Niyə bəzi quşlar hoppanır, bəziləri isə yeriyir? – Maraqlı elmi izah

MARAQLI

07.08.2026, 16:30

Quşların hərəkət tərzi təsadüfi deyil. Onların yeriməsi və ya hoppanması milyonlarla il ərzində yaşadıqları mühitə uyğunlaşmalarının nəticəsidir. Bir çox insan sərçələrin, çiliklərin və digər kiçik quşların niyə iki ayağını eyni anda irəli ataraq hoppandığını, göyərçin, qarğa, qağayı və toyuq kimi quşların isə addım-addım yeridiyini düşünmür. Halbuki bunun arxasında maraqlı bioloji və anatomik səbəblər dayanır.

Hoppanaraq hərəkət edən quşlar, əsasən, həyatlarının böyük hissəsini ağaclarda keçirən növlərdir. Sərçə, ispinoz və onlara bənzər quşlar gün ərzində davamlı olaraq budaqdan budağa tullanır, qısa məsafələrdə sürətlə yer dəyişirlər. Bu həyat tərzi onların əzələ və skelet sisteminin də məhz hoppanmağa uyğun formalaşmasına səbəb olub. Hər iki ayağın eyni anda güclü şəkildə hərəkət etməsi həm budaqlar arasında tarazlığı qorumağa, həm də daha az enerji sərf etməklə sürətli hərəkət etməyə imkan verir.

Belə quşlar yerə endikdə də eyni hərəkət formasını davam etdirirlər. Çünki onların bədəni və sinir-əzələ koordinasiyası artıq bu hərəkət modelinə uyğunlaşıb. Yəni onlar üçün hoppanmaq sadəcə vərdiş deyil, anatomik baxımdan ən səmərəli hərəkət üsuludur.

Yeriyən quşlar isə tamamilə fərqli həyat tərzinə malikdirlər. Göyərçinlər, qarğalar, qağayılar, toyuqlar, hinduşkalar və digər bu tip quşlar vaxtlarının əhəmiyyətli hissəsini torpaq üzərində keçirirlər. Onlar qida axtarmaq, uzun məsafələr qət etmək və təhlükədən uzaqlaşmaq üçün addım-addım yeriməyə üstünlük verirlər. Bu səbəbdən onların ayaq quruluşu, çanaq sümükləri və əzələləri bir ayağı digərinin ardınca hərəkət etdirməyə uyğun inkişaf edib.

Yerimək bu quşlara uzun məsafələrdə daha az enerji sərf etməyə, tarazlığı daha rahat qorumağa və qidanı axtararkən ətraf mühiti daha diqqətlə izləməyə imkan verir. Xüsusilə açıq ərazilərdə yaşayan növlər üçün bu hərəkət forması daha əlverişlidir.

Alimlərin fikrincə, quşların hərəkət tərzi onların yaşadıqları mühit, qidalanma üsulu və həyat strategiyası ilə sıx bağlıdır. Ağaclarda yaşayan növlər üçün budaqdan budağa tullana bilmək həyati əhəmiyyət daşıdığı halda, yerdə yaşayan quşlar üçün uzun məsafələri rahat addımlamaq daha böyük üstünlük yaradır.

Deməli, sərçənin hoppanması da, göyərçinin yeriməsi də təsadüfi davranış deyil. Hər iki hərəkət forması milyonlarla il davam edən təkamül prosesinin nəticəsi olaraq formalaşıb və quşların yaşadıqları mühitdə daha rahat, təhlükəsiz və səmərəli həyat sürməsinə xidmət edir. Bu kiçik fərq belə təbiətin canlıları yaşadıqları şəraitə necə mükəmməl uyğunlaşdırdığını göstərən maraqlı nümunələrdən biridir.

Həmçinin oxuyun