Hərbi xidmətə çağırılanların kredit borcları necə tənzimlənir? – Vəkildən AÇIQLAMA  

Hərbi xidmətə çağırılan vətəndaşların sosial və hüquqi təminatları cəmiyyətin diqqət mərkəzində olan məsələlərdəndir. Xüsusilə gənclərin banklardan və digər kredit təşkilatlarından götürdükləri borcların həqiqi hərbi xidmət müddətində necə tənzimlənməsi tez-tez müzakirə olunur. Bir çox gənc hərbi xidmətə yollanmazdan əvvəl mövcud kredit öhdəliklərinin taleyi ilə bağlı narahatlıq keçirir. Onları əsasən kredit ödənişlərinin davam edib-etməyəcəyi, borcun dondurulmasının mümkünlüyü və ödənişlər gecikdirildikdə hansı hüquqi nəticələrin yarana biləcəyi düşündürür.

Bəzi vətəndaşlar hərbi xidmətə çağırılmağın kredit borclarının avtomatik dayandırılması və ya ləğv edilməsi üçün əsas yaratdığını düşünürlər. Lakin kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərə münasibətdə bu məsələ daha fərqli hüquqi yanaşma tələb edir. Hərbi xidmətə yollanmaq şəxsin mülki-hüquqi öhdəliklərini öz-özünə aradan qaldırmır. Bu səbəbdən gənclərin xidmətə başlamazdan əvvəl bank qarşısında olan öhdəliklərini dəqiqləşdirməsi və mümkün maliyyə çətinliklərini nəzərə alması vacibdir.

Məsələ ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən vəkil Emil Aslanov bildirib ki, şəxsin həqiqi hərbi xidmətə çağırılması kredit borcunun ödənilməsinin avtomatik dayandırılması və ya ödənişlərə möhlət verilməsi üçün əsas hesab edilmir.

Onun sözlərinə görə, kredit öhdəliyi qüvvədə qalır və borcalan hərbi xidmətdə olduğu müddətdə də müqavilə üzrə ödəniş məsələsi aktual olaraq qalır.

Vəkilin sözlərinə görə, kredit borcunun mövcudluğu ilə bağlı məsələlərə hərbi xidmət faktından asılı olmayaraq, kredit müqaviləsinin şərtləri və qanunvericiliyin tələbləri çərçivəsində yanaşılmalıdır. Yəni şəxs hərbi xidmətə çağırıldığı üçün bank qarşısındakı borcunun avtomatik silinəcəyini və ya ödənişlərin öz-özünə dayandırılacağını düşünməməlidir.

Bəs hərbi xidmətə çağırılan şəxsin kredit borcu məhkəmə müstəvisinə keçərsə, vəziyyət necə dəyişir?

Emil Aslanovun açıqlamasında diqqət çəkən məqamlardan biri də məhkəmə və icra prosesləri ilə bağlıdır. Vəkilin bildirdiyinə görə, kredit borcu ilə əlaqədar məhkəmə prosesi başladığı və borclu şəxs hərbi xidmətə çağırıldığı halda, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada icraatın dayandırılması məsələsi yarana bilər. Belə hallarda prosesin gedişi şəxsin hərbi xidmətə çağırılması ilə əlaqədar hüquqi əsaslar nəzərə alınmaqla qiymətləndirilir.

Bu məqam xüsusilə ona görə əhəmiyyətlidir ki, kredit borcunun mövcudluğu, məhkəmə mübahisəsinin aparılması və məhkəmə qərarının icrası eyni hüquqi mərhələlər deyil. Hərbi xidmətə çağırılmağın bu mərhələlərə təsiri də konkret vəziyyətdən və tətbiq olunan qanunvericilik normalarından asılıdır. Buna görə də bütün hallarda kreditlə bağlı məhkəmə və icra proseslərinin avtomatik dayandırıldığını söyləmək düzgün olmazdı.

Vəkilin açıqlamasına əsasən, hərbi xidmət müddətində dayandırılmış məhkəmə prosesinin xidmət başa çatdıqdan sonra yenidən davam etdirilməsi mümkündür. Başqa sözlə, prosesin müəyyən müddətə dayandırılması kredit borcunun ləğv edilməsi demək deyil. Şəxs hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra işə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun qaydada yenidən baxıla bilər.

Kredit ödənişləri gecikərsə, borcalan hansı risklərlə üzləşə bilər?

Kredit müqaviləsi üzrə ödənişlərin vaxtında həyata keçirilməməsi borcun gecikməsinə və müqavilənin şərtlərindən asılı olaraq əlavə maliyyə öhdəliklərinin yaranmasına səbəb ola bilər. Bu səbəbdən hərbi xidmətə çağırılan şəxslərin xidmətə yollanmazdan əvvəl bankla əlaqə saxlaması, mövcud borcunun vəziyyətini dəqiqləşdirməsi və ödənişlərin hansı qaydada həyata keçiriləcəyini müzakirə etməsi məqsədəuyğundur.

Borcalanın xidmət müddətində gəlir əldə etmək imkanlarının məhdudlaşması maliyyə çətinlikləri yarada bilər. Lakin bu halın özü kredit müqaviləsinin şərtlərini avtomatik dəyişdirmir. Bankla razılaşma əldə edilməsi, ödəniş qrafikinin dəyişdirilməsi və ya digər mümkün həll yolları konkret müqavilədən və kredit təşkilatının mövqeyindən asılıdır.

Eyni zamanda, kredit borcu olan hər bir şəxs öz vəziyyətinə uyğun hüquqi məsləhət almalı, bankdan daxil olan bildirişləri diqqətdən kənarda qoymamalı və məhkəmə sənədləri ilə bağlı qanunla müəyyən edilmiş müddətləri nəzərə almalıdır.

Beləliklə, hərbi xidmətə çağırılmaq kredit borcunu avtomatik olaraq aradan qaldırmır. Kredit öhdəliyinin davam etməsi, ödənişlərə möhlət verilməsi, məhkəmə prosesinin dayandırılması və icra tədbirlərinin tətbiqi ayrı-ayrılıqda qiymətləndirilməli məsələlərdir. Gənclərin xidmətə başlamazdan əvvəl bank qarşısındakı öhdəliklərini dəqiqləşdirməsi və zərurət yarandıqda hüquqi yardım alması gələcəkdə yarana biləcək maliyyə və hüquqi problemlərin qarşısını almağa kömək edə bilər.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun

Prezident İlham Əliyevin BƏYANATI

Hərbi xidmətə çağırılanların kredit borcları necə tənzimlənir? – Vəkildən AÇIQLAMA  

Milli Məclis BƏYANAT YAYDI

Məktəbli geyimləri ilə bağlı AÇIQLAMA: 3 ildən sonra...