda isə titrəmə təkrarlana, uzun müddət davam edə və gündəlik həyatın müxtəlif vəziyyətlərində meydana çıxa bilər. Belə hallarda yalnız soyuq və ya həyəcan faktoruna bağlanmaq düzgün deyil. Titrəmənin xarakteri, nə vaxt başladığı, nə qədər davam etdiyi, bədənin hansı hissələrində olduğu və başqa simptomların müşahidə edilib-edilməməsi həkim üçün mühüm məlumatlardır.Xüsusilə titrəmə ilə yanaşı yüksək hərarət, nəfəs almaqda çətinlik, sinə ağrısı, ciddi halsızlıq, huşda dəyişiklik, güclü ağrı və ya digər narahatedici əlamətlər varsa, tibbi yardım almaq lazımdır. Soyuqdan sonra yaranan güclü və nəzarətsiz titrəmə ilə yanaşı çaşqınlıq, yuxululuq, koordinasiyanın pozulması və nəfəsin səthi və sürətli olması isə ciddi soyuqlama əlamətləri ola bilər.

Beləliklə, titrəmə orqanizmin müxtəlif vəziyyətlərə verdiyi cavablardan biridir. Soyuq zamanı bədən istilik yaratmaq üçün əzələləri qeyri-iradi şəkildə hərəkətə gətirir, qorxu və həyəcan zamanı isə stress sistemi titrəmə də daxil olmaqla bir sıra fiziki reaksiyalara səbəb ola bilər. Qızdırma və bəzi metabolik problemlər də eyni simptomu yarada bilər.Əsas məsələ titrəmənin özündən çox, onun hansı şəraitdə və hansı digər əlamətlərlə birlikdə ortaya çıxmasıdır. Təkcə bir dəfə, məsələn, soyuqda və ya güclü həyəcan zamanı baş verən qısa müddətli titrəmə çox vaxt normal fizioloji reaksiyanın bir hissəsi ola bilər. Lakin səbəbsiz, tez-tez təkrarlanan və ya digər simptomlarla müşayiət olunan titrəməyə laqeyd yanaşmaq olmaz.

Nigar

Həmçinin oxuyun

Yeni rəis təyinatı baş tutub 

Telefonun ekranındakı yaşıl və narıncı nöqtələr nəyi bildirir?

Prezident sərəncam imzaladı: Bu şəxslərə sevindirici xəbər

Prezidentdən İsgəndər Cavadovla bağlı - Sərəncam