Rəsmi imza və möhür yoxdursa, müqavilə etibarsızdır? – Vəkildən AÇIQLAMA

HÜQUQ

31.08.2026, 17:36

Rəqəmsallaşan dünyada gündəlik ticari və hüquqi münasibətlərin forması da sürətlə dəyişir. Artıq tərəflər arasında razılaşmaların böyük bir hissəsi ənənəvi üsullarla deyil, internet və müxtəlif sosial fəaliyyət platformaları üzərindən həyata keçirilir. Xüsusilə də mesajlaşma tətbiqləri və elektron poçt ünvanları vasitəsilə tərəflərin bir-birinə şərtləri təklif etməsi və razılıq verməsi adi hala çevrilib. Lakin çox vaxt vətəndaşlar elə zənn edirlər ki, rəsmi möhür və kağız üzərində imza yoxdursa, həmin razılaşmanın heç bir hüquqi qüvvəsi yoxdur. Bu isə təcrübədə tərəflər arasında ciddi anlaşılmazlıqlara və maddi itkilərə gətirib çıxarır. Mülki qanunvericiliyin tələblərinə görə, əqdin müəyyən forması yalnız fiziki kağız daşıyıcısı ilə məhdudlaşmır. Elektron mühitdə edilən yazışmaların da hüquqi cavabdehlik yaradıb-yaratmaması məsələsi günümüzün ən aktual mövzularındandır.

Mövzu ilə bağlı hüquqi incəlikləri Oxu24.com-a vəkil Seymur Kərimov şərh edib.

Vəkil bildirib ki, müqavilənin hüquqi qüvvəyə minməsi üçün hökmən ənənəvi kağız formasında olması şərt deyil:

"Yazılı müqavilə mütləq kağız demək deyil. Elektron formada bağlanan əqdlər də yazılı sayılır. Əgər yazışma tərəfləri düzgün müəyyən etməyə imkan verirsə və razılaşmanın məzmunu aydındırsa, 'WhatsApp', 'Gmail' və sosial şəbəkələrdəki mesajlar da məhkəmədə sübut ola bilər. Lakin burada incə bir risk də mövcuddur. Hər yazışma avtomatik olaraq hüquqi müqavilə hesab edilmir. Burada sözlərin necə qurulduğu, tərəflərin niyyətinin tam və dəqiq ifadə olunub-olunmaması çox vacibdir. Çünki qeyri-müəyyən ifadələr gələcəkdə mübahisə yarandıqda sübutetmə prosesini çətinləşdirə bilər. Bu səbəbdən də elektron yazışmalar apararkən şərtlərin aydın yazılmasına xüsusi diqqət yetirilməlidir".

Vəkil Seymur Kərimov məsələnin digər tərəflərinə də toxunaraq əlavə edib ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Qanunvericiliyinə əsasən, yazılı forma tərəflərin qarşılıqlı iradə ifadəsini əks etdirən sənədlərin mübadiləsi yolu ilə də təmin edilə bilər. Yəni, tərəflərdən birinin verdiyi təklif (oferta) və qarşı tərəfin bunu qəbul etməsi (aksept) elektron poçt və ya mesaj vasitəsilə baş tutubsa, artıq hüquqi münasibət qurulmuş sayılır.

Bununla belə, vəkil vətəndaşları diqqətli olmağa çağırıb:

"Bir çox hallarda şəxslər 'biz sadəcə WhatsApp-da danışdıq, rəsmi imza atmadıq' deyərək öhdəliklərindən yayınmağa çalışırlar. Lakin məhkəmə təcrübəsində mesajların skrinşotları, ekspertiza vasitəsilə təsdiqlənmiş yazışma tarixçələri və ödəniş qəbzləri birgə qiymətləndirildikdə, bu, tərəflər arasında müqavilənin bağlanmasını sübut edən tutarlı fakt kimi qəbul olunur. Amma bu riskdən sığortalanmaq üçün sövdələşmə zamanı 'razıyam', 'şərtləri qəbul edirəm' kimi birmənalı ifadələrdən istifadə etmək və razılaşmanın qiymət, müddət, görüləcək iş kimi mühüm şərtlərini aydın şəkildə qeyd etmək lazımdır. Səsli mesajlar da müəyyən hallarda sübut bazasına daxil edilə bilər, lakin matın mətni aydın ifadə olunmuş yazılı mesajlar hüquqi baxımdan daha möhkəm mövqe yaradır".

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun