Niyə bütün qatarlar uzun illər yaşıl rəngdə olub? – Maraqlı tarixi fakt

MARAQLI

05.06.2026, 17:00

Dəmir yolu tarixində diqqət çəkən maraqlı məqamlardan biri uzun illər boyunca qatarların, xüsusilə də vaqonların demək olar ki, hamısının yaşıl rəngdə olmasıdır. Sərnişin vaqonları, yük qatarları və hətta bəzi elektrik qatarları belə bu rəngdə istehsal edilirdi. Bu ənənə təxminən XX əsrin əvvəllərindən formalaşaraq bir çox ölkələrdə, xüsusilə də Rusiya imperiyası dövründən başlayaraq SSRİ illərində geniş şəkildə davam etdirilmişdir.

Oxu24.com xəbər verir ki,mütəxəssislərin və tarixi mənbələrin qeyd etdiyinə görə, yaşıl rəngin seçilməsinin bir neçə əsas səbəbi olub. Ən mühüm amil isə iqtisadi səmərəlilik idi. O dövrdə istifadə olunan yaşıl boya digər rənglərlə müqayisədə daha ucuz başa gəlirdi. Xüsusilə xrom oksid əsaslı piqmentlər geniş istehsal olunduğu üçün bu rəng həm əlçatan, həm də kütləvi istehsala uyğun hesab edilirdi.

Bundan əlavə, yaşıl boya daha davamlı idi. Məsələn, bəzi rənglər günəş işığında tez solur, mavi rəng bir müddət sonra boz və ya qaralmış tonlara çevrilir, qırmızı və çəhrayı çalarlar isə tezliklə öz parlaqlığını itirirdi. Yaşıl rəng isə uzun müddət – illərlə dəyişmədən qalma xüsusiyyəti ilə seçilirdi. Bu da dəmir yolu sistemləri üçün böyük üstünlük idi, çünki vaqonların tez-tez yenidən rənglənməsinə ehtiyac qalmırdı.

Texniki baxımdan da yaşıl rəng praktik hesab olunurdu. Qatarlar istismar zamanı toz, tüstü, yağ və parovozlardan çıxan qurumla çirklənirdi. Açıq rəngli vaqonlarda bu çirklər dərhal görünür və estetik baxımdan narahatlıq yaradırdı. Ağ və açıq rəngli vaqonlarda çirk qısa müddətdə nəzərə çarpırdısa, yaşıl rəngdə bu daha az hiss olunurdu və vaqonlar daha uzun müddət “təmiz” görünüşünü qoruyurdu.

Bəzi tarixçilər qeyd edirlər ki, yaşıl rəngin seçilməsində psixoloji amillər də rol oynayıb. Yaşıl rəng insan gözünü yormur, sakitləşdirici təsir göstərir və uzun səfərlər zamanı sərnişinlər üçün daha rahat mühit yaradır. Bu xüsusiyyət xüsusilə uzun məsafəli dəmir yolu səyahətlərində mühüm hesab edilirdi.

Bu səbəblərin hamısı birlikdə yaşıl rəngin dəmir yolu sistemlərində standart halına gəlməsinə gətirib çıxardı. Çar dövründən başlayan bu ənənə SSRİ dövründə də davam etdirildi və milyonlarla vaqon eyni rəng standartı ilə istehsal olundu. Zavodlar uzun illər yalnız yaşıl boya ilə işləyərək bu rəngi dəmir yolunun “klassik simvoluna” çevirdi.

Ümumilikdə bu ənənə təxminən 80–90 il davam etdi. Müasir dövrdə isə qatarların rəng dizaynı dəyişsə də, yaşıl rəng hələ də bəzi dəmir yolu sistemlərində istifadə olunmağa davam edir və tarixi bir simvol kimi qalmaqdadır.

Nəticə olaraq, yaşıl rəng təkcə estetik seçim deyil, həm iqtisadi, həm texniki, həm də psixoloji səbəblərin birləşdiyi praktik bir standart kimi dəmir yolu tarixində öz yerini almışdır.

Hazırladı: Jalə

Həmçinin oxuyun