Kişilərə ŞOK XƏBƏRDARLIQ – bu saatlarda…

SİYASƏT

05.09.2026, 18:00

“Communications Medicine” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, həftəiçi və həftəsonu yemək saatları arasındakı dəyişiklik xüsusilə kişilərdə ürək-damar xəstəlikləri riskini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.

Oxu24.com bildirir ki, mütəxəssislər xüsusilə 1,5 saatı aşan yemək saatı dəyişikliklərinə diqqət çəkirlər.

Fransada aparılan “NutriNet-Santé” araşdırmasının məlumatları əsasında həyata keçirilən tədqiqatda 104 806 yetkin şəxsin qidalanma vərdişləri və sağlamlıq göstəriciləri araşdırılıb.

İştirakçılar orta hesabla 8,1 il müddətində izlənilib. Bu dövr ərzində 2 368 ürək-damar xəstəliyi hadisəsi qeydə alınıb. Onlardan 1 270-i koronar ürək xəstəliyi, 1 098-i isə beyin damarları ilə əlaqəli xəstəliklər olub.

Araşdırmanın nəticələri xüsusilə kişilər baxımından diqqətçəkən mənzərə ortaya qoyub. Həftəiçi və həftəsonu arasında yemək saatlarındakı fərqin hər əlavə bir saat artması kişilərdə ürək-damar xəstəlikləri riskinin 14 faiz, koronar ürək xəstəliyi riskinin isə 21 faiz daha yüksək olması ilə əlaqələndirilib.

Qadınlarda isə eyni istiqamətdə statistik baxımdan əhəmiyyətli əlaqə müəyyən edilməyib.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, qadınlar və kişilər arasındakı bu fərqin arxasında hormonlardan və bioloji saatdan tutmuş gündəlik həyat tərzinə və ürək-damar xəstəliklərinin yayılma xüsusiyyətlərinə qədər çoxsaylı amillər dayana bilər.

Nəticələrin ən diqqətçəkən məqamlarından biri riskin yalnız həftəsonu yeməklərini gecikdirən kişilərdə müşahidə edilməməsidir. Əksinə, həftəsonu yemək saatlarını həftəiçi rejimə nisbətən əhəmiyyətli dərəcədə daha erkənə çəkən kişilərdə də oxşar risk artımı müəyyən olunub.

Yemək saatlarını müntəzəm saxlayan kişilərlə müqayisədə həftəsonu yeməklərini orta hesabla 2 saat erkənə çəkənlərdə ümumi ürək-damar xəstəlikləri riski 44 faiz, koronar ürək xəstəliyi riski isə 68 faiz daha yüksək olub.

Yemək saatlarını orta hesabla 1 saat 40 dəqiqə gecikdirənlərdə isə koronar ürək xəstəliyi riskinin 36 faiz daha yüksək olduğu hesablanıb.

Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi əsas məsələlərdən biri də insan orqanizminin yalnız beyində yerləşən əsas bioloji saat tərəfindən idarə olunmamasıdır. İşıq beyindəki mərkəzi bioloji saatın tənzimlənməsində mühüm rol oynayır. Bununla yanaşı, yemək vaxtları da qaraciyər, mədəaltı vəzi, böyrəklər və ürək kimi orqanların öz bioloji ritmləri üçün güclü siqnal rolunu oynayır.

Yemək saatlarının davamlı şəkildə dəyişməsi bu müxtəlif bioloji saatlar arasındakı uyğunluğu poza bilər. Belə bir uyğunsuzluğun qan təzyiqinin gündəlik ritmindən insulin həssaslığına, qlükozanın istifadəsindən yağ mübadiləsinə qədər bir sıra mühüm fizioloji proseslərə təsir göstərə biləcəyi düşünülür./musavat/

Həmçinin oxuyun