“Qara basma” nədən yaranır? — Elmi izahı BUDUR

MARAQLI

823

24.03.2026, 19:40

Bəzən insanlar gecə yuxuda qəribə bir vəziyyətlə qarşılaşırlar: sanki oyanırlar, gözlərini açırlar, otağı görürlər, amma bədənlərini tərpədə bilmirlər. Danışmaq istəyirlər, amma səsi çıxmır. Bəzi insanlar otaqda kölgə gördüklərini və ya kimsənin yanında dayandığını hiss etdiklərini deyirlər. Xalq arasında buna “qara basma” deyilir.

Oxu24.com xəbər verir ki, bu hadisənin elmi izahı var.

Mütəxəssislər buna sleep paralysis, yəni yuxu iflici deyirlər.

İnsan yatanda bədənimiz REM sleep mərhələsinə keçir – bu vaxt yuxu görürük və bədən öz-özünə hərəkət etməsin deyə beyin əzələləri müvəqqəti bloklayır, yəni bədən sanki iflic vəziyyətinə düşür.

Bəzən beyin yuxudan tez oyanır, amma bədən hələ də bloklanmış qalır. Məhz bu an insan oyaq olduğunu hiss edir, amma tərpənə bilmir. Beyin hələ yuxu görmə rejimində olduğu üçün real olmayan görüntülər yarada bilir.

Buna görə bəzi insanlar kölgə, insan figuru və ya qəribə səslər eşitdiklərini düşünürlər. Bu hal daha çox yorğun, stresli, gec yatmış insanlarda və yuxu rejimi pozulanda baş verir. Bəzən kürəyi üstə yatmaq da bunu artıra bilər.

Əslində isə bu vəziyyət təhlükəli deyil. Adətən bir neçə saniyə və ya maksimum bir neçə dəqiqə davam edir və sonra bədən yenidən hərəkət etməyə başlayır. “Qara basma” mistik bir hadisə deyil – sadəcə beynin və bədənin yuxu zamanı sinxron işləməməsindən yaranan qısa müddətli bir vəziyyətdir. Həyatında ən azı bir dəfə belə bir şey yaşayan insanlar çoxdur.

Hazırladı: Jalə

Həmçinin oxuyun